ilmiy tadqiqotlarda “gender” atamasining qo‘llanilishi va uning tarixiy shakllanish bosqichlari

DOCX 3 sahifa 24,3 KB Bepul yuklash

3 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 24,3 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 3

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (3 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 3

ilmiy tadqiqotlarda “gender” atamasining qo‘llanilishi va uning tarixiy shakllanish bosqichlari nazarova mukaddas yuldashbayevna berdaq nomidagi qoraqalpoq davlat universiteti 10.00.06 - «qiyosiy adabiyotshunoslik, chog‘ishtirma tilshunoslik va tarjimashunoslik» ixtisosligi doktoranti the following article provides information on the concept of “gender” in linguistics, emphasizes the difference of the concept “sex”, gives various views on the nature of gender. special attention is directed to learn the background of the term “gender” and its usage in multidisciplinary research. moreover, the authoress identifies and gives description to the main stages of the development of gender studies in different countries. yer yuzida odamzod erkak va ayol bo‘lib yaralgan ekan, fanlara’ro “gender” terminining qo‘llanilishi, o‘rganilishi va uning rivojlanishi doim dolzarb masalalardan biri bo‘lib qoladi. qolaversa, o‘zbekiston respublikasining konstitutsiyasi ikkinchi bo‘lim, v bob 19-moddasida qat’iy belgilanganidek barcha fuqarolar uning jinsi, irqi, millati, tili, dini, e’tiqodi, ijtimoiy kelib chiqishi, va ijtimoiy mavqeidan qat’i nazar qonun oldida tengdir[1]. shunday ekan, gender …

2 / 3

rning 60-70 yillariga kelib aqsh va germaniyadagi ayollarning o‘z huquq va erkinliklari uchun qilingan harakatlari fanlara’ro gender tadqiqotlarining boshlanishiga katta turtki bo‘ldi. aynan mana shu davrda tilshunoslikda feministik tilshunoslik, sotsiolingvistik tadqiqotlar, jinsni psixolingvistik nuqtai nazaridan o‘rganuvchu yangi yo‘nalishlar shakllandi. feministik tilshunoslikning paydo bo’lishi keyinchalik gender tilshunosligining shakllanishiga qilingan birinchi qadam bo‘ldi. i.v.polevayaning takidlaganidek yangi yo‘nalishlarni tadqiq etishda “gender” terminidan ilmda foydalanishga talab kuchaydi[2.15]. gumanitar fanlarda keng qo’llanilayotgan “gender” termini o’zining asl ma’nosidan boshqa yana “ijtimoiy jins” degan ma’noniham anglata boshladi. gender tilshunosligi rivojlanishining hozirgi bosqichida tadqiqotning bir qancha asosiy yo’nalishlari mavjud. ijtimoiy va psixolingvistik yo‘nalish, lingvomadaniy yo‘nalish va kommunikativ-diskursiv yo‘nalishlar shulardandir. i.v.polevaning fikriga ko’ra, zamonaviy gender tilshunosligining barcha sohalari u yoki bu shaklda jinslar o‘rtasidagi tafovutlarning ijtimoiy aloqada qanday shakllanishi va aks etishini o‘rganadi[2.36]. avvallari ingliz tilida gramatik tushunchani anglatuvchi gender so‘zi ijtimoiy ro‘llarni hazilomus ma’noda ifodalashda foydalanilgan bo‘lsa, keyinchalik fanda mustahkam o‘ringa ega bo‘ldi. “gender” so‘zi ko‘pchilik tadqiqotchilar tomonidan …

3 / 3

idan terminlarni chalkashtirish kelib chiqadi. rus tili misolida olib qarasak ingliz tilidagi “sex” “gender” so‘zlarini rus tilidagi “pol” “gender” so‘zlariga to‘g‘ridan to‘g‘ri tarjima qilish mumkin emas chunki ingliz tilidagi sex so‘zining boshqa (jinsiy a’loqa) manosiham mavjud[2, 16-17]. a.b.kirilinaham bu masalaga o‘z fikrini bildirib shunday yozadi, jamiyatning jinslari orasidagi farqi va ular orasidagi ijtimoiy munosabatlarga bag‘ishlanga ilimiy ishlarning katta qismi gender tushunchasi paydo bo‘lishidan oldinroq yozilgan. gender termini ingliz tilida so‘zlashuvchi davlatlarda paydo bo‘ldi va u ingliz tilidagi rod grammatik kategoriyasining omonimi hisoblanadi. bu ham albatta bazi bir holatlarda tushunmovchiliklarga sabab bo‘ladi. tadqiqotchilarning bazilari haligacha eski tushunchalarga rioya qiladi va sex, sex role, sex difference kabi terminlardan foydalanadilar. ayni paytda bu terminlar jinsning ijtimoiy-madaniy hususiyatini ham ifodalaydi[5.19]. tilshunoslik fanida gendershunoslikning paydo bo‘lishi 90-yillarning o‘rtalariga to‘g‘ri keladi. 1990-yilda fanlar akademiyasi qoshidagi “aholining ijtimoiy-iqtisodiy muammolari” institutida tashkil etilgan laboratoriyaning rasmiy nomida birinchi marta “gender” atamasi qo‘llaniladi. keyinchalik ushbu ilmiy laboratoriya moskva gender tadqiqotlari …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 3 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ilmiy tadqiqotlarda “gender” atamasining qo‘llanilishi va uning tarixiy shakllanish bosqichlari" haqida

ilmiy tadqiqotlarda “gender” atamasining qo‘llanilishi va uning tarixiy shakllanish bosqichlari nazarova mukaddas yuldashbayevna berdaq nomidagi qoraqalpoq davlat universiteti 10.00.06 - «qiyosiy adabiyotshunoslik, chog‘ishtirma tilshunoslik va tarjimashunoslik» ixtisosligi doktoranti the following article provides information on the concept of “gender” in linguistics, emphasizes the difference of the concept “sex”, gives various views on the nature of gender. special attention is directed to learn the background of the term “gender” and its usage in multidisciplinary research. moreover, the authoress identifies and gives description to the main stages of the development of gender studies in different countries. yer yuzida odamzod erkak va ayol bo‘lib yaralgan ekan, fanlara’ro “gender” ter...

Bu fayl DOCX formatida 3 sahifadan iborat (24,3 KB). "ilmiy tadqiqotlarda “gender” atamasining qo‘llanilishi va uning tarixiy shakllanish bosqichlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ilmiy tadqiqotlarda “gender” at… DOCX 3 sahifa Bepul yuklash Telegram