nerv sistemasining umumiy tushunchasi

PDF 7 pages 173.1 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 173.1 KB

File type PDF

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

mavzu: nerv sistemasi xaqida umumiy tushuncha reja. 1. nerv xujayrasining tuzilishi. 2. nerv to’qimasining tuzilishi. 3. orqa miyaning tuzilishi 4. bosh miya tuzilishi. 5. bosh miyaning bulimlari. tayanch tushunchalar: uzunchoq miya, miyacha, o’rta miya, oraliq miya, oxirgi miya, yarim sharlar pustlog’i, bosh miya nervlari, simpatik va parasimpatik nerv tizimi. har qanday tirik hujayra ta’sirlanish va moddalar almashish xususiyatiga ega. ta’sirlanish natijasida to’qima va hujayralar qo’zg’aladi. to’qima qo’zg’alganda moddalar almashinuvi kuchayadi. muskul tuqimasi qo’zg’alganda muskul qisqaradi, bez to’qimasi qo’zg’altanda suyuqlik ishlab chiqaradi. nerv to’qimasi qo’zg’alsa, ta’sir bir qismdan ikkinchi qismga o’tadi. nerv sistemasi organizmda muhim ahamiyatga ega bo’lib, organlarning ish faoliyatini boshqarib turadi, organizmni tashqi muhit bilan bog’laydi, uni tashqi muhitga moslashtiradi. bundan tashqari, oliy nerv faoliyati nutq, tafakkur, fikrlash, odamning xulqi va boshqa psixik prosesslarida muhim ahamiyatga ega. nerv sistemasi nerv to’qimasidan tashkil topgan bo’lib, nerv to’qimasi nerv hujayralari bilan neyrogliyadan tuzilgan. nerv hujayrasi o’simtalari bilan birga neyron deb ataladi. …

2 / 7

adi. somatik nerv tolalarining diametri 12-14h, vegetativ nerv tolalarining diametri 2-7h ga teng bo’ladi. yo’g’on nerv tolalaridan ta’sir tezroq o’tadi. vegetativ nerv tolalari mielin parda bilan o’ralmagan bo’ladi. nerv tolalarining uchi hujayra to’qimalar ichida reseptorlar bilan tugaydi. reseptorlar ta’sir qabul qilib oluvchi nerv tolasining uchlari xisoblanadi. ba’zi reseptorlar ixtisoslashgan bo’lib, tayoqcha yoki kolbacha shaklida. odam tanasidagi reseptorlar joylashishiga qarab, uch gruppaga bo’linadi: eksteroreseptorlar terida, hid bilish, ta’m bilish, eshitish organlarida joylashgan bo’lib, tashqi ta’sirni qabul qiladi. interoreseptorlar ichiki organlarda, qon sodir bo’ladigan turli ximiyaviy – mexanikaviy ta’sirni, temperatura ta’sirini qabul qiladi. bu reseptorlar ichki organlar, qon tomirlar devorida joylashgan. proprioreseptorlar muskullar, chuqur paylarda joylashgan bo’lib, shu qismlardan ta’sir qabul qiladi. bu reseptorlar orqali organizmning fazodagi holati markaziy nerv sistemasiga etib boradi. neyronlar nerv plastinkasi – sinapslar yordamida bir-biri bilan bog’langan bo’ladi. markaziy nerv sistemasiga impuls o’tkazuvchi nerv tolalari markazga intiluvchi yoki sezuvchi nerv deb atialadi. markaziy nerv sistemasida vujudga kelgan …

3 / 7

harlari po’stlog’i tomonidan boshqarilib turishini ko’rsatdi. odam organizmida nerv sistemasining boshqaruvchilik roli nervizm hodisasi deb ataladi. i.p. pavlovning nervizm prinsipida nerv sistemasining organizm faoliyatini har tomonlama boshqarilishi tushuniladi. nervizm prinsipi odam organizm uchun universal hisoblanadi. refleks haqida tushuncha turli ta’sir natijasida reseptorlar qo’zg’alish sodir bo’lib, u markazga intiluvchi sezuvchi nerv tolalari orqali nerv hujayrasi tanasiga boradi. qo’zg’alish impulsi nerv tanasidan sinapslar orqali hujayra va neyronlarga o’tadi. organizmning ichki, tashqi ta’sirga nerv sistemasi orqali bergan javobi refleks deb ataladi. refleks vujudga kelishida qatnashuvchi neyronlar to’plami refleks yoyi deyiladi. refleks yoyida qatnashuvchi neyronlar soniga qarab 2,3 neyronli refleks yoyin bo’lishi mumkin. ikki neyronli reflektor yoyiga paymuskul reflekslari (masalan, tizza refleksi) misol bo’ladi. 3 neyronli reflektor yoyida oraliq neyron ham qatnashadi. bu yoydagi qo’zg’alish ta’siri miya po’stlog’iga keng tarqaladi. markaziy nerv sistemasidagi bir gruppa neyronlarning fiziologik birikmasi nerv markazlari deyiladi. bosh va orqa miyada juda ko’p nerv markazlari joylashgan. orqa miya nervlari orqa …

4 / 7

yin, yelka, bel, dumg’aza va dum chigallari hosil qiladi. bo’yin chigali (plexus cervicalis). bu chigal hosil bo’lishida yuqorigi 4ta bo’yin nervi ishtiroq etadi. bo’yin chigali narvonsimon muskul umurtqa pog’onasiga birikadigan erda joylashgan. bo’yin chigalidan juda ko’p nerv tolalari chiqib, ular 2 gruppaga bo’linadi. yuza (sezuvchi) tolalar bo’yinning oldingi va yon hamda gardon terisini, quloq suprasini ta’minlaydi. chuqur (harakat) tolalar bo’yindagi narvonsimon muskulni va til osti suyagi tagidagi barcha muskullarni, diafragmani nerv bilan ta’minlaydi. diafragma nervi bo’yin chigalidagi eng uzun nerv bo’lib, asosan 4 ta bo’yin nervidan tarmoqlanadi. bu nervning sezuvchi tarmoqlari perikard, plevrani, qorin pardasini va jigar tutqichini ta’minlaydi yelka chigali. bu chigal 4 ta pastki bo’yin nervi va birinchi ko’krak nervi tolasining qo’shilishidan hosil bo’ladi. bu chigalning kalta va uzun tarmoqlari bor. kalta tarmoqlari o’mrov usti va o’mrov osti nervlariga bo’linib, bo’yin terisining bir qismini, yelka kamarini (trapesiyasimoi muskul bilan yelka bo’g’imidan tashqari) nerv bilan ta’minlaydi. uzun tolalari butun …

5 / 7

ar hamda terini ta’minlab, tirsak bo’g’im xaltasiga tarmoqlanib kiradi. so’ng panjaning orqa tomoniga o’tib, bilak suyagi tomondagi 2,5- barmoqni nerv bilan ta’minlaydi. o’rta nerv (p.medianis) yelka chigalidagi eng yo’g’on nerv bo’lib, 2 ildiz bilan boshlanadi. yolkadan arteriya bilan birga o’tib, yelka oldida barmoqlarni bukuvchi yuza va chuqur muskullar orasida joylashadi. bu nerv pronatorlarni- yelka oldidagi barcha bukuvchi muskullarni, panjaning ba’zi muskullarini, shuningdek, 3,5-barmoq terisini (bosh barmoq tomondagi) nerv bilan ta’minlaydi. bulardan tashqari, yelkaning va yelka oldining ichki yon teri nervlari bo’lib, ular qo’lning ichki tomon terisini ta’minlaydi. qovurg’alararo nervlar ko’krak qismidan chiqqan 10 juft nerv chigal hosil qilmasdan, qovurg’alar orasiga tarqalib, ko’krak terisini, qovurg’alararo muskullarni, qorin muskullarini, opqadagi tishli muskullarni nerv bilan ta’minlaydi. bel chig’ali (plexus lumbalis) 12-ko’krak va 4 ta bel nervlarining qo’shilishidan hosil bo’ladi va bel umurtqalarining yon o’simtalari oldida joylashib, yonbosh-bel muskuli bilan qoplangan bo’ladi. bu chigaldan uzun va kalta tolalar chiqadi. kalta tolalar yonbosh-bel, belning kvadrat …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nerv sistemasining umumiy tushunchasi"

mavzu: nerv sistemasi xaqida umumiy tushuncha reja. 1. nerv xujayrasining tuzilishi. 2. nerv to’qimasining tuzilishi. 3. orqa miyaning tuzilishi 4. bosh miya tuzilishi. 5. bosh miyaning bulimlari. tayanch tushunchalar: uzunchoq miya, miyacha, o’rta miya, oraliq miya, oxirgi miya, yarim sharlar pustlog’i, bosh miya nervlari, simpatik va parasimpatik nerv tizimi. har qanday tirik hujayra ta’sirlanish va moddalar almashish xususiyatiga ega. ta’sirlanish natijasida to’qima va hujayralar qo’zg’aladi. to’qima qo’zg’alganda moddalar almashinuvi kuchayadi. muskul tuqimasi qo’zg’alganda muskul qisqaradi, bez to’qimasi qo’zg’altanda suyuqlik ishlab chiqaradi. nerv to’qimasi qo’zg’alsa, ta’sir bir qismdan ikkinchi qismga o’tadi. nerv sistemasi organizmda muhim ahamiyatga ega bo’lib, organlarning ish ...

This file contains 7 pages in PDF format (173.1 KB). To download "nerv sistemasining umumiy tushunchasi", click the Telegram button on the left.

Tags: nerv sistemasining umumiy tushu… PDF 7 pages Free download Telegram