nyutonning uchinchi qonuni 7-sinf

PPT 1.3 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1645562121.ppt powerpoint presentation 7-sinf fizika darsligi asosida 22-mavzu: nyutonning uchinchi qonuni tabiatda hech qachon bir jismning ikkinchi jismga ta’siri bir tomonlama bo‘lmay, doimo o‘zaro bo‘ladi. bir jism ikkinchi jismga ta’sir etsa, ikkinchi jism ham birinchi jismga ta’sir ko‘rsatadi. 20-§ da o‘tkazilgan tajribani yana bir bor tahlil qilib ko‘raylik. 66-rasmda tasvirlangan aravachalarning massalari o‘zaro teng, ya’ni m1 = m2. birinchi aravachadagi egilgan plastinka iрi uzib yuborilsa, ikkala aravacha qarama-qarshi tomonga bir xil tezlanish (→ a1 = → a2) bilan harakat qila boshlaydi. demak, ikkala aravachaga bir xil kattalikda, lekin qarama-qarshi yo‘nalgan f1 va f2 kuchlar ta’sir etmoqda. o‘zaro ta’sir etuvchi jismlarning massalari turlicha bo‘lganda ham bu kuchlar miqdor jihatdan bir-biriga teng bo‘ladi. bunga ishonch hosil qilish uchun 67-rasmda tasvirlangan tajribani yana bir bor tahlil qilib chiqaylik. unda ikkinchi aravacha ustiga yuk qo‘yish bilan uning massasi oshirilgan va m2>m1 deb olingan. bukilgan plastinkani tortib turgan iр uzib yuborilganida, ikkala aravacha ikki tomonga …

nday bo‘lishidan qat’i nazar, qarama-qarshi tortayotgan kuch miqdoriga teng ekanligini kuzatamiz. shu bilan birga biz dinamometrlarni qarama-qarshi tomonlarga tortganimiz uchun bu kuchlarni vektor ko‘rinishda bir chiziq bo‘ylab qarama-qarshi yo‘nalgan kuch ko‘rinishida ifodalashimiz kerak bo‘ladi. prujinalari cho‘zilishga mo‘ljallangan dinamometrlar kabi siqilishga mo‘ljallangan dinamometrlarda ham birinchi dinamometr ikkinchisiga qanday kuch bilan ta’sir etayotgan bo‘lsa, ikkinchi dinamometr birinchisiga ana shunday kuch bilan ta’sir etayotganligi kuzatiladi. 72-rasmdagi birinchi qayiqchi ikkinchi qayiqchini qanday kuch bilan tortsa, ikkinchi qayiqchi ham birinchi qayiqchini shunday kuch bilan tortadi. natijada ikkala qayiq ham bir-biri tomon harakatlanadi. agar qayiqchi boshqa qayiqni emas, qirg‘oqdagi daraxtni tortsa, o‘zi daraxtga shunday kuch bilan tortiladi (73- rasm). xuddi shunday, 66-va 67-rasmlarda tasvirlangan aravachalarga ta’sir etayotgan kuchlar ham o‘zaro teng bo‘lsa-da, ular bir-biriga qarama-qarshi yo‘nalgan. bu qonuniyat barcha ta’sirlashuvchi jismlar uchun o‘rinlidir. shuning uchun aravachalarga ta’sir etayotgan kuchlarning vektor ko‘rinishidagi munosabatlarini quyidagicha ifodalash mumkin: bunda minus ishora vektor bo‘lgan f→2 kuch f→1 kuchga qarama-qarshi yo‘nalganligini …

ha aks ta’sir kuchi bilan tortiladi (74-rasm). silliq yo‘lakka o‘rnatilgan ikkita aravachaning biriga magnit o‘zak, ikkinchisiga temir bo‘lagi o‘rnatilgan bo‘lsin (75-rasm). ularga ta’sir etayotgan kuchlarni har bir aravachaga mahkamlangan dinamometr o‘lchaydi. agar aravachalar bir-biriga yaqinlashtirilsa, magnit o‘zak temir bo‘lakni o‘ziga tortadi. aravachalar muvozanatga kelganida ular ortidagi dinamometrlar ko‘rsatkichlari bir xil ekanligini ko‘ramiz. aravachalar orasidagi masofani o‘zgartirib, ta’sir etayotgan kuchlar kattaligini o‘zgartirish mumkin. lekin baribir birinchi aravacha ikkinchisini qanday kuch bilan tortsa, ikkinchisi ham birinchisini xuddi shunday kuch bilan tortayotganligining guvohi bo‘lamiz. agar aravachalar bir-biriga yaqinlashtirilsa, magnit o‘zak temir bo‘lakni o‘ziga tortadi. aravachalar muvozanatga kelganida ular ortidagi dinamometrlar ko‘rsatkichlari bir xil ekanligini ko‘ramiz. aravachalar orasidagi masofani o‘zgartirib, ta’sir etayotgan kuchlar kattaligini o‘zgartirish mumkin. lekin baribir birinchi aravacha ikkinchisini qanday kuch bilan tortsa, ikkinchisi ham birinchisini xuddi shunday kuch bilan tortayotganligining guvohi bo‘lamiz. uchlari tayanchga qo‘yilgan taxta ustida turgan bola taxtaga o‘z og‘irligi bilan ta’sir etib, uni egadi. o‘z navbatida, taxta bolaga …

salariga teskari proporsional bo‘lib, o‘zaro qarama-qarshi yo‘nalgandir. masalan, bola tinch turgan qayiqdan qirg‘oqqa sakraganida, qayiqning harakat yo‘nalishi bolaning yo‘nalishiga qarama-qarshi bo‘ladi. qayiqning massasi bolaning massasidan qancha marta katta bo‘lsa, uning olgan tezligi bolaning tezligidan shuncha marta kichik bo‘ladi. shuni yodda tutish kerakki, ta’sir va aks ta’sir kuchlarining har biri turli jismlarga qo‘yilgan. agar biror kuch namoyon bo‘lsa, yana qayerdadir unga miqdor jihatdan teng, ammo qarama-qarshi yo‘nalgan kuch, albatta, mavjud bo‘ladi.

nyutonning uchinchi qonuni 7-sinf - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "nyutonning uchinchi qonuni 7-sinf"

1645562121.ppt powerpoint presentation 7-sinf fizika darsligi asosida 22-mavzu: nyutonning uchinchi qonuni tabiatda hech qachon bir jismning ikkinchi jismga ta’siri bir tomonlama bo‘lmay, doimo o‘zaro bo‘ladi. bir jism ikkinchi jismga ta’sir etsa, ikkinchi jism ham birinchi jismga ta’sir ko‘rsatadi. 20-§ da o‘tkazilgan tajribani yana bir bor tahlil qilib ko‘raylik. 66-rasmda tasvirlangan aravachalarning massalari o‘zaro teng, ya’ni m1 = m2. birinchi aravachadagi egilgan plastinka iрi uzib yuborilsa, ikkala aravacha qarama-qarshi tomonga bir xil tezlanish (→ a1 = → a2) bilan harakat qila boshlaydi. demak, ikkala aravachaga bir xil kattalikda, lekin qarama-qarshi yo‘nalgan f1 va f2 kuchlar ta’sir etmoqda. o‘zaro ta’sir etuvchi jismlarning massalari turlicha bo‘lganda ham bu kuchlar miqdor ji...

PPT format, 1.3 MB. To download "nyutonning uchinchi qonuni 7-sinf", click the Telegram button on the left.

Tags: nyutonning uchinchi qonuni 7-si… PPT Free download Telegram