litosfera va uni muhofaza qilish

DOCX 41 pages 60.3 KB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 60.3 KB

File type DOCX

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

litosfera va uni muhofaza qilish mundarija: kirish……………………………………………………………….. 1. yerning ichki tuzilishi. yerning fizik xossalari……………………………….. 2. yer yuzasining relyefi. relyef hosil qiluvchi asosiy jarayonlar……………… 3. materiklarning joylashishi va vujudga kelishi………………………………… 4. quruqlikning gorizontal va vertikal o‘zgarishi………………………………... 5. yer yuzasini o‘zgartiruvchi ichki kuchlar…………………………………….. xulosa……………………………………………………………… foydalanilgan adabiyotlar…………………………….. kirish ushbu ishda men litosferaning xususiyatlarini tagdim etishim kerak. ya'ni, uning tarkibi, tuzilishi va asosiy xususiyatlari. biz litosferaga antropogen ta'sirni ham hisobga olishimiz kerak. men buni insonning tuproq va er osti gatlamlariga ta'siri misolida ko'rib chigaman. ushbu magsadlarga erishish uchun "litosfera" ni aniqlash kerak. litosferayunoncha lithos - tosh + sphaira - shar) - astenosfera ustida joylashgan er gobig'i va yerning pastki yuqori mantiyasining yugori qismini o'z ichiga olgan yerning gattiq toshli gobig'i. litosferaning galinligi 50 dan 200 km gacha. litosferaning yugori qismi cho kindi jinslardan iborat. ularning ostida granit va bazalt qatlamlari yotadi. litosfera yuzasida tuproq joylashgan. inson ma'lum bir fazoda mavjud bolib, bu makonning asosiy …

2 / 41

irinchi navbatda, axlatning to'planishi, zahar va o'g'itlardan foydalanish bilan bog'liq bo'lib, tuproq, tuproq va tirik mavjudotlar tarkibini o'zgartiradi. litosferani organishning dolzarbligi uning barcha foydali gazilmalarning manbai, antropogen faoliyatning asosiy ob'ektlaridan biri ekanligi bilan bog'liq. kurs ishi maqsadi: litosferaning tuzilishi va unda ro'y beradigan hodisalar haqida ilmiy-metodik tavsiyalar ishlab chiqish. kurs ishi ob'ekti: litosferaning tuzilishi va unda roy beradigan hodisalar bilan tanishtirish jarayoni kurs ishi predmeti: litosferaning tuzilishi va unda ro'y beradigan hodisalar bilan tanishtirish ko'nikmalari kurs ishining amaliy ahamiyati. kurs ishi jarayonida ilgari surilgan fikrlardan, yondashuvlardan hamda samaradorligini ta'minlovchi kurs ishi natijalaridan pedagogik fanlar bo'yicha ma'ruzalar tayyorlash, qo'llanmalar yaratish, shuningdek metodik tavsiyanomalar yaratishda, ish tajribalarini ommalashtirishda samarali foydalanishga xizmat qiladi. 1.yerning ichki tuzilishi yer shari turli xil qattiq, suyuq va gazsimon moddalardan iborat boiib, bu moddalar solishtirma ogirligiga qarab joylashgan. solishtirma ogirligi kattaroq boigan moddalar yeming yadro qismida, aksincha, yengilroqlari esa ustki qismida joylashgan. yeming ustki qismi (yer po‘sti) ko‘proq …

3 / 41

ik va boshqlar yordamida) nati jasida aniqlangan. chunki shu kungacha kishilar yeming 13 km chuqur qismigacha ( kola yarim orolida) parmalab tushgan, xolos. shu tufayli yeming ichki qismi qanday jismlardan tuzilganligi, ulaming zichli- gini, solishtirma ogirligini, temperaturasini geofizik tekshirishlar, xususan, seysmik metod yordamida aniqlangan. seysmik metod yeming ichki qismini yoritib turuvchi fonar vazifasini o‘taydi. bu metodda zilzila yoki portlatish ta’sirida toiqinlar vujudga keltirilada. odatda, sesmik toiqinlar bo‘ylama va ko‘ndalang deb ataluvchi ikki qismga boiinadi. sesmik to‘qinlar zilzila o‘chog‘idan(markazidan) turli tez- likda tarqaladi. agar bo‘ylama to‘qinlar zilzila o‘chog‘idan 10 ming km masofaga 13 daqiqada yetib borsa, ko‘dalang toiqin 8-10 daqiqa- dan so‘ng, ya’ni 22-23 daqiqada yetib keladi. zilzila markazidan tar qalgan bo‘ylama toiqinni seysmograf birinchi qabul qilinganligi tu fayli uni lotincha « р » harfi (lotincha prima-birinchi) bilan, so‘ngra ko‘ndalang to‘lqin yetib kelganligidan > harfi (loticha secunda- ikkinchi) bilan belgilandi. bo‘ylama va ko‘ndalang seysmik to‘lqinlaming o‘ziga xos xususi yatlari yeming ichki …

4 / 41

hadi, so‘ngra tezlik oshaveradi va 2900 km chuqurlikda 13 km ga yetadi. 2900 km chuqurlikdan so‘ng birdaniga tezlik kamayib sekundiga 8 km ga tushadi. 2900 km dan chuqurlashgan sari yer markazigacha bo‘ylama to‘lqinlar tezligi yana ortib, sekundiga 11 km ni tashkil etadi. ko‘ndalang to‘lqinlar yeming 2900 km ichki qismigacha yetib borib, so‘ngra undan chuqurga o‘tmay qaytadi. bo‘ylama seysmik to‘qinlar tezligining 60 va 2900 km chuqarlikda keskin o‘zgarishi bu chuqurlikda moddalar zichligining o‘zgarishini bildiradi. seysmik to‘lqinlaming chuqurlikka tushgan sari o‘zgarishini hisobga olib, avstraliyalik geofizik k. bullen yeming ichki qismini 7 ta qatlamga - a, b, s, d, e, f, g ajratgan. ko‘pchilik geofizik olimlar bu qatlamlarni umumlashtirib uchta geosferaga: yer po‘sti, mantiya, yeming yadrosiga ham ajratadi. a - yer po‘sti yer yuzasidan moxo chegarasigacha bo‘lgan joy- lami o‘z ichiga olib, butun yer hajmining 0.8% ini, yer massasining 0.4% tashkil etadi. yer po‘stining qalinligi materiklarda 40-80 km, okeanlar tubida 5-10 km dir. …

5 / 41

tezligi yana ortadi. shunday qilib v qatlamining 70-150 km chuqurlik qismida seysmik toiqinlar tezligi susaygan oblast - astenosfera joylashgan. astenosferadan yuqorida va quyida joylashgan chuqurliklarda esa toiqinlar nisbatan tez harakatlanadi. astenosferada zichlik 3-3.5 g/sm3, bosim 150-200 ming atmosferani tashkil etib, temperatura tez ko‘tarilib (1000-1500 gradus), erish nuqta- siga yetadi. natijada bosimning sal pasayishi tufayli astenosferadagi moddalar erib magmani hosil qiladi va u yer yoriqlari orqali yuqoriga qarab harakat qiladi. shu sababli astenosfera vulqonlar va yer qimir- lashlar o‘chog‘i (markazi) sifatida geologik jarayonlar taraqqiyotida aktiv ishtirok etadi. c- o‘tkinch qatlam 400-950 km chuqurliklardajoylashib uni tash kil etuvchi jinslar yuqori mantiyadagi jinslarga o‘xshash. lekin bu qatlamda zichlik ortib 4-4.5g/sm3 ga, bosim ko‘tarilib, 200^100 ming atmosferaga, temperatura esa 2000 gradusga yetadi. d- quyi mantiya 950-2900 km chuqurliklami o‘z ichiga oladi. bu qatlamda temir, magniy kabilar boiib, ular kuchli bosim va nisbatan yuqori temperatura ta’sirida zichlashib (5.2 g/sm3), qattiqlashib ket gan. bu esa sesmik …

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "litosfera va uni muhofaza qilish"

litosfera va uni muhofaza qilish mundarija: kirish……………………………………………………………….. 1. yerning ichki tuzilishi. yerning fizik xossalari……………………………….. 2. yer yuzasining relyefi. relyef hosil qiluvchi asosiy jarayonlar……………… 3. materiklarning joylashishi va vujudga kelishi………………………………… 4. quruqlikning gorizontal va vertikal o‘zgarishi………………………………... 5. yer yuzasini o‘zgartiruvchi ichki kuchlar…………………………………….. xulosa……………………………………………………………… foydalanilgan adabiyotlar…………………………….. kirish ushbu ishda men litosferaning xususiyatlarini tagdim etishim kerak. ya'ni, uning tarkibi, tuzilishi va asosiy xususiyatlari. biz litosferaga antropogen ta'sirni ham hisobga olishimiz kerak. men buni insonning tuproq va er osti gatlamlariga ta'siri misolida ko'rib chigaman. ushbu magsadlarga erishish uchun "litosfera" ...

This file contains 41 pages in DOCX format (60.3 KB). To download "litosfera va uni muhofaza qilish", click the Telegram button on the left.

Tags: litosfera va uni muhofaza qilish DOCX 41 pages Free download Telegram