hayvonlarning ayirish va jinsiy organlari evolutsiyasi

PPTX 40 pages 11.5 MB Free download

40 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 11.5 MB

File type PPTX

Pages 40

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 40

презентация powerpoint muallif: shexov rahmatullo 33 – maktab biologiya fani o`qituvchisi hayvonlarning ayirish va jinsiy organlari evolutsiyasi hayvonlarning ayirish va jinsiy organlari evolutsiyasi organizmlarning tashqaridan qabul qilgan oziq moddalari ovqat hazm qilish sistemasida muayyan mexanik va kimyoviy o'zgarishlarga uchraydi va o'zlashtiriladi, ularning modda va energiya almashinuvi jarayonida ishtirok etishidan hosil bo'lgan qoldiq moddalar ayirish organlari yordamida ajratib chiqariladi. bir hujayralilarda ayirish organlari bir hujayrali hayvonlarda moddalar almashinuvi natijasida hosil bo'lgan qoldiq moddalar va ortiqcha suv qisqaruvchi vakuolalar yordamida tashqariga chiqariladi. infuzoriyalilarda ayirish a'zosining tuzilishi biroz murakkablashgan, har bir qisqaruvchi vakuola - yig'uvchi uzun naycha, pufakcha va chiqarish naychasidan iborat. ortiqcha suv va keraksiz moddalar yig'uvchi naycha orqali vakuola pufakchasiga yig'iladi. pufakcha devori qisqarib, chiqarish naychasi yordamida tashqariga chiqarib yuboriladi. bo`shliqichlilarda ayirish organlari bo'shliqichlilarda maxsus ayirish a'zosi bo'lmaydi. moddalar almashinuvining mahsulotlari entoderma qavati hujayralarining qisqaruvchi vakuolalari yordamida tana bo'shlig'iga, u yerdan tashqi muhitga chiqariladi. gidraning otuvchi va hazm qiluvchi hujayralari: 1–otiluvchi …

2 / 40

lari (1 – halqum, 2 – ichak shoxchalari); b, d – ayirish sistemasi (3 – ayirish naychalari, 4 – naychalarning uchki hujayralari, 5 – naychalarning alohida hujayralari); e – nerv sistemasi (6 – nerv tuguni, 7 – nerv stvoli); f – jinsiy organlar (8 – tuxumdon, 9 – urug‘don, 10 – tuxum yo‘li, 11 – qo‘shilish organi, 12 – jinsiy teshik) protonefridiy: 1-alangasimon hujayra; 2-kiprikchalar; 3-ayirish kanalchasi to`garak chuvalchanglarda ayirish organlari to'garak chuvalchanglarda ayirish sistemasi tana bo'ylab joylashgan ikkita uzun naydan iborat. uzun naylar bosh tomonda o'zaro tutashib «bo'yin bezlari»ni hosil qiladi va ular ayirish teshigi orqali tashqariga ochiladi. askaridaning ichki tuzilishi: 1 – teri; 2 – og‘iz; 3 – halqum; 4 – ichak; 5 – anal teshigi; 6 – tuxumdonlar; 7 – tuxum yo‘li; 8 – bachadonlar halqali chuvalchanglarda ayirish organlari halqali chuvalchanglarda har bir tana bo'g'imida bir juftdan metanefridiylar joylashgan. naychaning tana bo'shlig'ida turgan qismi voronkasimon kengaygan, kiprikli …

3 / 40

yagona buyragi tuzilishi yomg‘ir chuvalchangi ayirish organiga o‘xshaydi. buyrakning voronkasimon kengaygan uchi yurakoldi bo‘lmasiga, ikkinchi uchi esa mantiya chetiga ochiladi. bo`g`imoyoqlilarda ayirish organlari qisqichbaqasimonlarda ayirish organlari evolyutsiyasi umurtqasiz hayvonlar ichida yuksak tuzilishga ega bo'lgan bo'g'imoyoqlilar tipining vakillarida ayirish sistemasi har bir sinf uchun o'ziga xos tuzilishga ega. masalan, qisqichbaqasimonlarda ayirish bir juft yashil bez va ularning naychalaridan iborat. bezlarning pufaksimon kengaygan uchi tana bo'shlig'ida joylashadi. naychalar esa kalta mo'ylovlar asosida tashqariga ochiladi. yashil bezlar: 1 - yashil bezcha; 2 - kalavasimon kanal; 3 - siydik pufagi. o`rgimchaksimonlar va hasharotlarda ayirish organlari o'rgimchaksimonlar ayirish sistemasi bir juft shoxlangan malpigi naychalaridan iborat. malpigi naychalari ichak bo'shlig'iga ochiladi. ayirish mahsulotlari kristall holda orqa ichak orqali tashqariga chiqariladi. bu o'rgimchaklarda suvni tejab sarflashiga yordam beradi. hasharotlarda ayirish sistemasi malpigi naychalaridan iborat. malpigi naylari: 1 - o'rta ichak; 2 - malpigi naychalari; 3 - orqa ichak; 4 - to'g'ri ichak bo`g`imoyoqlilarda ayirish organlari shunday qilib, …

4 / 40

filogenezda uchta bosqichni o'taydi. birinchi bosqichda boshlang'ich buyrak - baliq va suvda hamda quruqlikda yashovchilarning lichinkasida bo'ladi. ikkinchi bosqichda - birlamchi buyrak yoki tana buyragi voyaga yetgan baliq va baqalarda uchraydi. uchinchi bosqich - haqiqiy buyrak sudralib yuruvchilar, qushlar va sutemizuvchilarda uchraydi baliqlar va amfibiyalarda ayirish organlari baliqlarda ayirish bir juft tasmasimon buyraklardan iborat bo'lib, umurtqa pog'onasining yon tomonida joylashgan. mazkur buyraklarning old qismi faqat embrional davrda ahamiyatga ega bo'lib, yetuk baliqda rudimentga aylangan. boshlang'ich buyrak sodda tuzilgan, kalta kanalchalardan iborat va qon aylanish sistemasi bilan bog'lanmagan. ayirish mahsulotlari tana bo'shlig'iga va u yerdan tashqariga chiqariladi. yetuk baliqda ayirish vazifasini tana buyraklari bajaradi. tana buyraklari boshlang'ich buyrak hisoblanib, unda shumlyanskiy-bauman kapsulasi va malpigiy tuguni paydo bo'lgan. shu tariqa ayirish sistemasi va qon aylanish o'rtasida aloqa paydo bo'lgan. suvda hamda quruqlikda yashovchilarda voyaga yetganda birlamchi tana buyraklari bo'lib, ular urg'ochi baqada faqat siydik ayirish vazifasini, erkaklarida esa yana urug' yo'li vazifasini …

5 / 40

n kapsulasi; 5 - genie halqasi; 6 - kalavasimon kanalcha. odamlarda ayirish organi filogenezi odam embrionining 3-hafta boshida boshlang'ich buyraklar, 3-hafta oxirida birlamchi buyrak, 2 oyligidan boshlab tug'ilguncha haqiqiy buyraklar shakllanadi. odamlarda buyraklar ayirishdan tashqari, gomeostazni ta'minlashda, qon hajmini boshqarishda, qon bosimini me'yorida ushlashda, yog', oqsil, karbon suv va vitaminlar almashinuvida ham ishtirok etadi. shunday qilib, ayirish organlarining evolutsiyasida ayirish sathining kattalashishi, ayirish mahsulotlarini to'la va tez chiqarib tashlash bilan birga suv va kerakli moddalarni organizmda saqlab qolishga imkon bergan. jinsiy organlar filogenezi ayirish sistemasi filogenetik jihatdan jinsiy sistema bilan bog'langan bo'ladi. ayniqsa, bu umurtqalilar evolutsiyasida yaqqol ko'zga tashlanadi. ko'p hujayrali tuban hayvonlar (bo'shliqichlilar)da jinsiy a'zolar sistemasi rivojlanmagan. lekin ektoderma hujayralaridan jinsiy hujayralar hosil bo'lib, noqulay sharoitda (gidrada) jinsiy ko'payadi. meduzalarda esa jinsiy va jinssiz ko'payish gallanish orqali amalga oshadi. ko`p hujayralilarda jinsiy sistena yassi chuvalchanglar - germafrodit. ayniqsa parazit chuvalchanglarda jinsiy sistema kuchli taraqqiy etgan. to'garak chuvalchanglarda jinsiy sistema …

Want to read more?

Download all 40 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hayvonlarning ayirish va jinsiy organlari evolutsiyasi"

презентация powerpoint muallif: shexov rahmatullo 33 – maktab biologiya fani o`qituvchisi hayvonlarning ayirish va jinsiy organlari evolutsiyasi hayvonlarning ayirish va jinsiy organlari evolutsiyasi organizmlarning tashqaridan qabul qilgan oziq moddalari ovqat hazm qilish sistemasida muayyan mexanik va kimyoviy o'zgarishlarga uchraydi va o'zlashtiriladi, ularning modda va energiya almashinuvi jarayonida ishtirok etishidan hosil bo'lgan qoldiq moddalar ayirish organlari yordamida ajratib chiqariladi. bir hujayralilarda ayirish organlari bir hujayrali hayvonlarda moddalar almashinuvi natijasida hosil bo'lgan qoldiq moddalar va ortiqcha suv qisqaruvchi vakuolalar yordamida tashqariga chiqariladi. infuzoriyalilarda ayirish a'zosining tuzilishi biroz murakkablashgan, har bir qisqaruvchi vakuol...

This file contains 40 pages in PPTX format (11.5 MB). To download "hayvonlarning ayirish va jinsiy organlari evolutsiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: hayvonlarning ayirish va jinsiy… PPTX 40 pages Free download Telegram