i̇mmunitet haqqında anlayış

PPTX 28 pages 600.8 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 600.8 KB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

слайд 1 azərbaycan tibb universiteti tibbi mikrobiologiya və immunologiya kafedrası müəllim: tələbə: mövzu: i̇mmunitet haqqında anlayış. orqanizmin immun sistemi. orqanizmdə genetik yad substansiyalara qarşı cavab reaksiyalarını hayata keçirəcək hüceyrə, toxuma və orqanlar toplusu orqanizmin immun sistemini təşkil edir. məhz immun sistem bakteriyalardan, viruslardan, parazitlərdən və s. orqanizmin müdafiəsini, ölmüş yaxud ölməkdə olan, mutasiyaya məruz qalmış hüceyrələrin kənarlaşdırılmasını (eliminasiyasını), bəd xassəli şişlərə qarşı immuniteti təmin edir müəyyən edilmişdir ki, immun sistem infeksion agentlərdən müdafiəni təmin etməklə bərabər, orqanizmin hemostazına və onun hüceyrələrinin differensasiya və proliferasiya proseslərinə nəzarət edir. i̇mmun sistem hamiləlik zamanı ana və dölün qarşılıqlı əlaqələri ilə ilgili proseslərdə, mutasiyaya uğramış hüceyrələrin, şişlərin, yad transplantantların orqanizmdən kanarlaşdırılması, autoimmun xəstəliklərin əmələ gəlməsi və s. proseslərində iştirak edir. i̇mmun sistemin cavab reaksiyaları toxuma və orqanların köçürülməsində uyuşmazlığın əsasını təşkil edir. bunun pozğunluqları çox hallarda autoimmun xəstəliklərin inkişafına, allergiyaya, yeni doğulmuş uşaqlarda bir sıra patoloji proseslər, bəd xassəli şişlərin əmələ gəlməsinə, vaxtından qabaq …

2 / 28

dıran çevik, çox seçici fəaliyyət göstərən müdafiə sistemidir. onun üç əsas xüsusiyyəti vardır: 1. i̇mmun sistem bütün orqanizmdə yayılmışdır. 2. onun bir çox hüceyrələri qan və limfa vasitəsilə bütün orqanizmdə daimi olaraq sirkulyasiya edir. 3. i̇mmun sistem genetik yadlığı ilə fərqlənən müxtəlif antigenlərə qarşı son dərəcə yüksək spesifikliyə malik olan immunoqlobulinlər - anticisim molekulları hasil eden nadir qabiliyyətə malikdir. i̇mmun sistem orqanizmdə bütün limfoid orqanların və hüceyrələr yığımının məcmusudur. başqa sözlə, orqanizmin limfa sistemini immun sistemin morfoloji sinonimi hesab etmək olar. i̇mmun sistemin əsas hüceyrəsi leykositlərin, yaxud ağ qan hüceyrələrinin bir növü olan limfositlərdir. limfositlər leykositlərin ümumi miqdarının 1/3 hissəsini təşkil edir. onlar leykositlərin özünəməxsus morfologiyası ilə fərqlənirlər. limfositlərdə böyük girdə nüvənin ətrafında nazik sitoplazmatik sahə (çəmbər) olur. halbuki, digər leykositlərin əksəriyyətində nüvə hissə-hissə bölünmüş seqmentlərdən və böyük sitoplazmadan ibarət olur. limfositlər ancaq qanda olmur, eyni zamanda toxuma mayesinin hissəsini təşkil edir. limfositlər makrofaqlarla birlikdə orqanizmdə yad maddələrin (substansiyaların tanınması …

3 / 28

. bunlar öz funksiyaları və müxtəlif antigenlərə reaksiya vermək qabiliyyətinə görə fərqlənirlər. yetkin limfositlər b- və t-limfositler olmaqla iki populyasiyaya bölünürlər. b-limfositlər quşlarda fabrisius kisəsi adlanan orqanda, məməlilərdə isə ona ekvivalent orqanlarda polipotent kök hüceyrələrdən antigendən asılı olmadan differensiasiya olunmaqla əmələ gəlirlər. quşlarda fabrisius kisəsi limfoepitelial orqandır, kloakanın ifrazat dəliyinin arxa divarında yerləşir. cücələrdə fabrisius kisəsinin kənar edilməsi, onların anticisim hazırlamaq qabiliyyətinin davamlı olaraq azalmasına səbəb olur. halbuki, timusun kənarlaşdırılması bu prosesə təsir etmir. məməlilərdə, o cümlədən insanlarda fabrisius kisəsi olmur. t-limfositlər də antigendən asılı olmayan differensiasiya nəticəsində timus (çəngəlvari) vəzidə sələf hüceyrələrdən formalaşırlar . i̇mmun sistemin hüceyrələri heterogen və çoxfunksiyalıdır. əsl immun va ya immunokompetent hüceyrələrə makrofaqlar, t-və b-limfositlər aiddir. bu hüceyrələr öz növbəsində yetkinləşmə səviyyəsinə və ifadə etdikləri funksiyalara görə subpopulyasiyalara və növlərə bölünürlər. bununla belə, makrofaqlar toxumalarda stroma funksiyasını da ifa edir. bundan başqa immun cavab reaksiyasında onun təşəbbüskarı və tənzimləyicisi kimi iştirak edir, hemopoeza, qanın laxtalanma …

4 / 28

ələri-sitokinləri vasitasilə baş verir. hüceyrələr kimi, bunlar da heterogen polifunksionaldırlar. sitokinlərin əksəriyyəti bir neçə funksiya ifadə edir, hərçənd bunlara digər hüceyrələrdə hasil olunan həlledici maddələr, qismən də olsa üstün gələ bilirlər, yaxud əksinə funksional sitokin müxtəlif hüceyrələrlə sintez olunurlar. t- və b-limfositlər sistemi nisbi avtonomluğu ilə fərqlənirlər, hərçənd immun cavabda, adətən t- və b-limfositlər makrofaqlarla birlikdə kooperativ olaraq iştirak edirlər. t- və b-limfositlər morfoloji cəhətdən nəzərə çarpacaq dərəcədə fərqlənmirlər, lakin onların metabolizmində çox mühüm fərqlər aşkar edilir. bu fərqlər ilk növbədə limfositlərin fiziki xüsusiyyətləri və onların membranında olan reseptorlarla əlaqədardır. belə ki, məsələn, b-limfositlərdən fərqli olaraq t-limfositlərin səthində çoxlu miqdarda sial turşusu qalıqları vardır ki, bunun nəticəsində onlar artıq dərəcədə mənfi yük daşıyırlar. t- və b limfositlərin elektroforez üsulu ilə ayrılması məhz bu xüsusiyyətə əsaslanır. hüceyrə qarışığından sentrafuqa vasitəsilə qradent sıxlığında ayrıldıqda t-limfositlər qardientin daha sıx təbəqələrində yerləşirlər. siçanlarda t-limfositlərinin səthində xüsusi antigenlər (antigenmarkerləri) - thy-1 antigeni, lyt-antigenlər qrupu və …

5 / 28

nları məhv edəcək immun reaksiyalar həyata keçirirlər. t- və b-limfositlər səthindəki reseptorlara görə də fərqlənirlər. b- limfositlərin səthində antigen üçün reseptorlar əsasən immunoqlobulinlərdən ibarətdir. bunlar quruluşlarına görə qan zərdabında olan immunoqlobulinlərdən qismən fərqlənirlər. lakin t-limfositlərin səthində olan antigen birləşdirici reseptorlar immunoqlobulinlər olmayıb, digər züllardan ibarətdir. b-limfositlər öz səthlərində bütün siniflərdə olan immunoqlobulinlərin fc-fraqmentinə qarşı reseptorlar daşıyırlar. b-limfositlər periferik limfoid orqanlarda yetkinləşdikdən sonra plazmatik hüceyrələrə çevrilərək anticisimlər sintez edirlər. plazmatik hüceyrələr geniş sitoplazmaya və hüceyrənin periferiyasında yerləşmiş nüvəyə malikdirlər. beləliklə, b-limfositlər humoral immun cavabın formalaşmasını təmin edir. yuxarıda göstərilən və bir sıra digər əlamətlər t- və b-limfositləri in vitro fərqləndirməyə kömək edir. bununla belə, bu hüceyrələr arasında digər prinsipial fərqlər də vardır. məsələn, immunoqlobulinlər sintez etmək qabiliyyətinə malik olan hüceyrələrə çevrilmə ancaq b-limfositlər üçün xasdır. t-limfositlərə gəlincə isə onlar antigen stimulunun təsirindən hüceyrəvi immun reaksiyaları təmin edən hüceyrələrə çevrilirlər. qeyd etmək lazımdır ki, t- və b-limfositlərin funksiyalarındakı bu fərqlər immun sistemin …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "i̇mmunitet haqqında anlayış"

слайд 1 azərbaycan tibb universiteti tibbi mikrobiologiya və immunologiya kafedrası müəllim: tələbə: mövzu: i̇mmunitet haqqında anlayış. orqanizmin immun sistemi. orqanizmdə genetik yad substansiyalara qarşı cavab reaksiyalarını hayata keçirəcək hüceyrə, toxuma və orqanlar toplusu orqanizmin immun sistemini təşkil edir. məhz immun sistem bakteriyalardan, viruslardan, parazitlərdən və s. orqanizmin müdafiəsini, ölmüş yaxud ölməkdə olan, mutasiyaya məruz qalmış hüceyrələrin kənarlaşdırılmasını (eliminasiyasını), bəd xassəli şişlərə qarşı immuniteti təmin edir müəyyən edilmişdir ki, immun sistem infeksion agentlərdən müdafiəni təmin etməklə bərabər, orqanizmin hemostazına və onun hüceyrələrinin differensasiya və proliferasiya proseslərinə nəzarət edir. i̇mmun sistem hamiləlik zamanı ana və dö...

This file contains 28 pages in PPTX format (600.8 KB). To download "i̇mmunitet haqqında anlayış", click the Telegram button on the left.

Tags: i̇mmunitet haqqında anlayış PPTX 28 pages Free download Telegram