epigenomika

PPTX 23 pages 9.3 MB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 9.3 MB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

презентация powerpoint m.s. ayubov epigenomika epigenomika va epigenetika epigenomika - bu epigenom deb nomlanuvchi hujayraning genetik materialidagi to’liq epigenetik o’zgarishlar majmuasi haqidagi fandir. ushbu soha genomika va proteomikaga o’xshash bo’lib, hujayraning genom va proteomini o’rganadi. epigenetika - bu genetika fanining tarmog’i bo’lib, tashqi yoki atrof-muhit omillari sabab bo’ladigan hujayraviy va fiziologik-fenotipik belgilar xilma-xillikligiga sabab bo’ladigan genlarning o’chishi va yonishini o’rganuvchi fandir. shu sababli, epigenetik tadqiqotlar hujayraning transkripsional potensialidagi faol o’zgarishlarni tasvirlashni qidiradi. bu o’zgarishlar avloddan-avlodga o’tishi yoki o’tmasligi mumkin. shunday qilib epi- old qo’shimchasining ishlatilishi: grekcha: επ ί – ustida (uzra), tashqarida, atrofida. epigenetik o’zgarishlar bu dnk ketma-ketlilarida o’zgarishlarsiz gen ekspressiyasiga ta’sir qiluvchi dnk va gistonidagi o’z xoliga qayta oladigan o’zgarishlardir. ya’ni nukleotid ketme-ketliklaridagi o’zgarishni o’z ichiga olmay, genomga tegishli funksional o’zgarishlarni yuzaga chiqaradi. dnk metillanishi va giston modifikatsiyasi kabi o’zgarishlar shunday mexanizmlar mahsulotiga misoldir. epigenetik o’zgarishlar gen ekspressiyasi va regulyatsiyasida muhim rol o’ynaydi va bir qancha differensiallashuv va tumorogenez …

2 / 23

ujayralar organizmdagi boshqa barcha turdagi hujayralarga aylanadi, shu jumladan neyronlar, muskul hujayralar, epiteliy, qon tomiri endoteliysi va ho kazo, bir qancha genlarni faollashtirish paytida boshqalarini ekspressiyasini to’xtatib turadi. kapalakning hayot siklini epigenetik o’zgarishlarga yana bir misol qilib keltirish mumkin. hasharotning hayot siklida turli xil morfologik belgilarning yuzaga kelishida organizm hujayralari genomining turli darajada va har xil epigenetik o’zgarishlar sabab bo’ladi. va bu o’zgarishlar nasldan naslga o’tib boradi. giston modifikatsiyasi gistonlar, xromatinda topilgan oqsillarning eng ko’p tarqalgan turidir, funksiyasi dnkni quyuqlashtirish. xromatinning asosiy va takrorlanish birligi, nukleosomalar, giston oqsillarining oktamerlaridan (h2a, h2b, h3 va h4) tashkil topgan va uni atrofi 146 juft nukleotid asos uzunlikdagi dnk bilan o’ralgan. nukleosoma va dnk qo’shilish shakli quyuqlashishga yordam bera oladigan 10 nm diametrli xromatin ipini tashkil etadi. turli xil giston o’zgarishlari asetillanish, metillanish, fosforillanish, yubikutinlanish, sumoyllanish, adp-ribosillanish, diaminlanish va prolin izomerlanish sifatida ma’lum. giston dumchalari odatda o’zlarining lizin va arginin amino kislotalarida mavjud amin …

3 / 23

dnk strukturasini zichlashtiradi va transkripsiyaga xalaqit beradi. dnk metillanishi chuqur harakterlangan ilk epigenetik o’zgarish bu dnk metillanishi. dnk metillanishi bu dnkga metil guruhining qo’shilishi jarayonidir. ushbu reaksiyani katalizlashga javobgar enzimlar bu dnk metiltransferazalar (dnmt). dnk metillanishi paytida barqaror va nasldan-naslga o’tuvchan bo’ladi. u dnk di-metilaza nomi bilan ma’lum antogonistik guruh enzimlari tomonidan bekor qilinishi ham mumkin. eukariotlarda eng ko’p metillanish cpg dinukleotidlarda sitozinning guaninga tutash 5-uglerod pozitsiyasida (5mc) topilgan. sutemizuvchilar genomida, taxminan 70-80% cpg dinukleotidlari metillangan. bu deyarli faqatgina cpg dinukleotidlari ichida sodir bo’ladi. shuningdek, o’simliklarda cpg bo’lmagan metillanish ham sodir bo’ladi (birinchi navbatda cpnpg va cphph metillanish, bu yerda h = a,t,c) va juda kam hollarda sutemizuvchilarda. har bir hujayra o’zining butun tanasini bunyod etishi uchun barcha genetik ma’lumotga ega. garchi urug’langan birgina hujayradan boshqa bir qancha hujayra turlari hosil bo’lsada dnk srukturasi mutlaqo o’zgarmaydi va barcha hujayralarda bir xil bo’ladi. biroq har bir hujayra faqat o’zigagina xos bo’lgan …

4 / 23

it kitlar (jamlanma) bilan uratsilga almashtiriladi. agar sitozinga metil guruhi o’rnashgan bo’lsa sitozinuratsilga o’zgarmaydi. prz jarayonida uratsil timinga o’zgaradi. dnk sevens qilinib kontrol dnk bilan solishtiriladi.  parvarishlash tabiatdan aniq farqlanganga o'xshaydi. hozirda kundalik ovqatimiz va hayot tarzimiz genlar ekspressiyasini o'zgartira oladigandek ko'rinadi. qanday? hujayralarimiz tarkibida epigenom sifatida ma'lum bo'lgan kimyoviy kalitlarga ta'sir qilish orqali.  ushbu yangi tushuncha bizni yangi tibbiy davolash usullariga olib kelishi mumkin.  epigenetik saraton terapiya - allaqachon istiqbolli natijalarga erishgan ko'rinadi.  ruhiy kasalliklarni epigenetik davolash esa "burchak ostida". tabiat va parvarish epigenomika organizmning dnk va giston oqsillaridagi kimyoviy o'zgarishlar haqidagi ma'lumotlarni o'z ichiga oladi. ushbu o'zgarishlar organizmning keyingi avlodlariga berilishi mumkin. epigenomika nima?  ko'p hollarda, tanamizdagi har bir hujayra aynan bir xil genlarni o'z ichiga oladi, lekin ayrim hujayralar ichida ayrim genlar faollashadi, boshqalari esa sustlashadi.  genlar faol bo'lganda ular oqsillarga tarjima qilinadi. genlar jim bo'lsalar, ular oqsillarga tarjima qilish uchun …

5 / 23

kspressiyalanmaydi.  genlar faollashishi yoki susayishi mumkin: -giston oqsillarini o'zgartirish orqali (h3 yoki h4) -dnkni o'zgartirish orqali (cpg promoterlarida metillanish) -kichik interferensiyalanuvchi rnalar orqali ba'zilar hollarda -genomik bosim bilan mudroq va faol genlar gistonlar dnkni kalava shaklida ushlab turuvchi, dnkni bog'laydigan oqsillardir. giston oqsilining modifikatsiyasi giston 3 va 4 metilation tufayli o'zgarishi mumkin. har bir nukleosomada sakkizta giston bor. metillanish gistonlarni bir-biri bilan mustahkam tutib turadi. bu holatda dnk transkripsiya yoki expressiyalana olmaydi. dnk ekspressiyalanishi uchun gistonlarni ushlab turgan metil va asetil guruhlari ajratib yuborilishi kerak. dnkning cpg saytidagi metillanishi fragile x sindromi kengaygan cgg trinukleotidining takrorlanishidan kelib chiqadi va fragile x aqliy kechikish (fmr1) geni epigenetik sustlashishiga (metillanish sababli) va fragile x aqliy kechikish oqsilining ekspressiyasini yo'qolishiga olib keladi. fragile x syndromida fmr1 geni metillangan bo’ladi  normal holatdagi fmrp oqsili barcha insonlar x xromosomasida mavjud.  u quyidagi jarayonlarda rol o’ynaydi: sinaptik oqsillar sintezida sinaptik plastiklikda dendritik umurtqa …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "epigenomika"

презентация powerpoint m.s. ayubov epigenomika epigenomika va epigenetika epigenomika - bu epigenom deb nomlanuvchi hujayraning genetik materialidagi to’liq epigenetik o’zgarishlar majmuasi haqidagi fandir. ushbu soha genomika va proteomikaga o’xshash bo’lib, hujayraning genom va proteomini o’rganadi. epigenetika - bu genetika fanining tarmog’i bo’lib, tashqi yoki atrof-muhit omillari sabab bo’ladigan hujayraviy va fiziologik-fenotipik belgilar xilma-xillikligiga sabab bo’ladigan genlarning o’chishi va yonishini o’rganuvchi fandir. shu sababli, epigenetik tadqiqotlar hujayraning transkripsional potensialidagi faol o’zgarishlarni tasvirlashni qidiradi. bu o’zgarishlar avloddan-avlodga o’tishi yoki o’tmasligi mumkin. shunday qilib epi- old qo’shimchasining ishlatilishi: grekcha: επ ί – ustid...

This file contains 23 pages in PPTX format (9.3 MB). To download "epigenomika", click the Telegram button on the left.

Tags: epigenomika PPTX 23 pages Free download Telegram