muskullar sistemasi tuzilishi va klassifikatsiyasi

PDF 7 pages 122.3 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 122.3 KB

File type PDF

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

mavzu: muskullar sistemasiga umumiy tushuncha. muskullar sistemasi klassifikatsiyasi, tuzilishi reja. 1. muskullarning tuzilishi va xillari 2. gavda muskullarining tuzilishi va birikishi. 3. qo’l muskullarining tuzilishi va birikishi. 4. oyoq muskullarining tuzilishi va birikishi. 5. bosh va buyin muskullarining tuzilishi va birikishi. tayanch tushunchalar: miologiya, dinamik, statik, pereliz, fassiya, rombsimon , hanjarsimon, 2-4 boshli, laterial, sinergist, tonus, diafragma. odam organizmida 600 dan ortiq muskul bo’lib, ular katta odam tanasi og’irligining 45-50% ni tashkil qiladi. odamning tashqi muhitdagi harakatlari, mehnat faoliyati, nutq, funksiyasi, nafas harakatlari va boshqa fiziologik funksiyalari muskullarning gruppa-gruppa bo’lib, reflektor harakati natijasida sodir bo’ladi. muskullar tevarak-atrof muhitdagi turli ta’sirlarning sezgi organlariga ta’siri va bu ta’sirning markazga intiluvchn nervlar orqali bosh miyaga borib, u erdagi analiz-sintez prosessi natijasida markazdan qochuvchi nervlar orqali muskullarga kelishi tufayli harakatlanadi. bulardan tashqari, ichki organlarning faoliyati skelet muskullarining funksional holatiga reflektor yo’l bilan ta’sir etadi. muskullar harakatlanish organi bo’lib, muskul, nerv tolalari va biriktiruvchi to’qimalardan …

2 / 7

naga yaqin suyakka, dumi bilan tanadan uzoqroq suyakka birikib, qisqarganda bo’g’imda harakat bajariladi. muskullar - muskul tolalarining yo’nalishiga qarab: duksimon, yarim patsimon, ikki yoqlama patsimon, tasmasimon va ikki qorinchali bo’lishi mumkin. har qaysi muskul tashqi tomondan biriktiruvchi to’qimadan tuzilgan yupqa parda bilan o’ralgan bo’lib, bu parda fassiya deb ataladi. fassiya alohida muskulni, bir qancha muskulni va muskullarning hammasini o’rab turishi mumkin. fassiya bilan paylar (bog’lag’ichlar) orasida harakatni engillashtiradigan sinoviy suyuqligi bo’ladi. muskullar uzun, kalta, keng va yumaloq bo’lishi mumkin. uzun muskullar ko’proq, qo’l-oyoqlarda uchrab, keng qulochli harakatlarda qatnashadi. kalta muskullar harakat qulochi kam bo’lgan qismlarda uchraydi. masalan, ular qovurg’alar, umurtqalar orasida bo’ladi. keng muskullar gavda atrofida joylashgan, masalan, ko’krak, qorin muskullari va boshqalar. bularning muskul tolalari har tomonga yo’nalgan bo’lib, boshlanish, birikish joyida keng pay- aponevroz hosil bo’ladi. yumaloq muskullar og’iz, ko’z atrofida uchraydi. kalta- yo’gon muskullar baquvvat bo’lib, yuqorigi, pastki kamarlarda va gavda orasida uchraydi. masalan, deltasimon dumba muskullari. …

3 / 7

nsuvlar, aloxida ekstrativ moddalar va tuzlar kiradi. muskul tolasining qisqarishi unga nerv sistemasining ta’sir qilishiga bog’liq. biroq qisqarish vaqgti ta’sirlanish vagqtiga mos kelmaydi: ta’sirlanish vagqti vag vagqt qisqarish vaqti o’rtasida ta’sirlanishning sekundning bo’laklari bilan sanaladigan yashirin davri mavjuddir. so’ngra energiya to’plana borish davri vujudga keladi, bu davr davomida muskul qisqaradi. uning ketidan muskul yozilishi davri vujudga keladi. muskullarning asosiy vazifasi – mexanik ish bajarishdir. agar muskulning qisqarishi natijasida xarakat kelib chiqsa, ya’ni tana yoki ba’zi organlarning fazodagi o’rinlari almashinsa, unda bu ish statik ishdan farqli o’laroq, dinamik ish deb ataladi. statik ish bajarilganda, qisqarib turgan muskullar xarakat qilmaydi, masalan, yuk ko’tarib turganda. odam tanasining muskullari o’z kuchi barobar bo’lmagan turli ishlarni bajarishi mumkin. muskulning kuchi uning tolalarining miqdoriga – soniga bog’liq: muskul qancha yo’g’on bo’lsa, uning kuchi shunchalik ko’p bo’ladi. muskulning kuchi uning ko’ndalang kesigining yuzasiga to’g’ri proporsional bo’ladi. ishlab turgan muskulda murakkab ximiyaviy reaksiyalar sodir bo’lib turadi. bu ximiyaviy …

4 / 7

rida pay va o’rtasida muskul qismiga ega bulgan organdir. muskul qismi parallel joylashgan va bir-birilari bilan yumshoq tolalai biriktiruvchi to’qimaning endomiziy deb atalgan yumshoq qavati bilan bog’langan ko’ndalang yo’lli tolalarning bog’lamlaridan iboratdir. bunday bog’lamlar birlamchi bog’lamlar deb ataladi. birlamchi bog’lamlar biriktiruvchi to’qimaning yo’g’onroq qavatlari yordamida birikib yana dag’alroq ikkilamchi va uchlamchi bog’lamlarni xosil qiladi. muskul ust tomondan perimiziy deb ataladigan biriktiruvchi to’qimali parda bilan qoplangan. perimiziy tolalari, uzluksiz ravishda endomiziy bilan tutashib, go’yo ushbu muskulning sinchini tashkil qiladi. muskullar kollogen tolalarining parallel bog’lamlaridan iborat bo’lgan paylar yordami bilan suyaklarga yopishadi. bu birlamchi bog’lamlar yumshoq tolali biriktiruvchi to’qimaning qavatlari vositasi bilan birlashib ikkilamchi bog’lamlar xosil qiladi. ikkilamchi bog’lamlardan uchlamchi bog’lamlar xosil bo’ladi va ular xam biriktiruvchi to’qimaning zich bo’lmagan qavatlari vositasi bilan bir-birlaridan ajralib turadi. pay ichidagi bu qavatlar endotenoniy deb ataladi: uning ichidan nerv vag payni oziqlantiruvchi tomirlar o’tadi. pay tashqi tomondan zich tolali biriktiruvchi to’qimadan iborat bo’lgan parda- peritenoniy …

5 / 7

opishishi zarurdir. muskul qisqarishi natijasida xarakat vujudga keladi, ana shu xarakat vaqtida uning bir uchi xar doim xarakatsiz turadi va shu xolatda mustaxkamlangan nuqta (puhctum fixum) deb ataladi. boshqa uchi xarakatli nuqta (puhctum modile) deb ataladi. muskul qisqarishi tufayli kaltalashadi va xarakatli nuqtani xarakatsiz nuqtaga yaqinlashtiradi. xarakatsiz va xarakatli nuqtalar to’g’risidagi tushincha shartlidir. ba’zi bir xarakatlarda bu nuqtalar o’zaro o’rinlarini almashtirishlari mumkin. masalan , bel – yonbosh muskuli bir uchi bilan bel umurtqalariga va yonbosh suyagiga, ikkinchi uchi bilan son suyagining kichik do’ngiga yopishadi. umurtqa pog’onasi va tos xarakatsiz turganda, bu muskul qisqarib son suyagini bukadi, natijada son suyagi gavdaga yaqinlashadi. bu xolda muskulning yuqorgi nuqtasi xarakat qilmaydi, pastki nuqtasi esa xarakatli nuqta buladi. ikki xolda xam buqilish tos – son bo’g’imida sodir bo’ladi. ko’p xollarda odam tanasidagi muskullar yakka – yakka xarakat qilmaydi, balki xarakat bir emas, bir qancha muskullarning qisqarishi natijasida amalga oshadi. xosil qilgan xarakatlari bir-biriga mos …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "muskullar sistemasi tuzilishi va klassifikatsiyasi"

mavzu: muskullar sistemasiga umumiy tushuncha. muskullar sistemasi klassifikatsiyasi, tuzilishi reja. 1. muskullarning tuzilishi va xillari 2. gavda muskullarining tuzilishi va birikishi. 3. qo’l muskullarining tuzilishi va birikishi. 4. oyoq muskullarining tuzilishi va birikishi. 5. bosh va buyin muskullarining tuzilishi va birikishi. tayanch tushunchalar: miologiya, dinamik, statik, pereliz, fassiya, rombsimon , hanjarsimon, 2-4 boshli, laterial, sinergist, tonus, diafragma. odam organizmida 600 dan ortiq muskul bo’lib, ular katta odam tanasi og’irligining 45-50% ni tashkil qiladi. odamning tashqi muhitdagi harakatlari, mehnat faoliyati, nutq, funksiyasi, nafas harakatlari va boshqa fiziologik funksiyalari muskullarning gruppa-gruppa bo’lib, reflektor harakati natijasida sodir bo’ladi. m...

This file contains 7 pages in PDF format (122.3 KB). To download "muskullar sistemasi tuzilishi va klassifikatsiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: muskullar sistemasi tuzilishi v… PDF 7 pages Free download Telegram