tabiatda va texnikada ishqalanish 7-sinf

PPT 1.2 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1645562248.ppt powerpoint presentation 7-sinf fizika darsligi asosida 35-mavzu: tabiatda va texnikada ishqalanish * ishqalanishning ahamiyati tabiatda va texnikada ishqalanish katta ahamiyatga ega. ishqalanish foydali yoki zararli bo‘lishi mumkin. ishqalanish foydali bo‘lganda uni oshirishga, zararli bo‘lganda esa kamaytirishga harakat qilinadi. ishqalanish bo‘lmaganda nima bo‘lishini tasavvur qilib ko‘raylik. ishqalanish bo‘lmaganda odamlar ham, hayvonlar ham yerda yura olmas edilar. yurayotganimizda oyoqlarimiz bilan yerdan turtilamiz. ishqalanish kam bo‘lgan muz ustida yurish qiyinligini bilasiz. ishqalanish bo‘lmaganda edi, buyumlar qo‘limizdan sirpanib tushib ketardi. vagon g‘ildiriklarini aylanishdan to‘xtatish uchun ishqalanish kuchidan foydalaniladi (114-rasm). avtomobilga tormoz berilganda, ishqalanish kuchi uni to‘xtatadi. tinchlikdagi ishqalanishsiz u harakatlana olmas edi, g‘ildiraklar aylanaverardi, avtomobil esa joyida turaverardi. ishqalanishni oshirish uchun avtomobil shinalarining sirti bo‘rttirib ishlanadi (115-rasm). tinch holatdagi ishqalanish kuchi polda turgan stol-stul va shkaflarni tutib turadi, taxtaga qoqilgan mixni ushlab turadi, bog‘langan arqonning yechilib ketishiga yo‘l qo‘ymaydi. o‘simlik va hayvonlarda turli xil organlar ishqalanish tufayli tutib qolish vazifasini bajaradi. masalan, o‘simliklarning …

ladi. podshiрnikning valga bevosita tegib turadigan qismi – vkladish po‘lat, cho‘yan yoki bronzadan yasaladi. vkladishning ichki sirtiga qo‘rg‘oshin yoki qalayning turli qotishmalari qoplanadi va moylanadi. val aylanganda, u vkladish ustida sirpanadi. bunday podshiрniklar sirpanish podshiрniklari deyiladi. sirpanish podshiрnigi val va vkladish orasidagi sirpanish ishqalanish kuchini kamaytirishga xizmat qiladi. dumalanish ishqalanish kuchi sirpanish ishqalanish kuchidan ancha kam bo‘lganligi texnikada qo‘l keladi. sharikli va rolikli podshiрniklarning qo‘llanilishi dumalanish ishqalanish kuchining kamligiga asoslangan. bunday podshiрniklarda aylanayotgan val podshiрnikning qo‘zg‘almas vkladishida sirpanmasdan, balki po‘lat sharchalar va roliklar ustida dumalaydi (116-rasm). podshiрnikning qattiq po‘latdan tayyorlangan ichki halqasi valga o‘rnatilgan bo‘ladi. tashqi halqasi esa mashina korpusiga mahkamlangan. val aylanganda ichki halqa sharchalar yoki roliklarda dumalaydi. sharchalar va roliklar halqalar orasiga joylashtirilgan bo‘ladi. sharikli yoki rolikli podshiрniklar qo‘llanilganda ularning ishqalanish kuchi sirpanish podshiрniklariga qaraganda 20–30 marta kam bo‘ladi. qiyalikdan tushayotgan velosiрed pedali aylantirilmasa ham uning g‘ildiragi bemalol aylanaveradi. chunki velosiрed g‘ildiragi valiga sharikli yoki rolikli podshiрnik kiydirilgan …

a tezlikda harakatlanadigan jismlar oval shaklda yasaladi. shunday shaklda yasalgan samolyot va suv osti kemalarida qarshilik kuchi kamayishi hisobiga katta tezlikka erishilib, yoqilg‘i sarfi ancha kamayadi. osmonda uchayotgan qushlar va suvda yashaydigan ko‘p jonivorlar ham oval shaklida bo‘lishining sababi shunda. qor va muzliklarda odamlarning yiqilib tushmasliklari, avtomashinalar to‘xtay olmay avariyaga uchrashlarini oldini olish uchun yo‘llarga qum, tuz yoki tuproq sepib, ishqalanish kuchi oshiriladi. lekin chang‘i yoki chanalarda uchish uchun ularning ostki qismi silliqlanib, maxsus moylar bilan moylanadi. eslatib o‘tamiz, ishqalanish kuchi jismlarning bir-biriga bevosita urinishida paydo bo‘ladi va hamma vaqt urinish sirti bo‘ylab yo‘naladi. shu xossasi bilan ishqalanish kuchi urinish sirtiga tik yo‘nalgan elastik kuchidan farq qiladi. jismning ishqalanish kuchi ta’siridagi harakatida bu kuch hamisha harakat yo‘nalish vektoriga qarama-qarshi yo‘nalgan bo‘ladi. demak, ishqalanish kuchi jism tezligining son qiymatini kamaytiradi va jismga faqat ishqalanish kuchi ta’sir qilsa, jism asta-sekin borib to‘xtaydi. ko‘p uchraydigan hollardan biri, masalan, harakatdagi avtomobil oldidan to‘siq chiqib …

tabiatda va texnikada ishqalanish 7-sinf - Page 4

tabiatda va texnikada ishqalanish 7-sinf - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tabiatda va texnikada ishqalanish 7-sinf"

1645562248.ppt powerpoint presentation 7-sinf fizika darsligi asosida 35-mavzu: tabiatda va texnikada ishqalanish * ishqalanishning ahamiyati tabiatda va texnikada ishqalanish katta ahamiyatga ega. ishqalanish foydali yoki zararli bo‘lishi mumkin. ishqalanish foydali bo‘lganda uni oshirishga, zararli bo‘lganda esa kamaytirishga harakat qilinadi. ishqalanish bo‘lmaganda nima bo‘lishini tasavvur qilib ko‘raylik. ishqalanish bo‘lmaganda odamlar ham, hayvonlar ham yerda yura olmas edilar. yurayotganimizda oyoqlarimiz bilan yerdan turtilamiz. ishqalanish kam bo‘lgan muz ustida yurish qiyinligini bilasiz. ishqalanish bo‘lmaganda edi, buyumlar qo‘limizdan sirpanib tushib ketardi. vagon g‘ildiriklarini aylanishdan to‘xtatish uchun ishqalanish kuchidan foydalaniladi (114-rasm). avtomobilga tormoz b...

PPT format, 1.2 MB. To download "tabiatda va texnikada ishqalanish 7-sinf", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiatda va texnikada ishqalani… PPT Free download Telegram