chorizm hukmronligi davrida islom

PPT 18 pages 3.5 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.5 MB

File type PPT

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

chorizm hukmronligi davrida islom chorizm hukmronligi davrida islom reja: kirish xonliklar davrida islom dinining ahvoli chorizm istilosidan keyin islom dinining ahvoli xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati kirish respublikamiz mustakillikka erishganiga 13 yil to’ldi. bu tarix oldida nihoyatda qisqa muddat bo’lib ko’rinsa-da, ammo mohiyat jihatidan asrlarga teng mazmunga ega bo’lgan tarixiy hodisadir turkiston o’lkasi qadim zamonlardan beri tabiiy-geografik iqlimi. boyliklarining ko’pligi, hosildor zamini bilan atrofdagilarning diqqat-e’tiborini o’ziga tortib kelgan. ona diyorimiz bir necha marotaba dushmanlar tomonidan vayron etilgan. xalqimiz o’nlab-yuzlab marta tinch yaratuvchilik mehnatini to’xtatib, ona-yurt ozodligi va mustakilligi uchun kurashga otlangan. turkistonning taqdiri g’oyat mashaqqatli kechdi. ro’y bergan vayronagarchiliklardan aql bovar qilmas darajada moddiy va ma’naviy zarar ko’rildi. bosqinchilar xukmronligi davrida xalqimizning tili, dini, urf-odati, madaniyati, milliy va diniy qadriyatlari oyoq-osti qilindi. aziz-avliyolarning qabrlari va mukaddas qadamjolari vayronaga aylantirildi. islom ta’limotining rivojiga ulkan xissa qo’shgan buyuk allomalarimiz imom al buxoriy, iso termiziy, maxmud zamaxshariy, axmad yassaviy, najmiddin kubro, baxouddin naqshband va …

2 / 18

larning guvohlik berishicha, bu davrda ajdodlarimiz hunarmandchilikda, amaliy bilimlarda, san’atning barcha turlarida- haykaltaroshlik, rangtasvir, musiqa, teatr, raqsda yuksak yutuqlarni qo‘lga kiritganlar. markaziy osiyoning varaxsha. bolaliktepa, afrosiyob, ajinatepa yodgorliklaridagi freskalar (devorlarga ishlangan rangtasvir asarlari), shuningdek sopollitepa, yerkurg‘on, kuykirilgan qal’a, ayritom, xolchayon va boshqa ko‘plab arxeologik yodgorliklardan topilgan surat chizilgan sopol idishlar, tangalar, haykalchalar va ibodat buyumlari, zargarlik va san’at namunalari yuqoridagi fikrimizning yaqqol isbotidir. arablar istilosiga qadar movarounnahr hududida turli dinlar ko‘plab uchrasada, o‘troq xalq ommasi asosan zardushtiylik diniga amal qilgan. bu davrda yakka xukmronlik qiladigan biror din bo‘lmagan va bu haqida tarixiy manbalarda (xitoy, hind, yakin shark) ma’lumotlar uchramaydi. ѵііі asrga qadar juda rang- barang madaniyat, boy shaharlar. yuksak ma’naviyat vujudga kelganini ko‘ramiz. termiz, buxoro, xiva, urganch, samarqand, varaxsha, kesh, axsikent, marv, balx kabi shaharlar gullab yashnagan. bu davrda sug‘d, uyg‘ur, turk, xorazm yozuvlari mavjud bo‘lib, bu yozuvlardan elchilik maktublari, xo’jalik kirim-chiqimlari, yuridik shartnomalar, tarixiy yodnomalar hamda astronomik hujjatlarni bitishda …

3 / 18

larni, sanamlarni gulxanlarda yoqdilar, ibodatxonalarni vayron qildilar. bu jarayon birdaniga va silliq kechgani yo‘q, albatta. u qonli to‘qnashuvlar, jangu jadallar, avvalgi mafkuralarni, islom talablariga zid ma’naviy faoliyat va ijodni ta’qiqlash, zarur kelganda, ta’qib va qatag‘on qilishlar bilan birga olib borildi. masalan: buxoroda masjidga borib namoz o‘qiganlarga ikki dirhamdan pul ham berildi. bu ham yetmagandek, mahalliy aholiga uyining yarmini uni nazorat qilish uchun arab navkariga bo‘shatib berish talab qilindi. islomni qabul qilganlar moddiy va ijtimoiy- siyosiy jihatdan rag‘batlantirildi. qabul qilmaganlar esa “jiz’ya” ya’ni jon solig‘i to’laydigan bo‘ldi, nufuzli mansablarga tayinlanmadi va x.k. aholining qo‘zg‘olonlar shafqatsiz bostirildi. abu rayhon beruniy shunday dalolat bergan: “qutayba ibn muslim al- bahiliy xorazmliklarning kotiblarini xalos etib, bilimdonlarini o‘ldirib, kitob- daftarlarini kuydirgani sababli ular savodsiz qolib, o‘z ehtiyojlarida yodlash quvvatiga suyanadigan bo‘ldilar”. islom dini bizni ma’naviy madaniyatimizning ba’zi shakllaridan judo qildi, ya’ni haykaltaroshlik, rang- tasvir va umuman musavvirlik asta- sekin barham topdi. musiqa, ashula, raqs cheklandi, faqatgina …

4 / 18

zaralar bo‘lgan. bazzi bir amaldorlar fransuzlarning tunis va jazoirdagi bosqinchilik va mustamlakachilik siyosati usulini qo‘llash kerak, degan g‘oyani ilgari surgan bo‘lsalar, boshqalari bu yo‘lni inkor etganlar. jumladan, chor hukumatining ko‘zga ko‘ringan amaldori abaza bu masalada shunday degan edi: “fransuzlarning tajribasi hozirgi zamon taraqqiyotidan chetda turgan turkiston o‘lkasining yarim yovvoyi xalqlari uchun to‘g‘ri kelmaydigan va haddan tashkari liberal siyosatdir”. turkiston general- gubernatorligi bunday tadbirlar bilan cheklanib qolmay rossiyaning markaziy shaharlaridan yirik sharqshunos olimlarni va sharqshunoslik fakulteti talabalarini ham turkiston o‘lkasiga taklif etdi. o‘lkaga bunday olim va talabalar taklif etilgani bilan barcha masalalar bu sharqshunoslar tomonidan ham bosqinchilik nuqtai nazaridan turib, chor rossiyasi manfaatlarini himoya qilgani holda yoritib berildi. chunki, bosqinchi generallar sharqshunoslarni ham bunga majbur etgan edilar. masalan, turkiston harbiy okrugining boshlig‘i general- leytenant matsievskiy tomonidan sharqshunoslik jamiyatiga yuborilgan xatda shunday deyilgan edi: “jamiyat turkistondagi barcha masalalarni ilm- fan uchun ham, shark uchun ham emas, balki rossiya nuqtai- nazaridan turib, bu …

5 / 18

tning ta’kidlashicha bu ko‘pgina masalalarni, ya’ni ilm-fan, madaniyat, sog‘likni saqlash, vakf, yer, suv hamda boshqalarni konun asosida hal etishga yordam berar emish. bunga turkiston o‘lkasi kuta- kuta 1886 yildagina erishdi. bunga qadar bu masalalar nazariy va qisman amaliy jihatdan o‘zining avvalgi holida bo‘lib, ular davlat tomonidan nazorat qilinmas edi. xulosa turkiston o‘lkasi chor rossiyasi tomonidan istilo qilingunga qadar musulmon ruhoniylari mahalliy xalq orasida katta obro’ - e’tiborga ega edi. ular faqat diniy ishlarni boshqaribgina qolmay. sud va maorif ishlariga ham rahbarlik qilar, shuningdek davlat boshqaruvida xam faol ishtirok etardilar. ular azal- azaldan jamiyatda katta kuch bo‘lib, xon va amirlarning asosiy maslahatchilari bo‘lishgan. shuningdek, davlatning ijtimoiy, iqtisodiy, siyosiy va madaniy masalalari schimiga sezilarli ta’sir ko‘rsatgan. amirlik va xonliklar davrida shayxulislom, qozi kalon, naqib, a’lam, muftiy, imom kabi diniy unvon va mansablar bo‘lgan. imomning faoliyati faqat diniy marosimlarni bajarish bilan cheklanmagan, u hamyurtlarining turmushidagi muammolarni ham hal qilishda maslahatchi edi. maxalliy xalk …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "chorizm hukmronligi davrida islom"

chorizm hukmronligi davrida islom chorizm hukmronligi davrida islom reja: kirish xonliklar davrida islom dinining ahvoli chorizm istilosidan keyin islom dinining ahvoli xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati kirish respublikamiz mustakillikka erishganiga 13 yil to’ldi. bu tarix oldida nihoyatda qisqa muddat bo’lib ko’rinsa-da, ammo mohiyat jihatidan asrlarga teng mazmunga ega bo’lgan tarixiy hodisadir turkiston o’lkasi qadim zamonlardan beri tabiiy-geografik iqlimi. boyliklarining ko’pligi, hosildor zamini bilan atrofdagilarning diqqat-e’tiborini o’ziga tortib kelgan. ona diyorimiz bir necha marotaba dushmanlar tomonidan vayron etilgan. xalqimiz o’nlab-yuzlab marta tinch yaratuvchilik mehnatini to’xtatib, ona-yurt ozodligi va mustakilligi uchun kurashga otlangan. turkistonning taqdiri g...

This file contains 18 pages in PPT format (3.5 MB). To download "chorizm hukmronligi davrida islom", click the Telegram button on the left.

Tags: chorizm hukmronligi davrida isl… PPT 18 pages Free download Telegram