biologiya fanidan hid va ta’m bilish organlari

DOCX 8 pages 18.7 MB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 18.7 MB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

namangan viloyati chusttumani 68-umumiy o’rtata`limmaktabiningbilogiya fani o’qituvchisi qudratova shohidaning 8-sinflar uchun biologiya fanidan yozgan bir soatlik ( dars ishlanmasi ) chust-2020 biologiya darsningmavzusi: hid va ta`m bilish organlari. (171-174- mashqlar) darsning maqsadi: ta’limiy:o‘quvchilarning sezgi organlari hid vat a`m bilish organlari haqidagi bilimlarni mustahkamlash; fk1:sezgi organlarini tuzilishi va vazifasini dars jarayonida o‘zlashtirgan yangi bilimlarni hayotda qo‘llay olish. tarbiyaviy:o‘quvchilarimizni ona-vatanga, tarixiy va madaniy merosimizga, o‘zbek xalqining buyuk siymolariga, ota-onaga muhabbat va milliy iftihor tuygusi ruhida tarbiyalash. ularda ekologok madaniyatni shakllantirish va tarbiyalash barkamol inson ruhida tarbiyalash; tk3: mustaqil o‘qib-o‘rganish va bilimini muntazam oshirib borish; tk4: o‘quvchilik burch va huquqlarini, vazifalarini bilish va ularga rioya qilish; tk6:kundalik faoliyatda mavzuga oid bilimlarni qo`llay olish. rivojlantiruvchi: ilmni amaliyotga tadbiq etish. o‘quvchilarning bilim va tafakkurini, kitobxonlik malakasini oshirish, mustaqil fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirish va rivojlantirish, biologiya fani va shu sohadagi kasblarga qiziqishlarini shakllantirish; tk2:media vositalridan, didaktik materiallaridan foydalanish;fk2: mavzuga oid bilimlarni og‘zaki va yozma nutqda o‘rinli qo‘llay …

2 / 8

darsningborishi: i.tashkiliyqism. a) salomlshish b) davomotnianiqlash d) o’quvchilarnidarsgatayyorlash e) ma’naviyatdaqiqasi. bunda o’quvchilar bilan kuz faslining so’nggi oyidagi o’zgarishla rhaqida suhbatlashiladi. f) o’quvchilarni guruhlarga ajratish o’quvchilar uch guruhga ajratiladi. i guruh “donolar” ii guruh “bilimdonlar” iii guruh “ziyraklar” ii.o‘tilgan mavzuni mustahkamlash. o`qituvchi o`tgan mavzuni 2 ta metod yordamida so`rab oladi. 1.blits -so`rov yordamida“baliq ovi” metodi. bunda o‘quvchilar doskaga chiqib dengizda baliqni tutib undagi savollarga javob beradi. agar to‘g‘ri javob bersa baliqni akvariumga solib qo‘yadi. agar noto‘g‘ri javob bersa baliqni qayta dengizga qo‘yib yuboradilar. 1)muskul va paylardagi sezgi nima deyiladi? 2) vestibular apparat qayerda joylashgan? 3) dengiz kasalligi qanday bo`ladi? 4)eshitish pasayishining sababi nima? 5) otolit so`zining ma`nosi nima? o`qituvchi o`quvchilarning bergan javoblarini xulosalaydi,yakunlaydi va olgan baholari bilan tanishtiradi. yangi mavzuning nomini doskaga yozadi. uy vazifasini tekshirish. test topshirig`ini teshiriladi va o`quvchilar tuzib kelgan savollarini savolli daraxtga joylanadi. gruhlar navbat bilan darxtdagi savolga javob berishadi va to`g`rib o`lsa savatga joylanadi o`quvchilar rag`batlantiriladi. …

3 / 8

hlig‘ining yuqori bolimida joylashgan. odam hid orqali atrof-muhit havosining tozaligi yoki iflos- langanligmi (masalan, oshxonada gaz hidini) sezadi, ta’m va ichimliklar sifati va ulardan zaharlanishning oldini oladi. hidni burun bo‘shlig‘ining shilimahiq qavati sirtida joylashgan maxsus hid bilish retseptor hujayralari qabul qiladi. odamda bunday hujayralar scrni 30-40 rain, gayetadi. hujayralar yuzasi mayda tukchalar hisobigajuda kengaygan bo'ladi. shilliq qavataing bezli hujayralari ishlab chiqaradigan sekret retseptorlami namlab turadi. burun bo'shlig'iga o'tgan hidli modda shilimshiq moddada erih, retseptomi qo'zg'atadi. hid to'g'risidagi axborot hid bilish nervlari bo'ylab bosh miyadagi hid bilish analizatori markaziga uzatiladi. bu joyda hidning o'ziga xos xususiyati, o'tkirligi, sifati to'g'risida tasawur shakllauadi. hid bilish analizatori xilma-xil hid beruvchi moddalar va ular kombinatsiyasini bir-biridan farq qila oladi. har bir odamning o'ziga xos hidi bo'lishi tufeyli iskovuch itlax minglab odamlar orasidan qidirilayotgan odamni topib beradi. muayyan bir xildagi hidga organizm sezgirligi o'zgarib turishi mumkin. hidning ta’siri bahor va yozda, ayniqsa, issiq va nam havoda …

4 / 8

i - nordon, oldingi uchi - sho‘r ta’mdan qo‘zg‘aladi. tilda ta’m bilish so‘ig‘ichlariningjoylashishi (so‘rg‘ichlar oqish rangda ajratib ko‘rsatilgan: 1 - shirin, 2 - achchiq, 3 - nordon, 4 - sho‘r. ichki organlar seznvchanligi. ichki organlar devorida joylashgan retseptoriar shu organlarda kimyoviy, mexanik, bosim yoki haroratning o'zgarishi ta’sirida qo‘zgјaladi. qoczg‘alish vegetativ nerviari orqali orqa va bosh miya nerv mar- kazlariga boradi. nerv markazlarida nerv signallari tahlil qilinib, tegishli organlarga uzatiladi. nerv impulslari faoliyatini kuchaytiradi yoki sekinlashtiradi. ichki organlar retseptorlarining qo‘zg‘alishi hamma vaqt ham sezilavermaydi. masalan, yurak, jigar, buyrak, qon tomirlari retseptorlari qoczg‘alishini odam sez- maydi. lekin qovuqdagi siydik ajratish, oshqozondagi och qolish, qon tomirlari devoridagi chanqash, ichakdagi najas ajratish retseptorlari qo‘zg‘alishini his etadi. ichki organlar kasallanganida ulardagi retseptoriar kuchli qo*zg‘alib, kasallangan organ joylashgan sohada og'riq paydo qiladi. sezgi organlari funksiyasining o'zaro muvofiqligi. organizmda sezgi organ- laridan birortasi zararlanganida boshqalari uning o'mini to‘ldiradi, shuning uchun ko‘r boiib qolgan odam yaxshi eshitadi, hidni …

5 / 8

i tan olingan. iv.mustahkamlash. mavzunimustahkamlash uchun quyidagi test topshirig’idan foydalaniladi. 1-topshiriq “yon daftar usuli “ bu usulda o`quvchilar berilgan topshiriqlarni grafik test, yashirin savollar, nuqtalar o‘rnini to‘ldiring, shaklida berilgan topshiriqlarni bajaradilar. 1-topshiriq sezgi organlarini nomini yozing. 1………………………………………… 2………………………………………… 3………………………………………… 4………………………………………… 2-topshiriq ta`m va uni sezuvchi retseptorlar muvofiqligini aniqlang. 1 tilning oldingi uchi d achchiq 2 tilning orqa ildizi b nordon 3 tilning uchi va yon tomoni a sho`r 4 tilning ikki yoni e shirin 3-topshiriq ta`m bilishda nerv impulslari o`tadiganyo`lni tartib bilan ko`rsating. retseptor v. darsni yakunlash 1.o`tilgan mavzu yuzasidan xulosa qilinadi. 2.uyga vazifa –barcha o‘quvchilar yangi mavzuni o`qib o‘rganadilar o‘quvchilar 3 guruxga bo‘linib quyidagi topshiriqlarni bajarib keladilar ( 3-gurux ) ( 2-gurux ) ( 1-gurux ) ( 1 0 ta savolga javob yozib keladilar. ) ( 1 0 ta yashirin savollar uslubi jadvalini to’ldirib keladi ) ( 1 0 ta mavzulashtirilgan test ishlab keladi ) 3.darsga faol qatnashgan o`quvchilarni …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biologiya fanidan hid va ta’m bilish organlari"

namangan viloyati chusttumani 68-umumiy o’rtata`limmaktabiningbilogiya fani o’qituvchisi qudratova shohidaning 8-sinflar uchun biologiya fanidan yozgan bir soatlik ( dars ishlanmasi ) chust-2020 biologiya darsningmavzusi: hid va ta`m bilish organlari. (171-174- mashqlar) darsning maqsadi: ta’limiy:o‘quvchilarning sezgi organlari hid vat a`m bilish organlari haqidagi bilimlarni mustahkamlash; fk1:sezgi organlarini tuzilishi va vazifasini dars jarayonida o‘zlashtirgan yangi bilimlarni hayotda qo‘llay olish. tarbiyaviy:o‘quvchilarimizni ona-vatanga, tarixiy va madaniy merosimizga, o‘zbek xalqining buyuk siymolariga, ota-onaga muhabbat va milliy iftihor tuygusi ruhida tarbiyalash. ularda ekologok madaniyatni shakllantirish va tarbiyalash barkamol inson ruhida tarbiyalash; tk3: mustaqil o‘qib-o...

This file contains 8 pages in DOCX format (18.7 MB). To download "biologiya fanidan hid va ta’m bilish organlari", click the Telegram button on the left.

Tags: biologiya fanidan hid va ta’m b… DOCX 8 pages Free download Telegram