turli iqlim sharoitlarida termoregulyatsiya

PPTX 316.9 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1680159468.pptx /docprops/thumbnail.jpeg turli iqlim sharoitlarida termoregulyatsiya slayd turli iqlim sharoitlarida termoregulyatsiya kirish: 1. turli haroratli sharoitlarda termoregulyatsiya asosiy qism: 1.termoregulyatsiyaning turlari 2.termoregulyatsiyaning asab va gumoral boshqarilishi 3.termoregulyatsiyaning buzilishi 4.jismoniy mehnatda termoregulyatsiya va chiniqish xulosa foydalanilgan adabiyotlar. xviii asming oxirida lavuaze va laplas hayvonlardan uzluksiz ravishda issiqlik ajralib turishini aniqlashgandan keyin termoregulyatsiya va bioenergetikani o ‘rganish boshlangan. har qanday tirik organizmda ketadigan deyarli barcha biokimyoviy jarayonlar energiya sarfi bilan ketadi. sarflanayotgan energiyaning barchasi oxir oqibatda issiqlik energiyasiga aylanadi. issiqlik yoki harorat organizmda ketadigan barcha hayotiyjarayonlarga sezilarli ta’sirk o ‘rsatadi. organizmda ketadigan kimyoviy reaksiyalaming tezligini temperaturaga bogiiqligini vant-goff qonuniga ko‘ra tushuntirish mumkin. bu qonunga ko‘ra kimyoviy reaksiyaning tezligini o ‘zgarishi haroratning 10°c ga ortishi yoki kamayishiga qarab 2-3 marta ortadi yoki kamayadi. buni q |0koeffitsienti deyilib to‘qimada ketayotgan almashinuv jarayonlarining tezligini 10°c ga farq qiladtgan haroratda aniqlanadi.hayotiy jarayonlar natijasida organizmda uzluksiz issiqlik hosil bolib turadi. poykilotermli hayvonlarda termoregulyatsiya yo‘q yoki u deyarli …

a yaqin, sut emizuvchilarda esa o‘rtacha 39°c ga yaqin. tana harorati hosil boiayotgan issiqlik bilan ajratilib chiqarilayotgan issiqlikni nisbatiga bogiiq. tana haroratining bir kecha-kunduzlik o‘zgarish yoii. tana haroratining o‘rtacha ko‘rsatkichi deb qoitiq tagi chuqurligidagi harorat olinadi. bu harorat odamlarda o‘rtacha 36.5-37 с ga teng. hayvonlarda esa mo‘tadil harorat to‘g‘ri ichakdan oichanadi. jadal almashinuv kechayotgan ichki organlaming harorati doimo o‘rtacha tana harortidan yuqori, terming harorati esa past boiadi. terming harorati 30-31°s dan pastga tushsa sovuq seziladi. hattoki sogiom odamlarda ham jadal ravishda jismoniy ish bajarganida ayrim vaqtda tana harorati 39-40 s gacha ko‘tarilishi kuzatiladi, bu holat esa juda tez o‘z holatiga qaytadi. haroratning bir kecha-kunduzlik o‘zgarishi organizmdagi asosiy jarayonlarni o‘zida aks ettiradi - puls, kislorod qabul qilish, qondagi qandning miqdori, organizmdan azotni chiqarilishi va hakazolar. odam dam olayotgan paytda ularda minimal harorat kechasi soat 2-4 larda kuzatilsa, maksimal harorat kechqurun 4-7 larda kuzatiladi. termoregulatsiya jarayonlari 2 ta turga bo'linadi. bular: 1.kimyoviy …

atrofida, yalang‘och odam uchun csa 28°c boiadi. tashqi muhit harorati pasayganda issiqlik hosil boiishining kuchayishi tanani sovushdan saqlashda katta ahamiyatga ega. mushaklar qisqarganda ularda eng ko‘p issiqlik hosil boiadi odam hatto qimirlamay yotib mushaklarini taranglatsa, unda oqsidlanish jarayonlari va shu bilan birga issiqlik hosil bo’lishi mushaklarni bo‘shashtirib yotgandagiga nisbatan 10% oshadi. uncha katta boimagan harakat faolligi issiqlik hosil boiishini 25% ga orttiradi. yurish energiya sarfini 60-80% oshiradi, og‘ir jismoniy ishda esa energiya sarfi 400-500% ko‘payishi mumkin. sovuq sharoitda mushaklarda issiqlik hosil boiish ko‘rsatgichi ortadi. bunga sabab shuki, tana yuzasida haroratning pasayishi sovuqni sezuvchi teri reseptorlariga ta’sir etib, refleks yoii bilan mushaklaming ixtiyorsiz ravishda betartib qisqarishini qo‘zg‘aydi, bu esa odamning titrashida (dildirashida) namoyon boiadi. ayni vaqtda organizmning energiya sarfi ancha ortadi, mushaklarda kislorod va karbonsuvlar ko‘proq iste’mol qilinadi, natijada issiqlik ham ko‘proq hosil bo’ladi. shunday qilib, sovuqda «qaltirash» yoki titrash mushaklarda ko‘proq issiqlik hosil qilish yoii bilan tana harorati refleks yoii …

$iladi. bu jarayon uch yoi bilan: konveksiya (konveksion issiqlik yo‘qotish), nurlantirish (radiatsion issiqlik o ‘tkazish) va bugianish yoii bilan amalga oshiriladi. organizmda hosil boigan barcha issiqlikning 31% tevarak-atrofdagi havoni isitish yoii bilan, 44% issiqlik sochish yoii bilan chiqariladi, demak havoni isitish va issiqlik sochish yoii bilan issiqlikning hammasi boiife 75% - ni tashqariga chiqariladi; teridan suv bugianganda 10%, o‘pkadan suv bugianganda 12%, jami 22% issiqlik yo‘qoladi; nafasga olinadigan havoni va chiqariladigan siydik bilan axlatni isitishga 3% issiqlik sarf boiadi. tashqariga issiqlik chiqarish qanday o‘/,garadi? issiqlik chiqarishda teri tomirlarining rcfleks yoii bilan kengayishi va torayishi katta rol o‘ynaydi. sovuq havoda odamning terisi dastlab qizarishini va uzoq sovuganda bo‘zarishini, havo isiganda esa terining qizarishini hamma biladi. teri rangining zgarishiga sabab shuki, qon tomirlari, avvalo arteriolalar sovuqning ta\siri bilan bir oz kengayadi, so‘ngra esa torayadi. natijada tananing sirtiga qon kelishi kamayadi, binobarin, tashqi havoni isitish va issiqlikni tarqalish yo‘li bilan issiqlik chiqarish ham …$

harorati 37°s yoki bir muncha yuqori boigan issiq binolarda yoki issiq mamlakatlarda issiqlik faqat tcrni bugiantirish yoii bilan sarf qilinadi. ayni vaqtda odam kun bo‘yi 4,5 1 gacha ter chiqaradi, shu bilan 2400-2800 kkal yo‘qotiladi. termoregulyasiyaning asab va gumoral boshqarilishi sovuqni qabul qiladigan teri retseptorlarining miqdori odamda 250 000 gacha, issiqlik qabul qiladigan retseptorlaming miqdori esa 30 000 ga yaqin. teri termoretseptorlari havo haroratining o ‘zgarishiga juda sezgir bo‘lib, ular harorat 0,007°c oshganda va 0,012°c pasayganda qo‘zg‘aladi. termoretseptorlarga hosil bo‘ladigan asab impulslari afferent asab tolalari orqali orqa miyaga boradi. undan yuqoriga boruvchi yo‘llar orqali talamusga, undan gipotalamus va bosh miya yarim sharlar po‘stlog‘iga yetib boradi. natijada issiqlik va sovuqlik hissi paydo bo‘ladi. orqa miya faqat asab impulslami termoreseptorlardan bosh miyaga yetkazib beradigan o ‘tkazuvchan bo‘lib qolmay, balki pastga tushuvchi yo‘llar orqali asab impulslami bosh miyadan mushaklarga, tomirlarga, ter bezlariga yetkazib beradigan tizim ham bo‘lib xizmat qiladi. biroq, tana haroratini bir …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "turli iqlim sharoitlarida termoregulyatsiya"

1680159468.pptx /docprops/thumbnail.jpeg turli iqlim sharoitlarida termoregulyatsiya slayd turli iqlim sharoitlarida termoregulyatsiya kirish: 1. turli haroratli sharoitlarda termoregulyatsiya asosiy qism: 1.termoregulyatsiyaning turlari 2.termoregulyatsiyaning asab va gumoral boshqarilishi 3.termoregulyatsiyaning buzilishi 4.jismoniy mehnatda termoregulyatsiya va chiniqish xulosa foydalanilgan adabiyotlar. xviii asming oxirida lavuaze va laplas hayvonlardan uzluksiz ravishda issiqlik ajralib turishini aniqlashgandan keyin termoregulyatsiya va bioenergetikani o ‘rganish boshlangan. har qanday tirik organizmda ketadigan deyarli barcha biokimyoviy jarayonlar energiya sarfi bilan ketadi. sarflanayotgan energiyaning barchasi oxir oqibatda issiqlik energiyasiga aylanadi. issiqlik yoki harorat o...

PPTX format, 316.9 KB. To download "turli iqlim sharoitlarida termoregulyatsiya", click the Telegram button on the left.

Tags: turli iqlim sharoitlarida termo… PPTX Free download Telegram