bosh miya va uning rivojlanishi

PDF 9 pages 226.1 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 226.1 KB

File type PDF

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

3-mavzu: bosh miya va uning rivojlanishi. bosh miya bo‘limlari reja: 1. bosh miyaning bo’limlari 2. miya po’stlog’idagi markazlar 3. bosh miya nervlari bosh miya embrionning rivojlanishida dastlab miya kanalining oldida dastlabki uchta (oldingi, o’rta, rombsimon) pufakcha hosil qi-ladi. embrion 3 xaftaligida birinchi va uchinchi pufakchalar 2 ga bo’linadi, natijada pufakchalar soni 5 ta bo’ladi. bu beshta pufak-chadan bosh miyaning beshta qismi rivojlanadi. birinchi pufakcha oldingi miya deyilib, bundan bosh miya katta yarim sharlari rivojlanadi. ichidagi bo’shliq yon qorinchalarga aylanadi. ikkinchi pufakcha oraliq miya deyilib, bundan ko’rish bo’rtiqlari, bo’rtiq osti qism rivojlanadi. ichidagi bo’shliq 3-qorinchaga aylanadi. uchinchi pufakchadan o’rta miya rivojlanadi. ichidagi bo’shliq silviev kanaliga aylanadi. to’rtinchi pufakchadan keyingi (orqa) miya rivojlanadi. beshinchi pufakchadan uzunchoq miya rivojlanadi. 4-5 - pufakchalar bo’shlig’i 4-qorinchaga aylanadi. embrion 5 oyligida bosh miya katta yarim sharlarida egatchalar - chuqurchalar hosil bo’la boshlaydi. 6 oylikda yarim sharlar bosh miya sopini o’rab turadi. yangi tug’ilgan bolada barcha nerv …

2 / 9

a 3 qismga: miya sopiga, po’stloq osti qismiga va bosh miya yarim sharlari po’stlog’iga bo’linadi. miya sopiga uzunchoq miya, keyingi va o’rta miya kiradi. po’stloq osti qismiga oraliq miya va miya yarim sharlarining o’tkazuvchi yo’li kiradi. katta yarim sharlar po’stlog’iga miya yarim sharlarining kulrang qismi kiradi. bosh miya 5 bo’lakka: uzunchoqmiya, keyingio’rta miya, oraliq va oxirgi miyaga bo’linadi. uzunchoq miya (medulla oblongata) opqa miyaning davomi bo’lib, uzunligi 3-3,5sm bo’ladi. uzunchoq miyada orqa miyadagi oldingi orqa kesiklar, yoriqlar va o’tkazuvchi yo’llar davom etadi. uzunchoq miya qonus shaklida bo’lib, yuqoridan varoliev ko’prigiga, pastdan orqa miyaga yondoshgan. uzunchoq miyadagi ildiz va egatchalar uni 3 ta: oldingi, o’rta va opqa ustunchalarga bo’ladi. oldingi ustuncha umumiy piramidasimon to’dadan iborat bo’lib, oldingi kesikning ikki yonida joylashgan, umumiy piramidasimon yo’lning yuqori qismi yo’g’on, pastki qismi ingichkalashgan bo’ladi. ba’zi to’dalar krest (but) hosil qilib, yon to’dalarga aylanadi. yon ustunchalar uzunchoq miyaning lateral yuzasini qoplaydi. uning ventral qismini olivalar, …

3 / 9

agi kul rang modda uzunchoq miyada tarqoq holda joylashgan bo’lib, bu moddaning kam qismi rombsimon chuqurchaning tubida bo’ladi. uning ko’p qismi uzunchoq miya yuzasida tarqalgan bo’lib, uzunchoq miya yadrolari deb nomlanadi. uzunchoq miyada oliva, nozik va ponasimon to’da tanalari hamda oxirgi 4 ta bosh miya nervlarining tanasi bo’ladi. bu tanalardan adashgan nerv tanasi muhim ahamiyatga ega bo’lib, u nafas olish, ovqat hazm qilish, qon aylanish va boshqa sistemalarni nerv bilan ta’minlaydi. agar uzunchoq miya shikastlansa, odam yoki hayvon o’ladi. keyingi miya (metencephalon)ga varoliev ko’prigi (pons varoli) va miyacha (cerbellum) kiradi. varoliev ko’prigi uzunchoq miyaning davomi bo’lib, ventral yuzasi qavariq, pastdan uzunchoq miya, yuqoridan o’rta miya bilan chegaralangan. ko’prikning dorsal yuzasi to’rtinchi qorinchaga qaragan bo’ladi. uzunchoq miya kabi varoliev ko’prigi ham oq va kul rang moddalardan tuzilgan. ko’prikning kulrang moddasida v-vii juft bosh miya nervlarining tanasi va ko’prikning xususiy tanasi joylashgan. ko’prikni uzunchoq miyadan ajratuvchi chuqurlikdan viii juft eshituv, vii juft …

4 / 9

alik va miya yarim sharlari bilan, o’rta oyoqchasi ko’prik bilan, pastki oyoqchasi uzunchoq miya va orqa miya bilan bog’laydi. agar miyacha kesilsa, uning ustki qismi yupqa kul rang moddadan tuzilganligi va 2 qavat (donachali va yulduzchali) hujayralari ko’rinadi. kulrang modda tagida oq modda joylashgan, uning nerv tolalari daraxt bargining tomirlari kabi tarqalgan. u hayot daraxti deb ataladi. oq modda orasida to’rt juft tana – tarqoq holdagi kulrang modda uchraydi. miyachaga bosh miya yarim sharlari po’stlog’ining peshana, ensa va chakka bo’limlaridan nerv tolalari kiradi. miyacha tanadagi reseptorlardan, dahliz nervi tanasidan, bosh miya katta yarim sharlari po’stlog’idan impulslar qabul qiladi va ba’zi muskullar koordinasiyasida hamda muskullar tarangligini saqlashda ishtirok etadi. keyingi tekshirishlardan ma’lum bo’lishicha, miyachada muhim vegetativ nerv markazlari joylashgan. o’rta miya (mesencephalon) varoliev ko’prigi yuqorisida joylashgan bo’lib, unga to’rt tepalik, miya oyoqchalari va silviev kanali kiradi. to’rt tepalik (corpus guatriqemi-nym) to’rtta bo’rtikli plastinkadan iborat bo’lib, miya sopining orqa yuzasida joylashgan. har …

5 / 9

lashgan. miya oyoqchalarining pastki qismi asosi, ustki qismi qopqog’i deyiladi. miya oyoqchalarining asosi va qopqog’i pigmentlarga boy bo’lgan tana bilan ajralib turadi. qora tana odamda yaxshi rivojlangan. miya oyog’chasining asosida quyidagi o’tkazuvchi yo’llar joylashgan: piramida yo’li ko’prik orqali orqa miyaga yo’nalgan bo’ladi. ko’prik-miya po’stlog’i yo’li, miya po’sti-yadro yo’li. yuqoridagi o’tkazuvchi yo’llar asosan harakat nerv tolalaridan iborat. miya po’stlog’idagi markazlar bosh miya katta yarim sharlari po’stlog’ini juda ko’p olimlar tekshirib, miya po’stlog’ida ta’sirni qabul qilib olish harakat va assosiativ funksiyadar bajarilishini aniqlaganlar. hayvonlarda bosh miya po’stlog’i ayrim qismlarini olib tashlash va shartli reflekslar metodi bilan olingan ilmiy ma’lumotlar natijasida miya po’stlog’ida tashqi dunyodagi ta’sirlarni qabul qiluvchi va organizmdagi turli funksiyalarning nerv markazlari joylashganligi isbotlangan. miya po’stlog’ida nerv markazlari juda ko’p bo’lib, bular morfologik, fiziologik jihatdan bir-biridan farq qiladi. uning ensa qismida ko’rish ta’sirlarini qabul qilib oladigan ko’rish markazi (19) joylashgan, chakka bo’limida kortiev organidan kelayotgan ta’sirni qabul qilib oluvchi eshitish markazi …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bosh miya va uning rivojlanishi"

3-mavzu: bosh miya va uning rivojlanishi. bosh miya bo‘limlari reja: 1. bosh miyaning bo’limlari 2. miya po’stlog’idagi markazlar 3. bosh miya nervlari bosh miya embrionning rivojlanishida dastlab miya kanalining oldida dastlabki uchta (oldingi, o’rta, rombsimon) pufakcha hosil qi-ladi. embrion 3 xaftaligida birinchi va uchinchi pufakchalar 2 ga bo’linadi, natijada pufakchalar soni 5 ta bo’ladi. bu beshta pufak-chadan bosh miyaning beshta qismi rivojlanadi. birinchi pufakcha oldingi miya deyilib, bundan bosh miya katta yarim sharlari rivojlanadi. ichidagi bo’shliq yon qorinchalarga aylanadi. ikkinchi pufakcha oraliq miya deyilib, bundan ko’rish bo’rtiqlari, bo’rtiq osti qism rivojlanadi. ichidagi bo’shliq 3-qorinchaga aylanadi. uchinchi pufakchadan o’rta miya rivojlanadi. ichidagi bo’shliq...

This file contains 9 pages in PDF format (226.1 KB). To download "bosh miya va uning rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: bosh miya va uning rivojlanishi PDF 9 pages Free download Telegram