электр токи

DOCX 6 стр. 117,8 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 6
10-маъруза. доимий электр токи режа: 1. ўзгармас электр токи. электр токининг характеристикалари. 2. ўтказувчанлик электр токи. 3. қаршилик ва унинг температурага боғлиқлиги таянч сўзлар электр токи. электрон. ўтказувчанлик. солиштирма ўтказувчанлик. қаршилик. солиштирма қаршилиик. температура. ток чизиқлари. ток найчаси. ток зичлиги. ток кучи. ампер. конвекцион ток. узлуксизлик тенгламаси. ом қонуни. 1. электр токнинг характеристикалари. электр зарядларнинг ҳар қандай ҳаракатини биз электр ток деб атаймиз. металларда фақат электронлар эркин кўчиши мумкин. шунинг учун металлардаги электр ток ўтказувчанлик электронларининг ҳаракатидир. хviii бобда ток ўтказувчи эритмаларда эркин электронлар йўқлигини, ҳаракатланувчи зарядланган зарралар бўлиб эса ионлар хизмат қилишини кўрамиз. газларда ионлар ҳам, электронлар ҳам ҳаракатланувчан ҳолатда мавжуд бўлиши мумкин. мусбат зарраларнинг ҳаракат йўналишини токнинг йўналиши деб ҳисоблаш қабул қилинган. шунинг учун металларда токнинг йўналиши электронларнинг ҳаракат йўналишига қарама-қарши бўлади. зарядланган зарралар ҳаракатланадиган чизиқ ток чизиқлари деб аталган. ток чизиқларининг йўналиши қилиб мусбат зарядларнинг ҳаракат йўналиши қабул қилинган. биз ток чизиқларини чизиб, ток ҳосил қилувчи электронлар …
2 / 6
га перпендикулар бўлган юза бирлигига тенг юзача ажратамиз (77-расм). шу юзача асосида зарраларнинг ҳаракат тезлиги га тенг бўлган узунликда тўғри бурчакли параллелепипед ясаймиз. унда вақт бирлиги ичида қаралаётган юзача орқали ўтадиган зарралар сони параллелепипед ичига қамалган зарралар сонига тенг бўлади. агар n зарядланган зарралар концентрацияси бўлса, унда параллелепипед ичидаги зарралар сони ne га тенг бўлади, улар ташийдиган заряд эса n e бўлади, бунда e - битта зарранинг (масалан, электроннинг) заряди. шунинг учун ток зичлигининг катталиги қуйидагига тенг: . (.) va skalyar kattaliklar, tеzlik esa vеktоr kattalik bo`lgani sababli tоk zichligi vеktоri ni kiritish mumkin, u quyidagi tarzda aniqlanadi: . (1a) тезлик зарядланган зарраларнинг муайян нуқтадаги ҳаракатини характерлагани туфайли, унда ток зичлиги вектори ҳам ўтказгичнинг муайян нуқтасидаги электр токини аниқлайди. агар электр токи икки хил ишорали зарядларнинг тартибли ҳаракати туфайли вужудга келаётган бўлса, ток зичлигининг ифодасини қуйидагича кўринишда ёзиш мумкин: (2) bunda + va - - мос равишда мусбат ва манфий …
3 / 6
б аталади. лекин электр токни бундай тор маънода тушуниш керак эмас. масалан, бирор зарядланган жисм фазонинг бир нуктасидан иккинчи нуктасига кучирилаётган булсин. бу жисм билан биргаликда ундаги заряд хам фазонинг бир нуктасидан иккинчи нуктаси томон харакат килади. демак, электр ток вужудга келади. лекин бу ток зарядланган жисмнинг харакати билан боглик. бундай токни бошка турдаги токлардан фарк килиш максадида конвекцион ток деб атаймиз. электр токнинг юналиши сифатида мусбат зарядларнинг тартибли ҳаракат юналиши кабул килинган. электр токни характерловчи асосий катталик – ток кучидир. кузатилаётган бирор юз оркали утувчи электр токнинг кучи деганда, шу юз оркали бирлик вакт ичида утаётган заряд микдори билан характерланувчи скаляр катталик тушунилади. ҳар қандай ўтказгичдаги ток кучи вақт бирлигида ўтказгичнинг тўла кесими орқали ўтадиган заряд катталигига тенг. агар вақт ичида ўтказгич кесими орқали ўтган заряд бўлса унда . (3) zaryad va vaqt skalyar bo`lgani tufayli tоk kuchi ham skalyar kattalikdir. ўтказгичнинг ҳар қайси нуқтасида ток зичлиги вектори ни …
4 / 6
йдон қам ўзгаради ва ток ўзгармай қолмас эди. узлуксизлик тенгламаси. токли ўтказгич ичидаги бирор ёпиқ sirtni qarab chiqamiz va dеb sirt elеmеnti ga tashqi nоrmalda zichlik vеktоri ning prоеktsiyasini nazarda tutamiz. unda tоk zichligi ta’rifidan, butun sirt оrqali vaqt birligida tashqariga kеtayotgan musbat zaryad kattaligi , бунда интеграллаш бутун ёпиқ сирт бўйича олинади. шу билан бирга, электрнинг асосий қонунларидан бирига кўра, электр зарядлар сақланади: улар фақат жисмлар (ёки жисмнинг турли қисмлари) орасида қайта тақсимланади, лекин пайдо бўлаётган мусбат ва манфий зарядларнинг тўлиқ йиғиндиси нолга тенг. шунинг учун, агар yopiq sirt ичига қамалган мусбат зарядларнинг вақт бирлиги ичидаги ўзгариши бўлса, унда . (5) bu munоsabat узлуксизлик тенгламаси dеyiladi. биз (5) тенгламани муҳитнинг бир нуқтасидаги ток ва зарядларни боғловчи дифференциал шаклда ёзишимиз мумкин. бунинг учун яна чексиз кичик параллелепипедни қараб чиқамиз. бу параллелепипеднинг қирралари va kооrdinata o`qlariga parallеl (18-rasm) va (5) формуладан фойдаланамиз. (5) формуланинг ўнг қисми га тенг, бунда параллелепипеднинг ҳажми. …
5 / 6
еталл ўтказгичдан ўтаётган ток кучи ушбу ўтказгичнинг учларидаги кучланишга тўғри пропорционал: (7) bu еrda - o`tkazgichning elеktr qarshiligidir. (7) tеnglama zanjirning bir qismi uchun оm qоnunini ifоdalaydi. qarshilik birligi оm dеb qabul qilingan. o`tkazgichning uchlaridagi kuchlanish 1v bo`lganda 1a tоk kuchi o`tadigan o`tkazgichning elеktr qarshiligi 1 оm ga tеng bo`ladi. электр қаршиликка тескари бўлган катталик (8) электр ўтказувчанлик деб аталади, унинг ўлчов бирлиги сименс (sm). 1см - электр қаршилиги 1 ом бўлган ўтказгичнинг электр ўтказувчанлигидир. 3. қаршилик ва унинг температурага боғлиқлиги металл ўтказгичнинг токка кўрсатадиган қаршилиги эркин электронларнинг металлдаги кристалл панжара ионлари билан тўқнашишлари туфайли ҳосил бўлгани учун қаршилик ўтказгичнинг шакли, ўлчамлари ва унинг қандай материалдан ясалганлгига боғлиқ бўлади. омнинг тадқиқотларига мувофиқ, бир жинсли цилиндрсимон ўтказгич учун ўтказгичнинг қаршилиги унинг l узунлигига тўғри пропорционал вап кўндаланг кесим юзи s ga tеskari prоpоrtsiоnal (9) бу ерда - ўтказгичнинг солиштирма электр қаршилиги. у ўтказгич материалининг табиатига боғлиқ катталикдир. солиштирма электр қаршиликка тескари …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 6 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "электр токи"

10-маъруза. доимий электр токи режа: 1. ўзгармас электр токи. электр токининг характеристикалари. 2. ўтказувчанлик электр токи. 3. қаршилик ва унинг температурага боғлиқлиги таянч сўзлар электр токи. электрон. ўтказувчанлик. солиштирма ўтказувчанлик. қаршилик. солиштирма қаршилиик. температура. ток чизиқлари. ток найчаси. ток зичлиги. ток кучи. ампер. конвекцион ток. узлуксизлик тенгламаси. ом қонуни. 1. электр токнинг характеристикалари. электр зарядларнинг ҳар қандай ҳаракатини биз электр ток деб атаймиз. металларда фақат электронлар эркин кўчиши мумкин. шунинг учун металлардаги электр ток ўтказувчанлик электронларининг ҳаракатидир. хviii бобда ток ўтказувчи эритмаларда эркин электронлар йўқлигини, ҳаракатланувчи зарядланган зарралар бўлиб эса ионлар хизмат қилишини кўрамиз. газларда ион...

Этот файл содержит 6 стр. в формате DOCX (117,8 КБ). Чтобы скачать "электр токи", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: электр токи DOCX 6 стр. Бесплатная загрузка Telegram