hozirgi ijodiy jarayon

DOC 77.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662586318.doc αζαρ hozirgi ijodiy jarayon reja: 1. bugungi kun she`riyatiga bir nazar. 2. zamonaviy o`zbek nasri taraqqiyoti. 3. hozirgi o`zbek dramaturgiyasi va adabiy tanqidi. 4. ijodiy niyat va uning ijrosi. ijod–hayot haqidagi ma`lumotni san`at qoidalariga bo`ysindirish jarayoni. asar tili ustida ishlash–xalqchillik bilan bogliqligi. sharq adabiyotida adabiy ta`sir «nazira» hodisasi. normativlik va «dogmatizm» tushunchasi. bugungi kun she`riyatiga bir nazar. 80-yillar o`rtalaridan sho`rolar davlatida keskin siyosiy o`zgarishlar yuzaga keldi. tarixga «qayta qurish» nomi bilan kirajak bu jarayon dunyoning oltidan bir qismini egallagan ulkan mamlakatni yetmish yil davomida idora qilgan bolsheviklar tuzumini yemirdi, qizil imperiya qo`lostidagi yuzlab millat va elatlar oldida o`z taqdirini o`zi belgilash imkoniyati tug`ildi. mumtoz adabiy meros, ayniqsa sho`ro davri adabiyotiga yangicha qarash, avvalgi baholarni qayta ko`rib chiqish, ilgari nomini tilga olish ham xavfli sanalgan ijodkorlar va ularning asarlari xususida adolatli fikrlash mumkin bo`lib qoldi. xususan, o`zbek adabiyoti tarixida ma`lum va mashhur ijodkorlardan tashqari ular bilan hamnafas yashab ijod etgan, …

`naviy o`z-o`zini tanish, erkin ruhni tarbiyalash ishiga safarbar etilgan adabiyot o`zining eng iste`dodli vakillari qiyofasida iqtisodiy, siyosiy hayotning barcha muammolariga faol aralashdi, o`zining salmoqli fikrini jamiyat qatlamlariga singdira oldi. bugungi kun she`riyatiga bir nazar. hozirgi she`riyatimizning yetakchi tamoyillarini belgilab berayotgan a.oripov, e.vohidov kabi shoirlarning keyingi yillarida yaratgan she`rlari ham «faust» muallifining bu fikrini to`la tasdiqlaydi. bugungi she`r hayot qadar rang-barang va murakkab, an`anaviy va kutilmagandir. unda yuz yillardan so`ng qayta mustaqillikka erishgan, biroq erkning ta`mini unutib yuborgan xalqqa ajdodlar ruhidan madad iltijosi qizil imperiyaning jon talvasasi qurboni bo`lgan shahidlar timsolidagi ibrat va bedorlikka chaqiruv, «to`rdagilar hokimu mutlaq, pastdagilar yumuqko`z» zamonada sarson kezayotgan devona haqguy ruhidagi qaysarlik manzaralari bo`rtib ko`zga tashlanadi. nisbatan ijodiy erkinlik sharoitida diniy mazuda, imon va e`tiqod masalalarida ham badiiy mushohada yuritish imkoni tug`ildi. xususan, a.oripovning «hikmat sadolari», «haj daftari» turkumlariga kirgan she`rlarida shoir va uning qiyofasiga jamlangan ommaning allohga tavbasi, shukrona va ibodati o`z aksini topdi. yuzaki …

ishi, u bilan yuzma-yuz turib "«orani ochiq qilib olish"» ga intilishidir. she`riyat, nihoyat, yetmish yillar davom etgan "vazifadoshlik" yukidan, siyosiy va ijtimoiy sharhlovchilik vazifasidan asta-sekin qutilib, asl qiyofasiga, sof mohiyatiga, yangi chovachilik majmui ishga tushirilganda, kinofestivalga kelgan mehmonlarni ko`rganda ham, shukurki, shakllanib qoldi. ularni endi surat emas, siyrat, qalb manzaralari ko`proq o`ziga jalb qilyapti, iste`dod kuchi «o`tin yorishga» (a.kahhor) sarf etilayotgani yo`q. o`zbek she`riyati hozirgi kunda uslubi rang-barang, mazmuniy-shakliy izlanishlardan cho`chimaydigan, aksincha, mana shu ijodiy tajribalarning o`zini san`at tabiati deb biladigan shoirlarga ega. agar ular ijodini an`anaviy she`r yo`llari chegarasida yozayotgan shoirlarga qiyosan olsak, hozir she`riyat kamida ikki oqimga ajralganini kuzatish mumkin. bu ikki yo`nalishni shartli ravishda omma she`riyati va shaxs she`riyati deb nomlasak, balki to`g`ri bo`lar. avvalo shuni ta`kidlash joizki, bu ajratish asosida aslo tashqi belgilar ustivor rol o`ynamaydi. shakldagi o`zgachalik, she`riy san`atlardan foydalanish darajasining o`zi u yoki bu shoirni omma yoxud shaxs she`riyati vakiliga aylantirib qo`ymaydi. hamma gap …

n ifoda usuli, xalqonaligi, tez tushinuvga o`ng`ayligi bilan oson ommalashdi. xususan, m.yusuf «men o`z bilganimdan qolmadim» she`rida va shoirlikni shunday anglaydi. o`rtamiyonachilik kasali ijodiy jarayonning doimiy hamrohi bo`lib kelgan. afsuski, oshkoralik tufayli bu kasallik kuchaysa–kuchaydiki, pasaygani yo`q. bu yillarda jiddiy maqolalar uchun mavzu bo`la oladigan muammolarning barchasi «she`riy maqolalar» (chunki ularni she`r, san`at deb bo`lmaydi!) uchun ham mavzu bo`ldi. umrida orolni, uning qurigan qirg`oqlarida azoblanayotgan xalqni ko`rmagan har bir o`rtamiyona shoir dengiz dardida «yondi», paxta yakkahokimligi daladan shundoqqina she`riyatga ko`chib o`ta qoldi, davlat tili haqida kecha muhokamada aytilgan gap bugun «she`r» bo`lib yana qayta yangrayverdi. endi maqolalarga she`rdan mumtoz satrlar emas, aksincha. she`rga dolzarb maqolalardan o`tkir gaplar epigraf qilib olinadigan bo`lib qoldi. ijodda samimiylik, tabiiylik o`rnini muammobozlik, gapbozlik, g`oyabozlik kabi qusurlar qayta egallashi kuchaydi. biroq, bu hodisalarning asl she`riyatga, albatta, aloqasi kam. hozirgi kunda o`zbek she`riyatining ertangi kuniga jiddiy umid-la qarashga barcha asoslarimiz bor. fikrdagi ommaviylikdan, yagona mafkura qulligidan ozod, …

orida bildirgan fikrlarimiz mana shu doston timsolida, ayniqsa to`laroq isbotini topadi. bu asar an`anaviy dostonchilik namunalaridan hamma jihati bilan farqlanadi. avvalo, unda zohiriy voqealar tizimi syujet chizig`ini tashkil qilmay, balki asarda benihoya keng shoir tafakkuri va histuyg`ular almashinuvidan paydo bo`ladigan ruhoniy yaxlitlik kuzatiladi. muqaddimada lirik qahramonga-bobo (uni payg`ambarsifat zot yoxud ulug` ajdodlar timsoli sifatida qabul qilish mumkin) tomonidan aytilgan, hozircha unga sirli tuyulgan karomatlar doston qismlarida izohlana boshlaydi. siz bora-bora «oyoqqa tushgan qon qorayishi» ga, «odametga o`ralgani, et bo`lsa kosasida biqirlayotgan ko`pik, ko`pik–zahar» ekaniga, nihoyat «tilni ipdek eshib bo`lish» iga, keyin «jonni xuddi tasbeh donalariday oxirgi kungacha uzmasdan sanash» mumkinligiga imon keltirasiz. afsuski, dunyo va inson to`g`risidagi epik tafakkur va original tasavvurning lirik bayni bo`lmog`i talab etiladigan doston janrida yaratilgan hamma asarlar ham bu istaklar darajasiga chiqa olmadi. ularning aksariyatida (hatto a.oripovning «ranjkom», m.yusufning «qoraquyosh», u.azimning «oqpadar» dostonlarida ham!) ma`lum bir ijtimoiy, insoniy illatlar, uzoq tarix yoxud qatag`on davri voqealari …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "hozirgi ijodiy jarayon"

1662586318.doc αζαρ hozirgi ijodiy jarayon reja: 1. bugungi kun she`riyatiga bir nazar. 2. zamonaviy o`zbek nasri taraqqiyoti. 3. hozirgi o`zbek dramaturgiyasi va adabiy tanqidi. 4. ijodiy niyat va uning ijrosi. ijod–hayot haqidagi ma`lumotni san`at qoidalariga bo`ysindirish jarayoni. asar tili ustida ishlash–xalqchillik bilan bogliqligi. sharq adabiyotida adabiy ta`sir «nazira» hodisasi. normativlik va «dogmatizm» tushunchasi. bugungi kun she`riyatiga bir nazar. 80-yillar o`rtalaridan sho`rolar davlatida keskin siyosiy o`zgarishlar yuzaga keldi. tarixga «qayta qurish» nomi bilan kirajak bu jarayon dunyoning oltidan bir qismini egallagan ulkan mamlakatni yetmish yil davomida idora qilgan bolsheviklar tuzumini yemirdi, qizil imperiya qo`lostidagi yuzlab millat va elatlar oldida o`z taqdirin...

DOC format, 77.0 KB. To download "hozirgi ijodiy jarayon", click the Telegram button on the left.

Tags: hozirgi ijodiy jarayon DOC Free download Telegram