qoraxoniylar davlati

PPTX 13 pages 1.4 MB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

mavzu: qoraxoniylar davlati. mavzu: qoraxoniylar davlati. madaminov jaloliddin reja: 1. qoraxoniylar davlatining kelib chiqishi 2 qoraxoniylar ning bo‘linishi 3 qoraxoniylar davlatining qulashi “qora” iborasi shartli ravishda sulola nomi sifatida qoʻllanilib, davlat hukmdorlari “qoraxon” — buyuk xon unvoni bilan yuritilgan. shu bois sharq-shunos olim v.v.grigoryev sulolaga “q.”, deb nom bergan va u ilmiy adabiyotlarda mustahkam oʻrnashib qolgan. q.ning yirik vakillari: abdulkarim sotuq bugʻroxon (859 — 955), muso ibn abdulkarim (955—970), hasan ibn sulaymon (977—992), ahmad ibn ali arslonxon (998—1017; hokimiyat amalda ukasi nasr ibn ali qoʻlida boʻlgan, u movarounnahrni bosib olgan), mansur ibn ali (1017—26), ibrohim ibn nasr tamgʻachxon (1040—70), ars-lonxon muhammad ibn sulaymon (1102—30). 1130-yildan saljuqiylarga, 1140-yillar boshida qoraxitoylarga qaram boʻlgan. q.ning soʻnggi vakili usmon ibn ibrohim 1212-yil muhammad xorazmshoh tomonidan agʻdarilib qatl qilingan. “qoraxoniylar" atamasi xoqon qoraxonning islom dinini qabul qilganidan so'ng paydo bo'lgan. numizmat tornberg esa ularning xonlari tutib yurgan maqomiga qarab ileklar deb atagan. boshqalar esa uyg'ur …

2 / 13

rqiy turkiston o’lkalarida ix asrning ikkinchi yarmida turli turkiy qavmlar, elatlarning o’zaro birikuvi natijasida va qo’shiluvi davomida qoraxoniylar davlati tashkil topdi. bu davlat hukmdorlari «arslonxon» yoki «qoraxon» unvonlari bilan ulug'langan. qoraxon so’zining lug’aviy ma’nosi esa turkiy qabilalarda «ulug’», «buyuk» degan tushunchalarni anglatgan. qoraxon «tamg’achxon» ham deb yuritilgan. bu davlatning qudrati yuksalib, u tez orada katta hududlarni o’z qo’l ostiga kirita boradi. uning poytaxti sharqiy turkistonning bolasog’un shahri bo’lgan. abdulkarim bug’roxon vafotidan keyin (955) uning vorislari davrida markaziy tyan-shan va yettisuv o’lkalari egallanadi. endilikda qoraxoniylar somoniylar hukmronlik qilayotgan movarounnahr yerlarini ham butunlay egallashga kirishadilar. bu davrda somoniylar davlati chuqur ichki ziddiyatlar, sinfiy ixtiloflar orqasida tanglik holatiga tushib qolgan edi. bundan foydalangan qoraxoniylar hukmdorlari - hasan va nasr bug’roxonlar etakchiligidagi qo’shin somoniylar qarshiligini qiyinchiliksiz yengib, ikki bor (992 va 999-yillarda) buxoroni egallaydi, somoniylar sulolasining so’nggi vakili ismoil al-muntasir (1000-1005) hukmronligi barham topdi. oqibatda butun movarounnahr hududlari qoraxoniylar tasarrufiga o’tadi. shu tariqa, qoraxoniylar …

3 / 13

kmdorlar) tomonidan nisbatan mustaqil tarzda idora qilingan (masalan, samarqand, buxoro, yettisuv va boshq.). eloqxonlar tegishli miqdordagi yillik xiroj yoki to’lovlarni markaziy hokimiyat hukmdori - tamg’achxonga yuborib, amalda o’z mulklarini mustaqil boshqarganlar. qoraxoniylarning movarounnahrdagi hukmronligi murakkab ijtimoiy-siyosiy vaziyatda, turli sulolaviy urushlar, ziddiyatli jarayonlar girdobida kechgan. ayniqsa xonlikning muhim hayotiy markazlari hisoblangan samarqand, buxoro, balx va termiz kabi joylarni qo’lga kiritish uchun saljuqiylar, qoraxitoylar bilan ko’p bor urush harakatlari olib borilgan. xususan, saljuqiylarning so’nggi podshohi sulton sanjar (1118-1157) qoraxoniylarning movarounnahrdagi hukmdori arslonxon (1102-1130)ning zaiflashib qolganligidan va mahalliy ruhoniylar fitnasidan foydalanib, samarqand va uning atroflarini bosib oladi. shundan so’ng qoraxoniylar sulolasiga mansub mahalliy xonlar amalda sulton sanjarga tobe bo’lib qoladilar. biroq ko’p o’tmay bu hududlar yangidan sharqdan bostirib kelgan qoraxitoylar ta’siriga tushib qoladi.faqat 1211-yilga kelib, ya’ni xorazmshoh alouddin muhammad (1200-1220) davrida qoraxoniylarning movarounnahrdagi rasmiy boshqaruvi butunlay barham topadi. qoraxoniylar davrida movarounnahrning ijtimoiy-iqtisodiy hayotida bir qator muhim o’zgarishlar yuz beradi. birinchidan, qoraxoniylar o’lkani zabt …

4 / 13

. iqtodorlar o’z tasarrufidagi hududlarda yashovchi aholidan olinadigan soliqlar evaziga katta daromadlar olganlar. uchinchidan, o’rta osiyo hududlarining qoraxoniylar davlati tarkibiga o’tishi yerli aholi etnik tarkibida ham muhim o’zgarishlarni vujudga keltiradi. qoraxoniylar hokimiyatining bu hududga yoyilishi ayni zamonda sharqiy hududlardan turkiy qavmlar, elatlarning bu yerlarga kelib, o’rnashib, o’troqlashuviga sezilarli ta’sir ko’rsatadi. bu esa, shubhasiz, o’zbek xalqining etnik shakllanish jarayoniga ta’sir etadi. ayni chog’da turkiy tilning iste’mol doirasi to’xtovsiz kengayib bordi. shu bilan birga bu tilning mahalliy xalq, elatlarning adabiy tili sifatidagi mavqei va maqomi ham tarkib topib bordi. go’zal va nafis qadimgi turkiy, ya’ni eski o’zbek adabiyotining yuksak badiiy namunalari hisoblangan mahmud qoshg’ariy, yusuf xos hojib va ahmad yugnakiylarning betakror ijodiyoti bunga yorqin dalil bo’la oladi. etiboringiz uchun raxmat image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg image6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg image9.jpeg image10.jpeg image11.jpeg image12.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 13

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qoraxoniylar davlati"

mavzu: qoraxoniylar davlati. mavzu: qoraxoniylar davlati. madaminov jaloliddin reja: 1. qoraxoniylar davlatining kelib chiqishi 2 qoraxoniylar ning bo‘linishi 3 qoraxoniylar davlatining qulashi “qora” iborasi shartli ravishda sulola nomi sifatida qoʻllanilib, davlat hukmdorlari “qoraxon” — buyuk xon unvoni bilan yuritilgan. shu bois sharq-shunos olim v.v.grigoryev sulolaga “q.”, deb nom bergan va u ilmiy adabiyotlarda mustahkam oʻrnashib qolgan. q.ning yirik vakillari: abdulkarim sotuq bugʻroxon (859 — 955), muso ibn abdulkarim (955—970), hasan ibn sulaymon (977—992), ahmad ibn ali arslonxon (998—1017; hokimiyat amalda ukasi nasr ibn ali qoʻlida boʻlgan, u movarounnahrni bosib olgan), mansur ibn ali (1017—26), ibrohim ibn nasr tamgʻachxon (1040—70), ars-lonxon muhammad ibn sulaymon (1102—3...

This file contains 13 pages in PPTX format (1.4 MB). To download "qoraxoniylar davlati", click the Telegram button on the left.

Tags: qoraxoniylar davlati PPTX 13 pages Free download Telegram