o'zbek yozuvi va alifbo tarixi

PPT 32 pages 11.8 MB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 11.8 MB

File type PPT

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

презентация powerpoint mavzu: o’zbek yozuvi va alifbo tarixi haqida ma’lumot reja: yozuv haqida ma'lumot. til va yozuvning o‘zaro munosabati. 3. alifbo tarixi haqida ma’lumot. foydalaniladigan adabiyotlar: 1. eltazarov j.d. o‘zbekistonda 20-asrda amalga oshirilgan yozuv va imlo islohotlari tarixidan (sotsiolingvistik tahlil). – samarqand: samdu nashri, 2017. 3. o‘zbek tilining kirilll va lotin alifbolaridagi imlo lug‘ati. – т.: “sharq”, 1999. 4. boltayev m. yangi o‘zbek alifbosi va uni takomillashtirish // til, ta’lim, tarjima xalqaro jurnali, 2022, 3-son. 5. internet saytlari. o‘zbek yozuvining xx asr tarixi murakkab jarayonlarga boyligi bilan xarakterlanadi. bu davrda o‘zbek yozuvi bir necha marotaba tub isloh qilindi – bir grafik tizimdan boshqa grafik tizimga ko‘chirildi. jahon xalqlarining yozuv tarixida bunday xodisa kamdan kam uchraydi. 1-davr – arab grafikasiga asoslangan yillar (1900-1929) 2-davr – lotin grafikasiga asoslangan yillar (1929-1940) 3-davr – rus grafikasiga asoslangan yillar (1940-1995) 4-davr – ikki yozuvlikka asoslangan yillar (1995-2010) 1926-yildayoq o‘zbekiston markaziy ijroiya qo‘mitasining iv sessiyasida …

2 / 32

lmashdilar, ammo bu kengashda o‘rta osiyodagi turkiy xalqlar uchun tuzilajak yangi alfavitlarni unifikatsiya qilish masalalari muhokama qilinmagan yoki qilingan bo‘lsa ham tegishli qarorlar qabul qilinmagan shekilli, o‘zbek, qozoq, qirg‘iz, turkmanlardagi lotin alfavitlarining umumiy taraflari juda oz edi. o‘zssr miqning lotin yozuvini joriy etish haqida qabul qilgan qarorida respublikada yangi yozuvga o‘tish 1932-yil oxirida yakunlanishi lozim edi. ammo "sotsializmni yuqori sur’atlar bilan qurayotgan" bir o‘lkada har qanday jarayon tezlik bilan amalga oshishi tabiiy, bu jarayon tezlashgandan tezlashib ketdi. 1929-yil may oyida samarqandda respublika yozuv-imlo konferensiyasi o‘tkaziladi va bu anjumanda quyidagi yangi alifbe qabul qilinadi: * harfning shakli nomi harf anglatadigan tovush a (a) o b (be) b c (che) ch ç (j) j d (de) d e (e) e ә (a) ä (tiloldi a) f (fe) f g (ge) g q (qe) q h (he) h i (i) i (tiloldi i) j (ye) y k (ka) k l (le) l m …

3 / 32

qiladi. 1929-yilda bunga e’tibor bergan edilar. ammo ayni shu nuqta keyinchalik ziyolilar orasida bahs-munozaraga sabab bo‘ldi. bir qism ziyolilar, ayniqsa, sovet davrida yetishib chiqqan yosh ziyolilar, alfavitga 9 unli kiritilganligini xato deb hisoblay boshladilar, ularning fikricha, yetakchi o‘zbek shevalarida, jumladan, toshkent va farg‘ona guruhi shevalarida to‘qqiz emas, olti unlining mavjudligi (ya’ni o, a (tiloldi), e, u (tiloldi), o‘ (tiloldi), o (tilorqa keng, lablanmagan) tufayli mazkur hol bu shevada gaplashadigan kishilarga qiyinchilik tug‘dirgan. * nihoyat, 1934-yil yanvarda o‘tkazilgan yangi til va imlo qurultoyida alfavit va imlo qayta ko‘rib chiqildi hamda ө, ү, ь, x harflari alfavitdan chiqarib tashlandi. shundan keyin "o‘zgartitishlar kiritilgan" o‘zbek alfaviti quyidagi 30 harfdan iborat edi: harfning shakli nomi harf anglatadigan tovush a (a) o b (be) b c (che) ch ç (j) j d (de) d e (e) e f (fe) f * g (ge) g q (qe) q h (he) h i (i) i (tiloldi, tilorqa …

4 / 32

kerakki, sovet ittifoqida jami 50 dan ziyod milliy tilning yozuvi lotinlashtirilgan edi. bu yozuvlarning barchasiga tarix juda oz vaqt ajratgan edi, 1930-yillarning ikkinchi yarmidan boshlab bu yozuvlarga xotima berish boshlandi. sobiq sssrdagi rus, ukrain, beloruslar, arman va gruzinlardan boshqa xalqlarning hammasini yangi yozuv islohoti kutib turardi. ilmiy komissiya ilmiy komissiya yangi yozuvga o‘tishning tashkiliy tomonlarini hal qilish bilan shug‘ullangan 1939-yilning o‘zida ilmiy komissiya ishtiroki va rahbarligida sssr fanlar akademiyasining o‘zbekiston filialiga qarashli til va adabiyot instituti xodimlari tomonidan kirill yozuviga asoslangan o‘zbek alfavitining loyihasi ishlab chiqiladi. bu loyiha o‘zbek-kirill alfavitining dastlabki varianti bo‘lib, unda 40 ta harf mavjud edi: a, б, в, г, д, е, ё, ж, з, и, й, к, л, м, н, о, п, р, с, т, у, ф, х, ц, ч, ш, щ, ы, ь, ъ, э, ю, я, ң, ж, ҹ, ө, қ, ғ, ҳ, ‘(apostrof). rus alfavitini aha shu lotin alfaviti harflari bilan to‘ldirish hukumat …

5 / 32

д d d х х x x kirillcha harf lotin yozuvida ifodalanishi kirillcha harf lotin yozuvida ifodalanishi е е e e (ye ye) ц ц s s (ts ts) ё ё yo yo ч ч ch ch ж ж j j ш ш sh sh з з z z ъ ‘ - апосtроф и и i i ь - й й y y э э e e к к k k ю ю yu yu л л l l я я ya ya м м m m ў ў o‘ o‘ н н n n қ қ q q о о o o ғ ғ g‘ g‘ п п p p ҳ ҳ h h р р r r ‘apostrof ‘- tutuq belgisi kirillcha harf lotin yozuvida ifodalanishi kirillcha harf lotin yozuvida ifodalanishi yuqorida jadvalda ko‘rilgani kabi dastlabki loyihada taklif etilgan harflardan щ, ы, ң, ƣ, ө harflari qabul qilingan …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbek yozuvi va alifbo tarixi"

презентация powerpoint mavzu: o’zbek yozuvi va alifbo tarixi haqida ma’lumot reja: yozuv haqida ma'lumot. til va yozuvning o‘zaro munosabati. 3. alifbo tarixi haqida ma’lumot. foydalaniladigan adabiyotlar: 1. eltazarov j.d. o‘zbekistonda 20-asrda amalga oshirilgan yozuv va imlo islohotlari tarixidan (sotsiolingvistik tahlil). – samarqand: samdu nashri, 2017. 3. o‘zbek tilining kirilll va lotin alifbolaridagi imlo lug‘ati. – т.: “sharq”, 1999. 4. boltayev m. yangi o‘zbek alifbosi va uni takomillashtirish // til, ta’lim, tarjima xalqaro jurnali, 2022, 3-son. 5. internet saytlari. o‘zbek yozuvining xx asr tarixi murakkab jarayonlarga boyligi bilan xarakterlanadi. bu davrda o‘zbek yozuvi bir necha marotaba tub isloh qilindi – bir grafik tizimdan boshqa grafik tizimga ko‘chirildi. jahon xalqlar...

This file contains 32 pages in PPT format (11.8 MB). To download "o'zbek yozuvi va alifbo tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbek yozuvi va alifbo tarixi PPT 32 pages Free download Telegram