psixikaning filogenetik taraqqiyoti

PDF 35 pages 772.6 KB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 772.6 KB

File type PDF

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

psixika va ongning taraqqiyoti psixika va ongning filogenetik taraqqiyoti o`qituvchi: kurbanbayeva m 1 reja: • psixikaning filogenetik taraqqiyoti. seskanuvchanlik va tropizm.hayvonlarning instinktlari. hayvonlarning ko‘nikmalari • psixikaning muhit va a'zolar tuzilishiga bog‘liqligi • inson ongining rivojlanishi 2 • jamiki materiya, jonsiz anorganik materiyadan tortib, to organik materiyaning yuksak hamda murakkab shakli - inson miyasigacha moddiy olamning umumiy xususiyatiga, ya'ni turli ta'sirlarga javob qaytarish qobiliyatiga egadir. jonsiz tabiatda harakat jism yoki moddalarning o‘zaro mexanik, fizik va kimyoviy munosabatlari tarzida namoyon bo‘lishi mumkin. 3 4 oldingi mavzu yuzasidan amaliy topshiriqlar • 1 – topshiriq. quyidagi hukmlardan qaysi biri psixikaning tabiatini idealistik nuqtai nazardan va qaysi biri materialistik qarashda tushuntiradi? a) psixika o’zga alohida bir olamdir. u tashqi sabablarga bog’liq emas; b) psixika eng yuqori darajada tashkil topgan materiya ya'ni - miyaning xususiyatidi; v) psixikani faqat o’z-o’zini kuzatish orqali o’rganish mumkin; g) psixika - ob'ektiv olamning in'ikosidir. • 2 - topshiriq. rossiyalik psixolog - …

2 / 35

onida organizmlar tashqi muhit bilan munosabatlarining umumiy turini o‘zgarishi natijasida ta'sirlanuvchanlikning sifat jihatidan yangi bosqichga o‘tishi sezuvchanlikni yuzaga kelishiga sabab bo‘ladi. 7 psixika rivojlanish bosqichlari 8 • 1-bosqich. elementar (sodda) sensor psixika bosqichi • 2-bosqich perseptiv bosqich.(umurtqasizlarga xos) • 3.intellektual bosqich - yuksak darajada rivojlangan nerv tizimiga ega bo‘lganlar (ya'ni odamsimon maymunlarga xosdir.) 9 • seskanuvchanlik va tropizm. hamma tirik organizmlar o‘simliklardan tortib, hayvonlargacha aks ettirishning biologik shakli seskanuvchanlik xususiyatiga egadir. seskanuvchanlik - tirik organizmning biologik ahamiyatiga ega bo‘lgan ta'sirlariga javob qaytarish qobiliyatidir. biotik, ya'ni biologik ahamiyatga ega bo‘lgan omillariga maxsus harakatlar bilan reaksiya qilish usullariga tropizm yoki taksislar deyiladi. 10 tropizm turlari. fototropizm geleotropizm topotropizm gidrotropizm xemotropizm termotropizm barotropizm 11 • 1.fototropizm - bu tirik organizmning yorug‘lik ta'sirida harakatga kelishidir. masalan, yoz kuni tungi chiroq yorug‘ligiga mayda chivinlarning uchib kelishi. 12 • 2.termotropizm - tirik organizmning issiqlik ta'siri ostida harakat qilishga moyilligidir. masalan, bahor kelishi bilan hasharotlarning jonlanib harakatga …

3 / 35

ga moyilligidir. masalan, havo bulut bo‘lganida, havoda uchib yurgan hashoratlar yerga pastga qarab uchadilar. 17 • 7.gidrotropizm - tirik organizmning namlik suv ta'siri ostida harakat qilishiga moyilligidir. 18 • o‘simliklarda aks ettirishning biologik shakli faqatgina tropizmlardan iborat bo‘lib, bu harakatlar o‘simliklarga o‘z-o‘zini boshqarishiga yordam beradi, ya'ni ular o‘zlari uchun foydali bo‘lgan manbaga qarab intiladi yoki o‘zini himoya qilishga doir boshqacha harakat qiladi. masalan, nomozshomgul kechki payt ochilib, kunduzi yorug`likdan yopiladi. 19 hayvonlarning instinktlari • instinktlar - hayvonning tabiiy ehtiyojlarini qondirish uchun qiladigan murakkab tug‘ma harakatlaridir. qushlar juda ustalik bilan in yasar ekanlar, material tanlash va inni pishiq qilib qurish yo‘lida xilma-xil harakatlarni bajaradilar. masalan, qaldirg‘ochlarning in qurishi. 20 • asalarilar reaksiyasining maqsadga muvofiqligi ham nisbiydir. agar mumkatakning orqa tomoni teshib qo‘yilsa, asalari yaroqsiz uyaga ma'lum miqdordagi shirani to‘kib bo‘lgach, garchi uning ikkinchi tomonidan shira oqib ketadigan bo‘lsa ham mum bilan berkitib ketadi. 21 hayvonlarning instinktlari turli xil ko‘rinishda namoyon bo‘ladi. …

4 / 35

‘lib, o‘z naslining kelajagi haqida g‘amxo‘rlik qiladi. 24 to‘da bo‘lib yashash instinkti • - bu instinkt hayvonlarning turli usullar bilan o‘zaro aloqa qilishida xilma-xil shaklda birgalashib, to‘dalashib, poda bo‘lib, gala bo‘lib yashashlarida zohir bo‘ladi. bu to‘dalanish ba'zi hayvonlarda doimiy xarakterga ega bo‘lsa (chunonchi, chumolilar, asalarilar), ba'zilari esa o‘ziga o‘xshash hayvonlar bilan vaqti-vaqti bilan birgalashib yashaydi asosan yirtqich hayvonlar masalan, qoplon eng kuchli va maymun uchun eng qo‘rqinchli yirtqich hisoblanadi 25 instinktiv harakatlar • tug‘ma va nasldan-naslga o‘tadigan ongsiz harakatlardir. ular hayvonlarning hayot uchun kurashish va muhitga eng muvaffaqiyatli uyg‘unlashish jarayonida hosil qilingan holda irsiy yo‘l bilan mustahkamlanib qolgan, ongsiz harakatlardir. bular aql bilan o‘ylab bajariladigan oqilona harakatlar emas. 26 hayvonlarning ko‘nikmalari • taraqqiyotning yuqori bosqichidagi hayvonlarda harakatning instinktiv shaklari bilan bir qatorda, xatti-harakatning individual o‘zgaruvchan shakllari - ko‘nikma va intellektual harakatlar ham mavjud. ko‘nikma - bu hayvonlarda shartli bog‘lanishlar asosida yuzaga keluvchi va avtomatik ravishda sodir bo‘luvchi harakatlardir, ya'ni biror …

5 / 35

lum narsaga o‘rgatishda hayvonlar kerakli harakatni bajargan paytda ularga ovqat berib, rag‘batlantirgan, shu yo‘sinda murakkab ishlarni bajarishga o‘rgatgan. masalan, ayiqlarni velosipedda yurishga yoki samovarni stolga qo‘yishga, fillarni o`yin tushishga va shu kabi murakkab xilma-xil ko‘nikmalarga o‘rgatgan. 29 hayvonlarning intellektual harakatlari • aql (intellektual) bosqichi hayvonlarning deyarli murakkab faoliyati bilan tavsiflanib, u aks ettirishning murakkab turidir. "hayvonlarning borliqni psixik aks etish usuli intellektual faoliyatga o‘tishida alohida narsalargina emas, balki ularning munosabatlarini aks ettirish ham vujudga keladi. hayvonlar rivojlanishning bu bosqichida, narsalar orasidagi bog‘lanishlarni aks ettira oladilar. 30 inson ongining rivojlanishi • inson psixikasi bilan eng yuksak taraqqiy etgan hayvon psixikasi o‘rtasida katta farq mavjud. hayvonlar "tili"bilan inson tilini hech bir jihatdan taqqoslab bo‘lmaydi. hayvon o‘z to‘dasidagi boshqa o‘ziga o‘xshash hayvonlarga ayni chog‘dagi bevosita vaziyat bilan cheklangan hodisalar haqida faqatgina signal berolsa, inson til yordami bilan boshqa odamlarga o‘tgan, hozirgi va kelgusi zamondagi narsalar haqida axborot berishi va ularga ijtimoiy tajribani o‘tkazishi …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixikaning filogenetik taraqqiyoti"

psixika va ongning taraqqiyoti psixika va ongning filogenetik taraqqiyoti o`qituvchi: kurbanbayeva m 1 reja: • psixikaning filogenetik taraqqiyoti. seskanuvchanlik va tropizm.hayvonlarning instinktlari. hayvonlarning ko‘nikmalari • psixikaning muhit va a'zolar tuzilishiga bog‘liqligi • inson ongining rivojlanishi 2 • jamiki materiya, jonsiz anorganik materiyadan tortib, to organik materiyaning yuksak hamda murakkab shakli - inson miyasigacha moddiy olamning umumiy xususiyatiga, ya'ni turli ta'sirlarga javob qaytarish qobiliyatiga egadir. jonsiz tabiatda harakat jism yoki moddalarning o‘zaro mexanik, fizik va kimyoviy munosabatlari tarzida namoyon bo‘lishi mumkin. 3 4 oldingi mavzu yuzasidan amaliy topshiriqlar • 1 – topshiriq. quyidagi hukmlardan qaysi biri psixikaning tabiatini idealistik...

This file contains 35 pages in PDF format (772.6 KB). To download "psixikaning filogenetik taraqqiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: psixikaning filogenetik taraqqi… PDF 35 pages Free download Telegram