psixikaning filogenetik taraqqiyoti

DOCX 11 pages 25.3 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.3 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

urganch davlat pedagogika instituti boshlang’ich ta’lim yo’nalishi 241-guruh talabasi sarsenova nag’ima pisixalogiya fanidan mustaqil ishi tayyorladi: ________________________ qabulqildi: ________________________ 2024 psixikaning filogenetik taraqqiyoti reja: 1. kirish psixikaning evolyutsion rivojlanishi haqida umumiy ma'lumot. 2. biologik daraja nerv tizimining shakllanishi. instinktiv reflekslar va o‘rganish qobiliyatining boshlanishi. 3. neyrofiziologik daraja nerv tizimining rivojlanishi va shartli reflekslar. xotira va o‘rganish qobiliyatining shakllanishi. 4. sezgilar va his-tuyg‘ular darajasi tashqi stimullarga nisbatan hissiy va sezgiy reaksiyalar. sezgilar va his-tuyg‘ularning muhitga moslashishda roli. 5. murakkab aqliy faoliyat darajasi o‘rganish, mantiqiy fikrlash va ijodiy faoliyat. tashqi muhitni ongli ravishda idrok etish. 6. ong darajasi ongli fikrlash, o‘z-o‘zini anglash va qarorlar qabul qilish. nutq, til va madaniyatning rivojlanishi. 7. odam psixikasining taraqqiyot rivojlanishi ijtimoiy va madaniy faktorlar ta’sirida psixikaning evolyutsiyasi. 8. xulosa psixikaning har bir darajasining evolyutsiyasi va uning jamiyatdagi o‘rni. kirish psixologiya fanida psixikaning kelib chiqishi va rivojlanish jarayonini tushunish muhim ahamiyatga ega. psixika tirik mavjudotlarning tashqi muhitni …

2 / 11

i sifatida paydo bo‘lgan va asta-sekin rivojlangan. mazkur ishda psixikaning filogenetik taraqqiyoti bosqichma-bosqich tahlil qilinadi, ularning har birining xususiyatlari yoritiladi va inson psixikasining rivojlanishida evolyutsiyaning roli ochib beriladi. bu mavzu psixologik va biologik fanlarning tutashgan nuqtasida joylashgan bo‘lib, psixikaning paydo bo‘lishi va rivojlanish jarayonlarini chuqurroq tush psixikaning filogenetik taraqqiyoti filogenez tushunchasi tirik organizmlarning evolyutsion rivojlanishini o‘rganuvchi biologik jarayon sifatida qaraladi. psixikaning filogenetik taraqqiyoti esa tirik mavjudotlarning psixik xususiyatlari qanday shakllanganligi va rivojlanganligini tahlil qilishni o‘z ichiga oladi. psixikaning evolyutsiyasi hayvonlarning biologik tuzilishi, tashqi muhitga moslashish jarayoni va hayot kechirish ehtiyojlari bilan uzviy bog‘liqdir. psixikaning rivojlanishida tabiatdagi o‘zgarishlar, organizmlarning moslashuvchanligi va tajriba yig‘ish qobiliyati muhim o‘rin tutadi. bu jarayonni bosqichma-bosqich tahlil qilamiz. psixikaning rivojlanish bosqichlari psixikaning filogenetik rivojlanishi bir necha bosqichlarni o‘z ichiga oladi. har bir bosqich organizmlar xatti-harakatlarida o‘ziga xos xususiyatlar bilan ajralib turadi. 1. biologik daraja – oddiy sezgi va reflekslar psixikaning filogenetik taraqqiyoti bir hujayrali organizmlarda kuzatilgan oddiy …

3 / 11

hujayrali organizmlar yorug‘lik manbasiga qarab harakat qiladi yoki zararli moddalardan uzoqlashadi. bu refleksiv javoblar evolyutsion jarayonda tirik mavjudotlarning omon qolishini ta'minlash uchun muhim ahamiyatga ega bo‘lgan. biologik daraja markaziy nerv tizimining mavjud emasligi bilan ajralib turadi. organizmning xatti-harakatlari faqat hujayra ichidagi kimyoviy va fizik jarayonlarga asoslangan. masalan, amoeba yoki bakteriyalar muhitdagi stimullarga javoban faqat oddiy harakatlarni bajaradi. ularda murakkab tahlil qilish, o‘rganish yoki xotira shakllari hali rivojlanmagan. shuningdek, biologik darajadagi mavjudotlar harakatlarini avtomatik tarzda amalga oshiradi. bu harakatlarning bir qismi tirik qolishga yo‘naltirilgan: oziq manbasiga yaqinlashish, xavfdan qochish yoki optimal yashash sharoitlarini topish. biroq, bunday xatti-harakatlar ongli emas va maqsadsizlik bilan tavsiflanadi. masalan, bakteriyalar oziq-ovqatning ko‘proq konsentratsiyaga ega bo‘lgan joyiga yaqinlashadi, lekin ular bu harakatning sababini “anglay olmaydi.” biologik darajadagi eng muhim xususiyatlardan biri reflekslarning o‘zgarmasligi hisoblanadi. bu darajadagi reflekslar avloddan-avlodga genetik ravishda o‘tadi va ularda o‘rganish yoki moslashuvchanlikning yuqori darajasi kuzatilmaydi. bu esa ularning hayotiy funksiyalarini saqlab qolish va …

4 / 11

adi, balki unga javoban murakkabroq xatti-harakatlarni amalga oshira oladi. neyrofiziologik darajadagi asosiy o‘ziga xoslik – bu organizmning o‘rganish qobiliyatining paydo bo‘lishi va xotiraning shakllanishidir. bu jarayon hayvonlarning yashash sharoitlariga moslashishini yanada samaraliroq qiladi. nerv tizimining paydo bo‘lishi organizmlarning hayot faoliyatini yangi bosqichga olib chiqdi. dastlabki shakldagi nerv hujayralari (neyronlar) va ularning bir-biri bilan aloqasi orqali organizmlar tashqi stimullarga nisbatan tezroq va moslashuvchanroq javob bera boshladi. bu reflekslar murakkablashib, shartli reflekslar va o‘rganish jarayoniga asos soldi. misol uchun, ba’zi ko‘p hujayrali organizmlar tajriba orqali muayyan harakatlarning foydaliligini aniqlab, keyinchalik bu harakatlarni takrorlaydi. neyrofiziologik darajaning asosiy yutuqlaridan biri shartli reflekslarning paydo bo‘lishidir. shartli reflekslar tashqi muhitdagi yangi signallar va ularning ahamiyatini tushunish orqali shakllanadi. bu esa organizmga o‘z tajribasi asosida yangi xatti-harakatlarni o‘rganish imkoniyatini beradi. masalan, pavlovning tajribasida itlar ovqat bilan bog‘liq bo‘lgan qo‘ng‘iroq ovoziga shartli refleks shakllantirib, ovozni ovqatlanish bilan bog‘lay boshlaydi. bu hodisa hayvonlar psixikasining rivojlanishida muhim bosqichni anglatadi. nerv …

5 / 11

masalan, xavfli vaziyatlarga duch kelganda hayvonlarda qo‘rquv reaksiyasi paydo bo‘ladi, bu esa ularni xavfdan qochishga majbur qiladi. neyrofiziologik darajadagi hayvonlar xatti-harakatlari faqat instinktiv bo‘lib qolmay, balki o‘rganish va tajriba orqali shakllanadi. bu esa ularga yashash sharoitlariga moslashishda ko‘proq imkoniyatlar yaratadi. ushbu bosqichda murakkab nerv tizimiga ega bo‘lgan organizmlar (masalan, baliqlar, amfibiyalar, sudraluvchilar) o‘zining rivojlangan xatti-harakatlari bilan ajralib turadi. neyrofiziologik daraja psixikaning keyingi rivojlanish bosqichlari uchun asos bo‘lib xizmat qiladi. o‘rganish qobiliyati va xotiraning rivojlanishi hayvonlarga murakkab vazifalarni hal qilish, muhitga moslashish va ijtimoiy munosabatlarni shakllantirish imkonini berdi. bu jarayon hayvonlar psixikasining evolyutsiyasi uchun muhim poydevor bo‘ldi. 3. sezgilar va his-tuyg‘ular darajasi psixikaning sezgilar va his-tuyg‘ular darajasi organizmlarning tashqi muhit bilan o‘zaro ta’sirida yanada rivojlangan shaklni ifodalaydi. ushbu bosqichda tirik mavjudotlar nafaqat atrof-muhitdan keladigan signallarni qabul qiladi, balki ularga nisbatan individual hissiy munosabat ham shakllanadi. bu daraja ko‘proq yuqori rivojlangan nerv tizimiga ega bo‘lgan hayvonlarga xosdir. sezgilar tashqi muhitni idrok qilishning …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixikaning filogenetik taraqqiyoti"

urganch davlat pedagogika instituti boshlang’ich ta’lim yo’nalishi 241-guruh talabasi sarsenova nag’ima pisixalogiya fanidan mustaqil ishi tayyorladi: ________________________ qabulqildi: ________________________ 2024 psixikaning filogenetik taraqqiyoti reja: 1. kirish psixikaning evolyutsion rivojlanishi haqida umumiy ma'lumot. 2. biologik daraja nerv tizimining shakllanishi. instinktiv reflekslar va o‘rganish qobiliyatining boshlanishi. 3. neyrofiziologik daraja nerv tizimining rivojlanishi va shartli reflekslar. xotira va o‘rganish qobiliyatining shakllanishi. 4. sezgilar va his-tuyg‘ular darajasi tashqi stimullarga nisbatan hissiy va sezgiy reaksiyalar. sezgilar va his-tuyg‘ularning muhitga moslashishda roli. 5. murakkab aqliy faoliyat darajasi o‘rganish, mantiqiy fikrlash va ijodiy fa...

This file contains 11 pages in DOCX format (25.3 KB). To download "psixikaning filogenetik taraqqiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: psixikaning filogenetik taraqqi… DOCX 11 pages Free download Telegram