evolutsion o`zgarishlarning tiplari dars ishlanmasi

DOCX 9 pages 1.5 MB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

oʻzbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi namangan viloyatixalqta’limiboshqarmasi uychi tumani xalq ta’limi boʻlimiga qarashli 17-umumta'lim maktabi biologiya fani oʻqituvchisi toshmatova dilafroʻzning 10-sinflarda biologiya fanidan “evolutsion o`zgarishlarning tiplari"mavzusidagi bir soatlik dars ishlanmasi darsning mavzusi: evolutsion o`zgarishlarning tiplari darsning ta’limiy maqsadi: oʻquvchilarni evolutsion o`zgarishlarning tiplari bilan tanishtirish. darsning tarbiyaviy maqsadi:oʻquvchilarni ilmiy dunyoqarashlarini kengaytirish, ekologik, estetik tarbiya berish. darsning rivojlantiruvchi maqsadi: oʻquvchilarni biologik bilimlarini bilimlarini oshirish, taqqoslash, darslik ustida mustaqil ishlash koʻnikmalarini rivojlantirish. darsda shakllantiriladigan kompetensiyalar: tayanch kompetensiyalar:kommunikativ, axborotlar bilan ishlash, ummummilliy va umummadaniy tayanch kompetensiyalari; fanga oid kompetensiyalar: biologik ob’ekt, hodisa, jarayonlarni tushunish, tanish, izohlash kompetensiyasi; biologik obekt, hodisa, jarayonlar ustida kuzatish va tajribalarni o‘tkazish kompetensiyasi; sog‘lom turmush tarzi va ekologik kompetensiya; dars jihozi: plakat, tarqatmalar, darslik, kompyuter, videoproektor, slaydlar kutilayotgan natija: dars yakunida oʻquvchilar evolyutsion oʻzgarishlarning tiplari va ularning mohiyati haqidagi tushunchalarga ega boʻladilar. darsda foydalaniladigan metod va texnologiyalar: hamkorlikda oʻqitish texnologiyasi(komandada oʻqitish metodi), ”uzilmas zanjir” , ”ha-yo`q” , ”lola terish” o`yini …

2 / 9

uruhlarga boʻlib olish. buning uchun har bir oʻquvchi sandiqchadagi sariq, qizil, pushti rangli kartochkalardan birini tanlaydi va bir xil rangdagi kartochkani tanlagan oʻquvchilar bir guruhga birlashadilar. har bir guruh oʻzlariga guruh sardori va guruh nomini kelishib tanlaydilar. oʻquvchilarga dars davomidagi ishtiroklari uchun tanlagan kartochkasi rangidagi ragʻbatlar guruh sardori tomonidan berib boriladi. 1-guruh: evolutsiya(sariq) 2-guruh: sitologiya(qizil) 3-guruh:biologiya(pushti) ii.oʻtgan mavzuni takrorlash: ( uzilmas zanjir oʻyini )1-topshiriq: bunda oʻquvchilar oʻtilgan mavzuga oid ketma – ketlikda ma’lumot aytishadi. bir oʻquvchi tomonidan aytilgan ma’lumot boshqa oʻquvchi tomonidan takrorlanmasligi kerak.(bu oʻyin oʻquvchilarni tinglashga va xotirasini mustahkamlshga yordam beradi, ziyrak boʻlishga undaydi.) 2-topshiriq: ( .” ha-yo`q ” o`yin mashqi : ) quyidagi jadvalga berilgan savollarga faqat ha yoki yo`q deb javob yozing. o`quvchi tarqatmasi: savol 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 javob savollar: 1.sayyoramizda 6 ta biogeografik viloyat bormi? 2.janubiy va markaziy amerika neotropik biogeografik viloyatga kiradimi? 3.chumolixo`rlar avstraliya biogeografik viloyatida uchraydimi? 4.baobab, …

3 / 9

divergensiya (lotincha divergantia – ajralish) – evolutsion jarayonning yangi sistematik guruhlar hosil boʻlishiga asoslangan eng umumiy turi. divergensiya – har xil yashash sharoitlariga moslashish natijasida ajdod tur belgilarining tarqalishidir. divergensiya tufayli yangi muhit sharoitlariga moslanishlar kengayadi. bu jarayon natijasida tip sinflarga, sinf turkumlarga, turkum oilalarga, oila avlodlarga, avlod turlarga ajraladi. ajdod tur tarqalgan hududlarda ekologik sharoitning har xil boʻlishi divergensiyaga olib keluvchi omil hisoblanadi. divergensiya jarayoni tarmoqlangan shoxli evolutsiya daraxti koʻrinishida tasvirlanadi. bu divergent evolutsiya timsolidir: umumiy ajdoddan ikki yoki undan ortiq formalar, oʻz navbatida, ulardan koʻpgina turlar va avlodlar kelib chiqqan. divergensiya deyarli hamma vaqt yangi hayotiy sharoitlarga moslanishlarning ortib borishini ifoda etadi. oziq turi, yashash muhitining xilma- xilligi tufayli sutemizuvchilar sinfining hashorotxoʻtrlar, oztishlilar, qoʻlqanotlilar, kemiruvchilar, yirtqichlar, juft tuyoqlilar, toq tuyoqlilar, kurakoyoqlilar, kitsimonlar kabi turkumlar kelib chiqqan. bu turkumlarning har biri oʻz navbatida morfologik, ekologik, etologik, genetik, fiziologik xususiyatlari bilan farqlanadigan kenja turkumlar va oilalarni oʻz ichiga oladi. sutemizuvchilar …

4 / 9

yashovchi oq ayiq oʻrmonda hayot kechiruvchi qoʻngʻir ayiq yoki togʻli oʻrmonlarda tarqalgan qora ayiqdan vazni, rangi bilan farq qilsa-da, ular ayiqsimonlar oilasining vakillari hisoblanadi. divergensiya asosan mutatasion jarayon, alohidalanish, populyatsiya toʻlqinlari, tabiiy tanlanish taʻsirida roʻy bergan. divergensiya tur paydo boʻlishining yoʻllaridan biri boʻlib, bunda populyatsiyalar evolutsiyaning boshlangʻich omillari taʻsiri natijasida ajdod turdan sezilarli darajada farq qiladigan belgilarni toʻplaydi va saqlaydi, oqibatda tur ajralib, yangi turlarni hosil qiladi. parallel evolutsiya (grekcha – parallelos – “yonma-yon” )- bir- biriga qarindosh boʻlgan organizmlar guruhlarida bir yoʻnalishda oʻxshash belgilar paydo boʻlishi bilan ifodalanadigan evolutsion oʻzgarish. masalan, sutemizuvchi kitsimonlar va kurakoyoqlilar bir- biridan mustaqil holda suv muhitiga moslanishlar – kurakoyoqlar paydo boʻlgan. afrika va janubiy amerika qit’alarida tarqalgan sutemizuvchilar tana tuzilishida oʻxshashliklni koʻrish mumkin. parallelizm bir- biriga genetik yaqin turlarda belgilarning oʻxshashligi, gomologik tuzilmalarning mustaqil holda oʻzgarishlari natijasida yuzaga keladigan evolutsiyadir. har xil turlarning bir xil genlarida oʻxshash mutatsiyalar paydo boʻlishi paralallizmga sabab boʻladi. xuddi …

5 / 9

r xil tashqi muhit omillari bilan bevosita bogʻlangan organlarda yuz beradi. xaltali va yoʻldoshli sutemizuvchilar oʻxshash hayot tarziga ega boʻlganliklari natijasida bir- biriga bogʻliq boʻlmagan holda ularning tuzilishida oʻxshash qirralari paydo boʻlgan. konvergent oʻxshashlik sistematik jihatdan bir- biridan ancha uzoq turgan guruhlarda ham kuzatiladi. qushlar va kapalaklarda qanoti boʻladi, lekin bu organlarning kelib chiqishi turlichadir. birinchi holatda – bu oʻzgargan olingi oyoqlar, ikkinchisida – xitin oʻsimta. konvergensiya bir- biriga qarindosh boʻlmagan guruhlarning oʻxshash yoʻnalishda evolutsion rivojlanishi va ularning bir xil yashash muhitiga moslashishi natijasida oʻxshash belgilarga ega boʻlishidir. konvergent rivojlanishga akulalar (birlamchi suv hayvonlari), ixtozavrlar va kitsimonlar ( ikkilamchi suv hayvonlari) tana shaklining oʻxshashligini misol qilib keltirish mumkin. ammo umurtqalilarning bu guruhlari teri qoplami, kalla suyagi, muskullari, qon aylanish, nafas olish va boshqa organlar sistemalarining tuzilishi bilan bir- biridan farq qiladi. iv.yangi mavzuni mustahkamlash: 1-topshiriq: ( “ lola terish” oʻyini ) bunda magnit doskalariga qog’ozdan yasalgan lolalar joylashtiriladi.ular orasida turli …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "evolutsion o`zgarishlarning tiplari dars ishlanmasi"

oʻzbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi namangan viloyatixalqta’limiboshqarmasi uychi tumani xalq ta’limi boʻlimiga qarashli 17-umumta'lim maktabi biologiya fani oʻqituvchisi toshmatova dilafroʻzning 10-sinflarda biologiya fanidan “evolutsion o`zgarishlarning tiplari"mavzusidagi bir soatlik dars ishlanmasi darsning mavzusi: evolutsion o`zgarishlarning tiplari darsning ta’limiy maqsadi: oʻquvchilarni evolutsion o`zgarishlarning tiplari bilan tanishtirish. darsning tarbiyaviy maqsadi:oʻquvchilarni ilmiy dunyoqarashlarini kengaytirish, ekologik, estetik tarbiya berish. darsning rivojlantiruvchi maqsadi: oʻquvchilarni biologik bilimlarini bilimlarini oshirish, taqqoslash, darslik ustida mustaqil ishlash koʻnikmalarini rivojlantirish. darsda shakllantiriladigan kompetensiyalar: tayanch ...

This file contains 9 pages in DOCX format (1.5 MB). To download "evolutsion o`zgarishlarning tiplari dars ishlanmasi", click the Telegram button on the left.

Tags: evolutsion o`zgarishlarning tip… DOCX 9 pages Free download Telegram