brusellyoz kasalligi

PDF 137 pages 455.0 KB Free download

137 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 455.0 KB

File type PDF

Pages 137

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 137

brusellyoz. bezgak. qora oqsoq (brusellyoz) qora oqsoq- brusellalar chaqiradigan, asosan maishiy-muloqot va alimentar yo‘li bilan yuqadigan limfogemopoez, harakat-tayanch, asab va jinsiy a’zolar zararlanishi bilan kechadigan infeksion-allergik kasallikdir. etiologiyasi. brusellyoz kasalligini qo‘zg‘atuvchi mikroblar brusellalar guruhini tashkil qiladi.1886 - 87 yillarda david bryus birinchi bo‘lib, «malta isitmasi»ni keltirib chiqaruvchi mikrobni aniqladi. ilmiy tadqiqotlar natijasiga ko‘ra 1970 yilga kelib brusellalar quyidagi tiplarga ajratildi. brusella melitenzis - mayda shoxli hayvonlarda uchraydigan brusellalar. brusella abortus - yirik shoxli hayvonlarda uchraydigan brusellalar. brusella suis - cho‘chqalarda uchraydigan brusellalar. brusella - ovis - erkak qo‘ylarda, qo‘chqorlarda. epididemit vujudga keltiradigan brusellalar. (1970) brusella neatoma - kallamushlarda uchraydigan brusellalar. (1957 yil) brusella - kanis itlarda uchraydigan brusellalar. brusellalar mayda: ko‘pincha shar (yoki oval) shaklida yoki tayoqchasimon bo‘ladi, harakatsiz, spora va kapsula hosil qilmaydi. kulturasi va biokimyoviy xususiyatlari jihatidan olib qaraganda brusellalar odatdagi ozuqa muhitlarida aerob sharoitida o‘sa oladi. buning uchun optimal harorat 37 s muhit esa rn 6,7 - …

2 / 137

sharoitida ham uchrab turadi, ya’ni kasal hayvon xom-ashyolari va mahsulotlarini sanoatda qayta ishlashda, sut mahsulotlarni iste’mol qili^da, epidemiologik xavf tug‘diradi. kasallangan hayvon chiqindilari (siydik, najasi, ifloslangan go‘ng, tuproq, jun va boshqalar) quriganda brusellalar chang bilan havoga ko‘tarilib, nafas orqali ham odam organizmiga tushadi. brusellalar organizmga muloqot, alimentar va aspiratsion yo‘l bilan yuqadi. brusellyoz hayvonlar va ularning mahsulotlari bilan muloqotda bo‘lgan kishilar veterinariya xodimlari, kushxona va sut kombinati xizmatchilari, chorvadorlar, qassoblar, teri va jun bilan ishlovchilar orasida ko‘proq shu kasal bilan og‘rish hollari uchrab turadi. shuning uchun ham kasbga aloqador kasallik deb yuritiladi. brusellyozning kelib chiqishida faslning ham ahamiyati bor, ya’ni qo‘ychilik fermalarida qo‘ylari urchitish va qo‘zilatish aksariyat ko‘klam fasliga tug‘ri keladi. shu davrda kishilar ko‘proq qo‘ylar bilan bevosita aloqada bo‘lganligi sababli, sanitariya-gigiena qoidalariga rioya qilmagan holda kasallik yuqadi. brusellyoz etiopatogenezida 3 muhim asosiy omil, ya’ni kasallik qo‘zg‘atuvchi mikrob (brusella), toksik allergik holat hamda mikroorganizning dinamik reaktiv holati muhim rol uynaydi. …

3 / 137

llalar qonga o‘tishi (gematogen yo‘l bilan tarqalishi) organizm himoya kuchlarining juda zaifligini ko‘rsatadi. bunda brusellalar qon oqimi bilan butun organizmga tarqalib, barcha qon tomirlar retseptorlariga ta’sir ko‘rsatadi. buni 2- faza yoki birlamchi generalizatsiya deyiladi. shundan so‘ng brusellalar butun odam organizmdagi retikuloendoteliyga boy bo‘lgan organlarga (jigar, taloq, ko‘mik, limfa tugunlari, tomirlar, tanosil organlar va h.k) o‘rnashib oladi. ma’lumki konda to‘qimalarda, organlarda fagotsitlar va organizmning boshqa himoya omillari ta’sirida brusellalar halok bo‘ladi. ularning parchalanishi natijasida ajralgan endotoksinlar organizmga ta’sir etib bu ham kasallik holatlarini yuzaga chiqaradi. brusellalar qon oqimi bilan tarqalib, o‘rnashib olgan organlarda mahalliy o‘zgarishlarni vujudga keltiradi. mahalliy o‘zgarishlar asosan asab tizimi, tayanch-harakat, tanosil va boshqa organlarda ko‘proq uchraydi, bularni metastazlar deb atashadi. retikuloendoteliyga boy bo‘lgan organlarga o‘rnashib olgan brusellalar «septik o‘choq» hosil qiladi va yana ko‘payishda davom etib, vaqt-vaqti bilan o‘zlariga qulay sharoitda qonga ta’sir etib turadi (ikkilamchi generilizatsiya). brusellalar va toksinlarnig qonga takror o‘tishi reaktiv xususiyati o‘zgargan bemor organizmida …

4 / 137

(va brusellalardan ham) batamom sog‘ayib, musaffo bo‘lib ketishi har tomonlama isbot etilgan. brusellyozda bemor organizmi brusellalardan xolos bo‘lgandan so‘ng postinfeksion immunitet vujudga kela boshlaydi. ammo bu immunitet aytarli barqaror bo‘lmaydi va 6-9 oy ichida yo‘qolib ketadi. klinikasi. brusellyoz odamlarga turli xil shakllarda kechadigan kasallik bo‘lib, uning yuqqandan so‘ng to birinchi belgilari paydo bo‘lish davri turg‘unlik davri deb ataladi. bu davr ko‘pincha 2-4 hafta cho‘ziladi. ba’zan shunday ham bo‘ladi: brusellalar odam organizmiga yuqqanda limfa tugunlarida bir necha oylar davomida saqlanib turadi, kasallikni vujudga keltirmaydi. bu birlamchi latent davr hisoblanadi. bu davr organizmning reaktiv holatiga qarab o‘zgarishi mumkin. brusellyoz kasalligining klinik belgilari bemorlarda ba’zan ro‘y-rost namoyon bo‘lsa, ba’zan bilinar-bilinmas yuzaga chiqadi. isitma brusellyoz kasalligida ko‘p uchraydigan, uzoq davom etadigan asosiy kardinal belgi hisoblanadi. uni olimlarning kuzatishlariga qaraganda bir necha xil turlari bo‘lishi mumkin: to‘lqinsimon isitma, noto‘g‘ri intermittens isitma, doimiy isitma, tartibsiz, subfebril isitma va h.k. brusellyoz isitmasi asosan bemor organizmining reaktiv holatga …

5 / 137

‘lsa ham kuzatiladi. shuning uchun ham brusellyozda ham bemor o‘z terlarida o‘zlari «cho‘miladilar» deyishadi. brusellyozda darmonsizlik boshqa infeksion kasalliklarga nisbatan kamroq bilinadi. harorat baland bo‘lib, qattiq terlash bilan davom etganda ham bemorlarda sillasi qurib, ozib ketishlik ko‘rilmaydi. terida turli xil dermatitlar va pigmentatsiyalarni ko‘rish mumkin. bemor ko‘p terlagani sababli terisi nam, hatto ho‘l bo‘ladi. unda har xil toshmalarni uchratish mumkin: petexiya, rozeola, papula, vezikula, ba’zan gemorragik toshmalar kasallikning o‘tkir va ba’zan surunkali shakllarda uchraydi, ammo keyingi vaqtlarda toshmalar kamdan-kam uchraydigan bo‘lib qoldi. shilliq pardalarga kelganda, ular ba’zan odatdagidan ko‘ra rangsizroq bo‘lib qoladi. burundan, milklardan va boshqa yerlardan qon ketishi ham mumkin, fibrozit va sellyulitlar asosan biriktiruvchi to‘qimalarning yallig‘lanishi natijasida vujudga keladi. fibrozit va sellyulitlar paydo bo‘lishi, ularning kattalashishi yoki kichrayishi kasallik fazalarining o‘ziga ham bog‘liq. brusellalar muloqot orqali yuqqan taqdirda infeksiya kirgan joyga qarab regionar limfa tugunchalari: masalan, qo‘ltiq osti, chov, son tugunlari va h.klar zararlanadi. (bu asosan professional guruhda, …

Want to read more?

Download all 137 pages for free via Telegram.

Download full file

About "brusellyoz kasalligi"

brusellyoz. bezgak. qora oqsoq (brusellyoz) qora oqsoq- brusellalar chaqiradigan, asosan maishiy-muloqot va alimentar yo‘li bilan yuqadigan limfogemopoez, harakat-tayanch, asab va jinsiy a’zolar zararlanishi bilan kechadigan infeksion-allergik kasallikdir. etiologiyasi. brusellyoz kasalligini qo‘zg‘atuvchi mikroblar brusellalar guruhini tashkil qiladi.1886 - 87 yillarda david bryus birinchi bo‘lib, «malta isitmasi»ni keltirib chiqaruvchi mikrobni aniqladi. ilmiy tadqiqotlar natijasiga ko‘ra 1970 yilga kelib brusellalar quyidagi tiplarga ajratildi. brusella melitenzis - mayda shoxli hayvonlarda uchraydigan brusellalar. brusella abortus - yirik shoxli hayvonlarda uchraydigan brusellalar. brusella suis - cho‘chqalarda uchraydigan brusellalar. brusella - ovis - erkak qo‘ylarda, qo‘chqorlarda. ...

This file contains 137 pages in PDF format (455.0 KB). To download "brusellyoz kasalligi", click the Telegram button on the left.

Tags: brusellyoz kasalligi PDF 137 pages Free download Telegram