rasmiy hujjatlar tili va leksik xususiyatlari

DOCX 10 pages 42.5 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 42.5 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

rasmiy hujjatlar tili va leksik xususiyatlari ilmiy rahbar: f.f.n., dots. z. o. jumaniyazov, s.b. sadullayeva urdu magistratura fakulteti lingvistika nemis tili ta`limy yo`nalishi 2-kurs talabasi sapurasadullayeva@mail.ru annotatsiya: maqolada axborot almashinuvida muhim ahamiyatga ega bo’lgan rasmiy hujjatlarning tili haqida so’z yuritilgan. rasmiy hujjatlarning uslubi, leksik xususiyatlari, morfologik va sintaktik qurilishi kabi masalalarga oydinlik kiritilgan. аннотация: в статье говорится о языке официальных документов, имеющих важное значение в информационном обмене. уточняются такие вопросы, как стиль, лексические особенности, морфологическое и синтаксическое построение официальных документов. annotation: the article is about the language of official documents that are important in information exchange. issues such as style, lexical features, morphological and syntactic construction of official documents are clarified. kalit so`zlar: rasmiy hujjat, uslub, termin, aniqlilik, logik izchillik, to`liqlilik, og`zaki uslub, yozma uslub, ariza, tafsifnoma, diplomatik yozishma, nominativ jumla, neytral so`z. ключевые слова: официальный документ, стиль, термин, точность, логическая последовательность, полнота, устный стиль, писменный стиль, заявление, описание, дипломатическая …

2 / 10

azkur axborot almashinuvida mamlakatlar o`rtasida iqtisodiy-siyosiy, ijtimoiy-madaniy aloqalarni o`rnatish hamda rivojlantirishda diplomatik yozishmalar muhim vosita hisoblanadi. nainki, bunday yozishmalar rasmiy hujjatlarning eng muhim turlaridan hisoblanadi. boshqa tarafdan esa oddiy fuqarolar ham hayotining u yoki bu jabhasida axborot almashinuvida rasmiy hujjatlarga ro`baro’ keladi, biroq afsuski rasmiy hujjat tilida yozilgan matnlarni tushunish, garchi bu turdagi matnlar o`z ona tilida yozilgan bo`lsa ham, ko`pchilik insonlarga qiyinchilik tug`diradi. buning sababi bu turdagi matnlar biz so’zlashadigan muloqat uslubidan tubdan farq qiladi. shuning uchun ham rasmiy hujjatlar leksikasi va uning o`ziga xos xususiyatlarini o`rganish bugungi kunda tilshunoslikda dolzarb masalalardan hisoblanadi. ana shu nuqatai nazardan yondashgan holda ushbu maqolada biz axborot almashinuviga aloqador bo’lgan rasmiy hujjatlarning uslubi va ularning leksik birliklari tasnifi va mazkur uslubning o`ziga xos xususiyatlarini ko`rsatishga harakat qildik. rasmiy hujjatlar tili rasmiy uslubning yozma rasmiy shakliga xos bo‘lib, muayyan nutqiy qolip, qat’iy odat tusiga kirib qolgan shakllarga ega bo‘lgan nutq uslubidir. barcha qonunlar, prezident …

3 / 10

publikasinnng konstitutsiyasi kuni deb e'lon qilinsin.[footnoteref:1] [1: https://fayllar.org/5-mavzu-rasmiy-uslubning-til-xususiyatlari-reja.html] rasmiy uslubning lug‘aviy xususiyatlari mazkur uslub xususiyatlaridan kelib chiqadi. shuningdek, bu uslubdagi aniq, qisqa va ixchamlik til vositalairning ham ana shu xususiyatlariga mos holda bo‘lishini talab qiladi. rasmiy uslubda shtamp shaklida mavjud bo‘lgan lug‘aviy vositalar qo‘llanilib, ular o’ziga xoslik kasb etadi. masalan, ariza, tilxat, tushuntirish xati, bayonnoma, tavsifnoma, telegramma, qaror, bayonot, malumotnoma, axborot, tarjimai hol, e'lon kabi lug‘aviy vositalar rasmiy uslubning tayanch uslubiy vositalaridir.[footnoteref:2] [2: https://fayllar.org/5-mavzu-rasmiy-uslubning-til-xususiyatlari-reja.html] yuqorida keltirilgan fikrlardan xulosa qiladigan bo`lsak, rasmiy uslub boshqa usublarga qaraganda chegaralangani, shuningdek, matn qismlari orasida so`zlarning takrorlanishi ehtimoli yuqori ekanligi bilan ajralib turadi. rasmiy uslub tilining asosiy xususiyati aniqlik va ixchamlikdir, unda muayyan nutqiy qoliblar, kasb-hunar so‘zlari, atamalar, tayyor sintaktik qurilmalar keng qo‘llanib nutqning aniq va ravshan ifodalanishini ta’minlaydi.[footnoteref:3] [3: https://fayllar.org/5-mavzu-rasmiy-uslubning-til-xususiyatlari-reja.html] ushbu uslub quyidagi xususiyatlar bilan ajralib turadi: 1) boshqa uslublarda deyarli qo’llanilmaydigan rasmiy lug`at va frazeologizmdan foydalanish: ultimatum, bekor qilish (nemis tilida “stornierung”, rus …

4 / 10

un sintaktik konstruksiyalari bo`yicha hujjatning turi (buyruq, dalolatnoma, bayonnona, tushunitirish xati va h.k) bilan bog`liq. shu bilan birga, rasmiy hujjat matnlarga qo`yilgan boshqa talablar ham bor: -axborotni bayon etishning qisqaligi va aniqligi, noaniq talqinni istisno etishi; -axborotning xolisligi va ishonchliligi; -ular bilan ishlashni osonlashtirish va tezlashtirish uchun iloji borich sodda ya`ni bitta savolli, hujjatni tuzish; -hujjat matnini tizimlashtirish, uni kirish, isbot va xulosa kabi semantik qisimlarga ajratish; -takrorlanuvchi boshqaruv vaziyatlarida trafaret va standart matnlardan keng foydalanish. bundan tashqari rasmiy hujjatlar tilining boshqa o`ziga xos xususiyatlari ham bor, bu uslubdagi matnlar boshqa uslublarga qaraganda keskin, qo`llaniladigan nutq vositalari doirasining torayishi, hujjat matnining ayrim bo`limlarning yuqori darajada takrorlanishi. ayniqsa bu xususiyatlar ish qog`ozlari va hujjatlarni loyhalashda o`z aksini topadi, ularning tipologiyasi, matn qismlarining joylashishi kabilarda kuzatish mumkin.[footnoteref:4] [4: https://yolkki.ru/uz/technique/osnovnye-osobennosti-delovogo-yazyka-dokumentov-osobennosti-yazyka-sluzhebnyh-dokumentov-standartizaci/] rasmiy nutqda ham ilmiy uslubga xos aniqlik, mantiqiy izchillik, qisqalik va to‘liqlik kabi ekstralingvistik belgilar mavjud. aniqlik rasmiy matnlarning asosiy belgisi hisoblanadi. chunki …

5 / 10

o‘z va birikmalarning “(-sh (-ish) maqsadida”, “-sh (-ish) uchun”, “...tayyorgarlikning borishi haqida”, “...qarorning bajarilishi to‘g‘risida”, “...yordam berish maqsadida”, “...qabul qilishingizni so‘rayman”) mavjudligida aks etadi. qisqalik rasmiy nutqqa xos belgilardan biridir. rasmiy bayon ortiqcha tasvirni, izohni talab etmaydi. shuning uchun rasmiy bayonda narsa va hodisalar tasviri uchun o‘xshatish, sifatlash, jonlantirish, mubolag‘a kabi tasviriy vositalar qatnashmaydi. masalan, telegramma: farg‘ona, kattabog‘ 18 salimovga, yigirma oltinchi dekabrda 123 reys bilan uchaman. kutib oling, sayyora. 100187 toshkent 187 sadaf ko‘chasi 4-uy to‘liqlik rasmiy nutqning sintaktik belgilarida ko‘rinadi. ushbu nutqda aniq ma’lumotni berish uchun aniqlovchi, to‘ldiruvchi, hol, kesim kabi bo‘laklar tushirib qoldirilmaydi. rasmiy nutqda to‘liqsiz gaplar uchramayli. bu ayniqsa rasmiy nutqning monologik shaklida yaqqol ko‘zga tashlanadi. qizlarimiz uchun alohida grantlar ham ajratiladi. xotin-qizlar qo‘mitasi ushbu grantlar asosida o‘qitishga nomzodlarni tanlash va saralash mezonlarini ishlab chiqishi kerak. oliy ta’lim muassasalariga kirish imtihonlarini ham optimallashtirish zarur. biz bunda asosiy e’tiborni o‘qishga kirish jarayonlarini soddalashtirishga, oliy o‘quv yurtlarida chinakam …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "rasmiy hujjatlar tili va leksik xususiyatlari"

rasmiy hujjatlar tili va leksik xususiyatlari ilmiy rahbar: f.f.n., dots. z. o. jumaniyazov, s.b. sadullayeva urdu magistratura fakulteti lingvistika nemis tili ta`limy yo`nalishi 2-kurs talabasi sapurasadullayeva@mail.ru annotatsiya: maqolada axborot almashinuvida muhim ahamiyatga ega bo’lgan rasmiy hujjatlarning tili haqida so’z yuritilgan. rasmiy hujjatlarning uslubi, leksik xususiyatlari, morfologik va sintaktik qurilishi kabi masalalarga oydinlik kiritilgan. аннотация: в статье говорится о языке официальных документов, имеющих важное значение в информационном обмене. уточняются такие вопросы, как стиль, лексические особенности, морфологическое и синтаксическое построение официальных документов. annotation: the article is about the language of official documents that are important in i...

This file contains 10 pages in DOCX format (42.5 KB). To download "rasmiy hujjatlar tili va leksik xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: rasmiy hujjatlar tili va leksik… DOCX 10 pages Free download Telegram