koson tuman

PPTX 27 pages 6.4 MB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.4 MB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

слайд 1 koson tuman xalq ta`limi bo`limiga qarashli 81- umumiy o`rta ta`lim maktabining biologiya fani o`qituvchisi raximova gavharning biologiya fanidan xi-sinflar uchun tayyorlagan dars taqdimoti mavzu:tabiiy ekosistemalar o`tilgan mavzuni takrorlash 1. jadvalda berilganlar asosida “10 % qoidasi” qonuniyatini yaratgan olim berilgan javobni toping ta`riflagan . masalan produtsentlar birinchi tartib konsumentlar ikkinchi tartib konsumentlar uchunchi tartib konsumentlar 1000 kj 100 kj 10 kj 1 kj r. lindeman b) ch. elton c)v. i. vernadskiy d)e. zyuss 2. ekologik piramida qoidasi qachon va kim tomonidan atalgan . a) 1927 yil ch .elton b)1929 yil lindeman c)1935 yil a tensli . 3.ekosistemalarning ---------- piramidasi teskari , yani asosi ingichka ,yuqori qismi keng bo`ladi a) biomassa b) sonlar c) energiya d)ekologik “10 % qoidasi”bo`yicha uchlamchi konsument 1 kj ga teng bo`lsa produtsent qanchaga teng bo`ladi ? a) 10 kj b) 100 kj c) 1000 kj d) 1 kj 5. o‘rmon ekosistemalarida produtsentlarni daraxtlar, birlamchi tartib …

2 / 27

ing ma`lum vaqt oralig`idagi holatini aks ettiradi . a) 1,4,5,6 b)2,3,4,5 c)1,2,3,4 d) 6,5,4,3 8. quyidagi rasmdan 2-tartib konsument berilgan javobni toping a b c d mavzuga oid masalalar yechish usullari . 1. ekologik piramida fitoplankton → zooplankton → mayda baliqlar → yirik baliqlar → tyulen → ayiqdan iborat. ayiq massasi 800 kg boʻlsa, zooplanktonlarning biomassasini aniqlang. a) 80000 tonna b) 8000 tonna c) 800000 kg d) 80000 kg yechimi 1) fitoplankton → zooplankton → mayda baliqlar → yirik baliqlar → tyulen → ayiq ketma-ketligida miqdor 10 marta kamaysa ayiq 800 kg boʻlsa qoidaga koʻra qolganlari 10 marta koʻpayadi zooplanktonlar massasi 800•10000=8000000 kg 8000000/1000=8000 tonna javob: b) 8000 t. ekologik piramidaning asosini o’simlik, yovvoyi quyon va lochin tashkil etadi. x kg o’simlikni yegan yovvoyi quyonlar lochinlarga yem bo’ldi. lochinning biomassasi quyonlarning biomassasidan 720 kg ga kam. x ni aniqlang. a) 80000 b) 8000 c) 800 d) 1000 yechimi oʻsimlik - …

3 / 27

ning xilma-xilligi bilan farqlanadi. tabiiy ekosistemalardagi hayotiy jarayonlarni amalga oshishi va ularning shakllanishi inson faoliyatiga bog‘liq emas. tabiiy ekosistemalar 3 tipga bo‘linadi: 1) quruqlik ekosistemalari; 2) chuchuk suv ekosistemalari; 3) dengiz ekosistemalari. quruqlik ekosistemalari. quruqlik ekosistemalarining yer yuzida joylashuvini ikkita asosiy abiotik omil: harorat va yog‘in miqdori belgilaydi. yer sharining turli qismlarida iqlim bir xil emas. quruqlikdagi ekosistemalarda namlik cheklovchi omil hisoblanadi. produtsentlar transpiratsiya jaroyonida ko‘p suv sarflaydi, shu sababli namlikning miqdori ekosistemalarning mavjudligini belgilovchi omil hisoblanadi. harorat ham ekosistemadagi turlar xilma-xilligini belgilaydi, lekin cheklovchi omil sifatida namlik kabi muhim emas, chunki harorat davriy ravishda o‘zgarib turadi. harorat yil davomida bir xil bo‘lishi (ekvatorda) yoki fasllarga qarab o‘zgarishi mumkin. quruqlikdagi ekosistemalar juda xilma-xildir. bir xil iqlim mintaqalarida joylashgan ekosistemalar yig‘indisi biomlar deb nomlanadi. biomlar faqat quruqlikda mavjud. biomlarning quyidagi turlari farqlanadi: arktika tundrasi va alp tundrasi, shimoliy ignabargli o‘rmonlar, mo‘tadil iqlim o‘ o` rmonlari, dashtlar, sahrolar, tropik o‘rmonlar tundra shimoliy …

4 / 27

bo‘ri, norka)dan iborat. bu biomlarda botqoqliklar va ko‘llar uchraydi. hayvonot olami yirik tuyoqli sutemizuvchi hayvonlar (los, kabarga), mayda o‘simlikxo‘r sutemizuvchilar (qunduz, olmaxon), yirtqich sutemizuvchilar (ayiq, silovsin, tulki, bo‘ri, norka)dan iborat. bu biomlarda botqoqliklar va ko‘llar uchraydi. mo‘tadil iqlim mintaqasining keng bargli o‘rmonlari. iqlim yil davomida o‘zgarib turadi, qishki harorat 0°c dan past. yirik bargli daraxtlar (buk, lipa, eman, zarang, shumtol), butalar va o‘tlar o‘sadi. hayvonot orasida sutemizuvchilar (los, ayiq, silovsin, tulki, bo‘ri), qushlar (qizilishton, boyqush, qorayaloq, lochinlar) asosiy o‘rinni egallaydi. tirik organizmlar mavsumiy iqlim sharoitiga moslashgan. ularda qishki uyqu, migratsiya, tinim davri kuzatiladi. dashtlarning iqlimi fasllar davomida o‘zgarib turadi, qish harorati 0°c dan past. asosan o‘tlar, qisman buta va daraxtlar o‘sadi. hayvonlar orasida tuyoqli hayvonlardan bizon, antilopa, sayg‘oq, kenguru, jirafa, zebra, oq nosoroglar; mayda sutemizuvchilardan quyonlar, yumronqoziqlar, sichqonlar; yirtqichlardan bo‘ri, sher, qoplon, gepard, giyena itlari hamda turli qushlar uchraydi. bu biogeotsenozlarda asosan boshoqli va boshqa gulli o‘simliklar o‘sadi. hayvonlar orasida …

5 / 27

ofitlar o‘t o‘simliklar, qisman butalar, efemerlar ko‘p uchraydi. hayvonlardan xilmaxil kemiruvchilar (tovushqonlar, yumronqoziqlar); tuyoqli hayvonlar (qulon, jayron, antilopa), yirtqichlar (bo‘ri va sahro tulkisi), ko‘plab sudralib yuruvchilar, o‘rgimchaksimonlar , hasharotlar uchraydi. ulardan ko‘pchiligi tunda faol bo‘ladi. cho`llarning ma`lum qismi o`zlashtirilgan . tropik o‘rmonlar turlar soni ko‘pligi bilan ajralib turadi. bu o‘rmonlarni harorat va yillik yog‘in miqdori yuqori darajada bo‘lgan, o‘simliklarning o‘sishi va rivojlanishi uchun barcha sharoit yetarli bo‘lgan hududlarda (janubiy amerika shimoli, markaziy amerika, shimoliy afrika, hind va tinch okeanidagi orollar) uchratish mumkin. o‘rtacha yillik yog‘in miqdori 2000–2500 mm. o‘simlik turlari ham juda ko‘p. daraxtlar yarus bo‘ylab zich joylashgan. ildizlari tuproqqa yetib bormaydigan, daraxtlarda o‘sadigan epifitlar, ildizi tuproqlarda bo‘lib, o‘zi daraxtlarga chirmashib to ularning eng yuqori qismlariga yetib boruvchi lianalar ko‘p uchraydi. . tropik o‘rmonlar hayvon turlariga boy bo‘lib, sutemizivchilar (maymunlar, yalqovlar), qushlar (to‘ti, kolibri), sudralib yuruvchilar, suvda hamda quruqlikda yashovchilar va hasharotlarni ko‘plab uchratish mumkin. tropik o‘rmonlar hayvon turlariga boy …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "koson tuman"

слайд 1 koson tuman xalq ta`limi bo`limiga qarashli 81- umumiy o`rta ta`lim maktabining biologiya fani o`qituvchisi raximova gavharning biologiya fanidan xi-sinflar uchun tayyorlagan dars taqdimoti mavzu:tabiiy ekosistemalar o`tilgan mavzuni takrorlash 1. jadvalda berilganlar asosida “10 % qoidasi” qonuniyatini yaratgan olim berilgan javobni toping ta`riflagan . masalan produtsentlar birinchi tartib konsumentlar ikkinchi tartib konsumentlar uchunchi tartib konsumentlar 1000 kj 100 kj 10 kj 1 kj r. lindeman b) ch. elton c)v. i. vernadskiy d)e. zyuss 2. ekologik piramida qoidasi qachon va kim tomonidan atalgan . a) 1927 yil ch .elton b)1929 yil lindeman c)1935 yil a tensli . 3.ekosistemalarning ---------- piramidasi teskari , yani asosi ingichka ,yuqori qismi keng bo`ladi a) biomassa b) sonl...

This file contains 27 pages in PPTX format (6.4 MB). To download "koson tuman", click the Telegram button on the left.

Tags: koson tuman PPTX 27 pages Free download Telegram