temperament haqida maqola

PPTX 18 pages 2.7 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.7 MB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

слайд 1 reja: temperament haqida tushuncha. temperamentning klassik nazariyalari. temperamentning nervfiziologik mexanizmlari. temperament tiplari. mehnat va o’qish faoliyatida temperamentning roli. temperament xususiyatlari temperament shaxs tuzilmasi sifatida ma'lumki, odamlar hulq-atvori va faoliyat motivlari nisbatan teng bo’lganda, tashqi ta'sirlar bir hil bo’lganda, ta'sirchanligi va ko’rsatayotgan energiyasiga ko’ra bir-birlaridan, sezilarli darajada farq qiladilar. jumladan, bir hil kishi sekinlikni, boshqasi shoshilishni yoqtiradi. bir hil odamlarga hissiyotlarning tez qo’zg’alishi hos bo’lsa, boshqasiga esa sovuqqonlik hosdir, boshqa birovni keskin imo-ishoralar, ma'noli mimika, boshqasini harakatlarda og’irbosiqlik, yuzning juda ham kam harakat qilishi ajratib turadi. so’z yuritilayotgan individual farqlar o’zlarining tug’ma asosiga ega bo’lishi shubhasizdir. bu shu narsa bilan tasdiqlanadiki, bu farqlar bolaligidayoq ma'lum bo’la boshlaydi, hulq-atvorning va faoliyatning turli sohalarida ko’rinadi va alohida barqarorligi bilan ajralib turadi. psixikaning individual jihatdan o’ziga hos, tabiiy jihatdan shartlashgan dinamik ko’rinishlar majmui kishining temperamenti deb ataladi. his-tuyg'ularning paydo bo'lish tezligi vakuchida, hamda kisliining umumiy harakatchanligida nomoyon bo'ladigan individual-psixologik xususiyatlar majmui temperament …

2 / 18

vidual xususiyatlari temperamentning tabiiy asosi hisoblanadi, degan edi. p. f. lesgaftning g’oyasi ham shu nuqtai nazarga yaqin edi. bu olim temperamentning asosida qon aylanishi (jumladan, qon tomirlari kengligi va tarangligi, ularning bo’sh joyi diametri, yurakning shakli va hokazolar) xususiyati yotadi deb yozgan edi. yuragi keng, barqaror intilishlarga va kayfiyatlarga, doimiy va chuqur his-tuyg’ularga, harakatlari va nutqi bir hil maromda bo’lgan, ruhiy holati tashqi tomonda ifoda etiladigan kishi holerik deb ataladi. nemis psixiatri z. krechmer individning psixik tuzilishi tana tuzilishiga, tananing umumiy konstruktsiyasiga to’g’ri keladi, degan edi. sezgilarli psixik aktivlikka ega bo’lgan, atrofda bo’layotgan voqealarga tez munosabat bildiruvchi, tassurotlarini hadeb o’zgartirishga intiluvchi, muvoffaqiyatsizliklar va ko’ngilsizliklarni nisbatan engil o’tkazib yuboruvchi, jonli, harakatchan, ifodali mimikasi va harakatlari bo’lgan kishi sangvinik deb ataladi. ta'sirchan, chuqur kechinmali, gap ko’tara olmaydigan, ammo atrofdagi voqealarga unchalik e’tibor bermaydigan, o’zini to’htata oladigan harakatlar qiladigan va sekin ovoz chiqaradigan kishilar melanxolik deb ataladi. flegmatik - senzitivligi sust, his-tuyg'usi kam …

3 / 18

rganizimning tabiiy xususiyatidir. u nasliydir, lekin butunlay o’zgarmas hisoblanmaydi, u rivojlanishda va ma'lum darajada atrofdagi sharoit, muhit ta'siri tufayli o’zgaradi. temperament tiplarining kelib chiqishida, yuqorida aytganimizdek, irsiyat asosiy rol o’ynaydi. agar irsiy fiziologik xususiyatlari bir hil bo’lgan bitta tuxumdan paydo bo’lgan (gomozigot) egizaklarning temperament xususiyatlarini irsiy fiziologik xususiyatlari unchalik bir hil bo’lmagan, ikkita tuxumdan paydo bo’lgan (geterozigot) egizaklarning temperament xususiyatlari bilan solishtirsak, bu narsa juda yaqqol ko’rinadi. geterozigot egizaklarga qaraganda gomozigot egizaklar temperamentlari xususiyatlarining o’xshashlik darajasi shunchalik ortiqqi, temperamentning irsiyat yo’li bilan berilishi imkoniyati 85% ga tengdir. garchi temperament tiplari, umuman olganda, irsiyatga bog’liq bo’lsada, temperamentning ayrim xususiyatlari hayot sharoitlari va tarbiyaga bog’liq holda ma'lum darajada o’zgaradi. temperamentning ayrim xususiyatlarining hayot sharoitlari va tarbiyaga bog’liq holda o’zgarishini temperament tiplarining voyaga etishidan farqlash lozim. temperament tipi unga hos bo’lgan barcha xarakterli xususiyatlari bilan birga, tug’ilish chogidan boshlab yoki ma'lum yoshda birdan paydo bo’lib qolmaydi. nerv sistemasining voyaga etishidagi umumiy qonuniyatlari temperament …

4 / 18

’irlik qiladi. odamning psixik xususiyatlariga nisbatan faoliyatning shunday yo’l bilan tanlashni kasbga yo’naltirish deb ataladi. temperament tiplari xususiyatlarini mumkin qadar o’quvchilar tarbiyasi jarayonida ham hisobga olish zarur. masalan, melanxolik o’quvchini harakatlari uchun keskin koyish uning ruhini tushurib yuboradi. o’ziga ishonmasligini yana orttirib yuboradi va o’z kuchiga shubha bilan qaray boshlaydi. yuqoridagi usullarni sangvinikka nisbatan ishlatib bo’lmaydi. chunki u boshidan kechirgan ko’ngilsiz voqealarni tez esdan chiqarib yuborishi va o’z kuchi, qobilyatlariga ortiqcha baho berishga moyildir, salbiy bahoga nisbatan qattiqlik va talabchanlik unga ijobiy ta’sir ko’rsatishi mumkin. temperament xususiyatini hisobga olgan holda huddi shunday individual munosabatda bo’lish mehnatni tashlil qilishda, sportchilarning mashqlarida va faoliyatnng boshqa turlarida ham bo’lishi mumkin va zarur. nihoyat, faoliyat talablariga temperamentni moslashtirishning asosiy eng unversal yuli individual ish uslubining tarkib topishidir. mehnat faoliyatidagi ayni bir vazifa va talablar har turli usullar va yullar bilan bir hil samarali amalga oshirilishi mumkin. faoliyatning indvidual uslubi deganda biz mazkur odam uchun …

5 / 18

tevarak-atrofimizdagi hayot faktlari va hodisalarga bir hil odamlar tez va yengillik bilan, bir hillari shoshmasdan va qiyinchilik bilan, boshqalari esa sust va befarq bo’ladilar, yana bir hillari keskin g’ayratli, ayrimlari esa bir hil maromda va mulohazali bo’ladilar. temperament va xarakter odamning ijtimoiy munosabatlarida yaqqol namoyon bo’ladigan individni xususiyatlardir. temperament lotincha "aralashma' yoki qismlarning nisbati degan ma'noni temperament shaxsning hissiy qo’zg’aluvchanligi va umumiy harakatchanligi bilan sifatlanadigan individual xususiyatlar yig’indisi. temperament inson faoliyatida uning asab tizimi tipining namoyon bo’lishi. temperament his-tuyg’ularning paydo bo’lish tezligi va kuchida hamla kishining umumiy harakatchanligida namoyon bo’ladigan individual-psixologik xususiyatlarining majmuidir. temperamentga taalluqli individual dinamik xususiyatlarning asosiya belgilari: 1) temperamentning ayni bir hil xususiyatlari, huddi bir odamning o’zida faoliyatning har hil turlarida va har turli maqsadlarda namoyon bo’ladi; 2) temperamentning xususiyatlari odam hayotining butun davomida va ma'lum bir qismida barqaror va o’zgarmasdir; 3) mazkur odamdagi temperamentning turli xususiyatlari bir-biri bilan tasodifiy birlashgan bo’lmay, balki bir-biri bilan qonuniy bog’langan …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "temperament haqida maqola"

слайд 1 reja: temperament haqida tushuncha. temperamentning klassik nazariyalari. temperamentning nervfiziologik mexanizmlari. temperament tiplari. mehnat va o’qish faoliyatida temperamentning roli. temperament xususiyatlari temperament shaxs tuzilmasi sifatida ma'lumki, odamlar hulq-atvori va faoliyat motivlari nisbatan teng bo’lganda, tashqi ta'sirlar bir hil bo’lganda, ta'sirchanligi va ko’rsatayotgan energiyasiga ko’ra bir-birlaridan, sezilarli darajada farq qiladilar. jumladan, bir hil kishi sekinlikni, boshqasi shoshilishni yoqtiradi. bir hil odamlarga hissiyotlarning tez qo’zg’alishi hos bo’lsa, boshqasiga esa sovuqqonlik hosdir, boshqa birovni keskin imo-ishoralar, ma'noli mimika, boshqasini harakatlarda og’irbosiqlik, yuzning juda ham kam harakat qilishi ajratib turadi. so’z yurit...

This file contains 18 pages in PPTX format (2.7 MB). To download "temperament haqida maqola", click the Telegram button on the left.

Tags: temperament haqida maqola PPTX 18 pages Free download Telegram