akseleratsiya

DOCX 18 pages 189.0 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 189.0 KB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi samarqand davlat tibbiyot universiteti samarqand viloyat sog’liqni saqlash boshqarmasi kurs ishi mavzu: akseleratsiya bajardi: tekshirdi: reja: 1. akseleratsiya haqida. 2. uzluksizlik, akseleratsiya, geteroxroniya va individual rivojlanish 3. tashqi muhitning o‘sish va rivojianishga ta’siri. akseleratsiya (lot. accelaratio – tezlashish) (biologiyada) — embrion (pusht) rivojlanishining maʼlum bosqichlarida uning ayrim aʼzolari shakllanishining tezlashuvi. bolalar va oʻsmirlar oʻsishi hamda jismoniy rivojlanishining tezlashishi. hoz. bolalar va oʻsmirlar har bir yoshda ancha oldingi yillardagi tengqurlariga nisbatan boʻychan boʻlib, vazni ogʻirroqdir. bolalar katta boʻlgan sari, bu farq shunchalik seziladi. ularning sut tishlari oldin boʻrtadi, doimiy tishlar bilan tezroq almashinadi, skeletining suyaklanishi ham oldinroq yuz beradi. ogʻir mehnatning kamayishi, umumiy hayot tarzi, maishiygigiyenik shart-sharoitlarning yaxshilanishi, shuningdek yaqin qarindoshlar oʻrtasidagi nikohga yoʻl qoʻymaslik va b. a. ga olib kelishi mumkin. akseleratsiya faqat bolalar gavda oʻlchamlarining jadal kattalanishida emas, balki ularning dunyoqarashi hamda fikrlashlari ilgarilab ketishi, shuningdek erta balogʻatga yetishida ham namoyon boʻladi. akseleratsiya. akseleratsiya …

2 / 18

incha so’z bo’lib, acceles –tezlashuv degan ma’noni bildiradi. akseleratsiya yosh avlodning oldingi tengdoshlariga nisbatan ruhan va jismonan rivojlanishidir, 100 yil ya’ni bir asr ichida yaqqol ko’zga tashlanganligi uchun uni keng ma’noda “sekulyaoniy trend” ya’ni asriy tendensiya deyiladigan bo’ldi. keyingi 100- 150 yil ichida yer yuzida akselerasiya jarayonlari kuzatilmoqda jumladan o’zbekistonda ham. rivojlanishdagi akselerasiya muammosi va butun dunyo biologlar, tibbiyotchilari va sotsiologlari diqqatini jalb qilib kelmoqda. akselerasiyaning ijtimoiy va biologik turlari o’zaro farq qilinadi. biologik akselerasiya deganda, insonning biologik rivojlanishiga ta’luqli barcha o’zgarishlarni tushunish kerak. bunga odamning morfologik va fuhksional rivojlanishini tavsiflovchi bir qator ko’rsatkichlar kiradi. ushbu o’zgarishlar ma’lum bir ijtimoiy muhitda sodir bo’ladi va ko’p jixatdan ijtimoiy sabablar bilan belgilanadi. ijtimoiy akselerasiya deganda, bolalar bilimlarining hajmini ulardan 50-100 yil ilgari yashagan tengdoshlarinikiga nisbatan ortganligini tushunish kerak. хх asrning 20- yillaridan boshlab shvetsiya, angliya, germaniya, aqsh, yaponiya va boshqa mamlakatlardagi 6-14 yoshdagi bolalar o’z rivojlanishida, ulardan yuz yil ilgari yashagan tengdoshlariga …

3 / 18

n hayotining barcha davrida davom etadi. odam hayotining har bir davrida shu davrning xarakterli xususiyatlari, oldingi davrning qoldiqlari va kelgusi davrning kurtaklari paydo bo’ladi. bu davrlarda organizm ketma- ket morfologik, biokimyoviy va fiziologik o’zgarishlarga uchraydi. bu o’zgarishlar o’sish va rivojlanish bosqichlarini yuzaga keltiruvchi irsiy faktorlarga bog’langan. voyaga yetgan davrda organizmning o’sishi to’xtaydi, lekin funksional differensiyalashuvi va reflekter faoliyati takomillashuvi ichki kortikal aloqalarni rivojlanishi va murakkablashuvi hisobiga davom etadi. qarish jarayoni o’ziga xos bo’lib, bir qator qayta rivojlanish bilan bog’liqdir. bolaning rivojlanish davrlari tana va a’zolar og’irligi va kattaligi, skelit suyaklarini qotish darajasi, tishlarni paydo bo’lishi, ichki sekretsiya bezlaridagi birlashtiruvchi to’qimalarni rivojlanishi, kortikal faoliyat tavsifi va boshqa belgilar asosida aniqlanadi. lekin, hozirgi davrgacha, yoshga oid davrlarni tizimlashtirish uchun asos bo’ladigan universal umumiy biologik funksional va morfologik belgilarning to’liq ro’yxati aniqlanganligi yo’q. yoshga oid davrlar tizimi n.p.gundobin tomonidan tavsiya qilingan bo’lib tizimlashtirishda bir tomondan organizmning asosiy rivojlanish qonuniyatlari, ikkinchi tomondan, bolalik va …

4 / 18

nadi. yangi tug’ilgan bolada ilk bor o’pka orqali nafas olish sodir bo’ladi va o’pkada qon aylanish funksiyasi boshlanadi. ona organizmi orqali ovqatlanish o’rniga bolaning shaxsiy ovqat hazm qilish trakti fuhksiyasi orqali ovqatlanishi amalga oshadi, analizatorlar ham organizm faoliyatida faol ishtirok etadi. ushbu davrda homilani oziqlanishini ta’minlaydigan tizimni uzilib tushishi va kindik yarasini tuzalishi sodir bo’ladi, tana og’irligini oldin kamayishi so’ngra esa tiklanishi va ortishi boshlanadi. 3. chaqaloqlik davri. bu davr bir yilgacha davom etadi. ushbu davrda tana uzunligi1,5 barobar kattalashadi va o’rtacha 75 smga yetadi, og’irligi 3 barobar ortadi va 11-12kg atrofida bo’ladi, endokrin bezlar funksiyasi tezlashadi, nutqni harakatlantiruvchi analizatorlari ancha rivojlanib bola gapirishni boshlaydi, lekin so’z boyligi kam bo’ladi, ya’ni atiga 10 tacha so’zni tashkil qiladi. 4. yasli yosh davri. bu davrda1yoshdan to 3 yoshgacha davom etadi. ushbu davrda o’sish va tana og’irligini ortishi birmuncha pasayadi, lekin bola yurish va so’z nutqi ko’nikmalariga ega bo’lishi oqibatida, ularning atrof muxit …

5 / 18

oshdagi bolalar bo’yi bir tekisda o’smaydi. avvaliga yiliga 4-6 sm, 6-7 yoshda 7-10 sm gacha o’sadi va bunga bola bo’yining birinchi fiziologik cho’zilish davri deb ataladi.bolalarning vazni ham bir xilda ko’paymaydi. 4 yoshli bolaning og’irligi qariyib 1,6 kg ga ko’payadi, 5 yoshda2 kg ga yaqin, 6 yoshga borib 2,5 kg, ya’ni o’rtacha hisobda yiliga 2 kg ga ko’payadi. 6- 7 yoshga borib, bolaning og’irligi 1 yasharligidagiga nisbatan 2 baravar oshishi kerak. bu yoshda teri tobora qalinlashadi, elastiklashadi, unda qon- tomirlar soni kamayadi, u mexanik ta’sirlarga ancha chidamli bo’lib qoladi. 6- 7 yoshgacha bo’lgan bolalar terisining sirti 1 kg vaznga nisbatan hisoblanganda kattalarnikiga qaraganda ko’proq bo’ladi, shu sababli ular salga issiqlab ketishi yoki sovuq qotishi mumkin. 6. kichik maktab yoshi davri. bu davr 7 yoshdan to 12 yoshgacha davom etadi. ushbu davrda o’sish va skelet suyaklarini qotishi davom etadi, oyoqlarning o’sishi hisobiga tana proporsiyalari o’zgaradi, mushaklar jadal rivojlanadi, katta yarim sharlar …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "akseleratsiya"

o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi samarqand davlat tibbiyot universiteti samarqand viloyat sog’liqni saqlash boshqarmasi kurs ishi mavzu: akseleratsiya bajardi: tekshirdi: reja: 1. akseleratsiya haqida. 2. uzluksizlik, akseleratsiya, geteroxroniya va individual rivojlanish 3. tashqi muhitning o‘sish va rivojianishga ta’siri. akseleratsiya (lot. accelaratio – tezlashish) (biologiyada) — embrion (pusht) rivojlanishining maʼlum bosqichlarida uning ayrim aʼzolari shakllanishining tezlashuvi. bolalar va oʻsmirlar oʻsishi hamda jismoniy rivojlanishining tezlashishi. hoz. bolalar va oʻsmirlar har bir yoshda ancha oldingi yillardagi tengqurlariga nisbatan boʻychan boʻlib, vazni ogʻirroqdir. bolalar katta boʻlgan sari, bu farq shunchalik seziladi. ularning sut tishlari oldin boʻr...

This file contains 18 pages in DOCX format (189.0 KB). To download "akseleratsiya", click the Telegram button on the left.

Tags: akseleratsiya DOCX 18 pages Free download Telegram