yozuv tarixi haqida ma’lumot

DOCX 37 pages 143.4 KB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 143.4 KB

File type DOCX

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi renessans ta’lim universiteti “boshlang‘ich ta’lim” fakulteti bt-410-guruh talabasi o‘rinbayeva janat erkin qizining “ona tili o‘qitish metodikasi” fanidan “yozuv tarixi haqida ma’lumot” mavzusida kurs ishi ilmiy rahbar: ismoilova sh.a. toshkent-2025 mundarija: kirish................................................................................................................. 3 i bob. yozuvning paydo bo‘lishi va ilk yozuv tizimlari 1.1. yozuvning kelib chiqishi: ehtiyoj va taraqqiyot……………………………. 5 1.2. dunyo sivilizatsiyalaridagi ilk yozuv tizimlari……………………………… 12 1.3. yozuvning rivojlanishi va madaniyatga ta’siri……………………………… 21 ii bob. turli yozuv tizimlarining evolyutsiyasi va zamonaviy alifbolar 2.1. alfavit yozuvining paydo bo‘lishi va tarqalishi……………………………... 26 2.2. turk xalqlari va o‘zbek yozuvi tarixi………………………………………... 31 2.3. raqamli davrda yozuv: yozuv texnologiyalarining rivoji…………………… 33 xulosa……………………………………………………………………….. 35 foydalanilgan adabiyotlar............................................................. 36 kirish mavzuning dolzarbligi. insoniyat tarixida eng buyuk ixtirolardan biri bu yozuv hisoblanadi. yozuv – inson tafakkuri mahsuli, tafakkur natijalarini jamiyatga uzatish vositasi sifatida madaniyat, ilm-fan, huquq, iqtisod va boshqa barcha sohalarning rivojiga beqiyos ta’sir ko‘rsatgan. tarixiy manbalarga ko‘ra, yozuv miloddan avvalgi …

2 / 37

ekiston respublikasida ham yozuv, til va madaniyat masalalari davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida qaralmoqda. jumladan, prezidentimiz shavkat mirziyoyev tomonidan 2021-yil 10-fevralda qabul qilingan “o‘zbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzini oshirish va soha rivojini yangi bosqichga olib chiqish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi pq–4996-son qarorida davlat tilini rivojlantirish, uning asosiy vositasi bo‘lgan yozuv madaniyatini yuksaltirish, to‘g‘ri va ravon yozish ko‘nikmalarini shakllantirish masalalari alohida e’tiborga olingan. 2023-yil 21-fevralda e’lon qilingan “o‘zbekiston respublikasining 2023–2026-yillarda davlat tili siyosatini takomillashtirish konsepsiyasi”da yozuv va imlo madaniyatini tubdan oshirish, lotin yozuviga to‘liq o‘tishni jadallashtirish, davlat tilida rasmiy hujjatlar yuritish madaniyatini kuchaytirish choralari belgilab berilgan. ushbu qarorlar shuni ko‘rsatadiki, yozuv masalasi o‘zbekistonda nafaqat madaniy, balki siyosiy va ijtimoiy dolzarb ahamiyat kasb etadi. yozuvning tarixini o‘rganish orqali biz faqat o‘tmish sivilizatsiyalarini emas, balki bugungi madaniyatlararo tafakkurni ham chuqur tushunamiz. chunki yozuv insoniyat fikrining izidir, har bir belgisi ortida ming yillik tajriba, qadriyat va tafakkur yotadi. shuningdek, yozuvlar orqali qadimgi davlatlar siyosati, …

3 / 37

sh imkoniyatlarini kengaytiradi. “yozuv tarixi” mavzusi nafaqat tarixiy, balki zamonaviy kontekstda ham dolzarb bo‘lib, u orqali insoniyat tafakkurining rivojlanish bosqichlarini kuzatish, madaniyatlararo aloqalarni anglash va milliy o‘zlikni qadrlash mumkin. yozuv tarixini o‘rganish – bu insoniyat tarixining ildizlariga sayohatdir. kurs ishining maqsadi. yozuvning kelib chiqishi, rivojlanish bosqichlari va turli sivilizatsiyalardagi yozuv tizimlarini ilmiy manbalar asosida o‘rganish hamda o‘zbek yozuvining tarixiy taraqqiyotini yoritishdan iborat. kurs ishining vazifalari: · yozuvning paydo bo‘lish sabablari va zaruratlarini aniqlash. · ilk yozuv tizimlari va ularning xususiyatlarini tahlil qilish. · turli xalqlardagi yozuv shakllarini taqqoslab o‘rganish. · o‘zbek yozuvining tarixiy bosqichlarini yoritish. · yozuvning madaniyat, ilm-fan va jamiyat rivojidagi rolini ochib berish. · prezident qarorlarida yozuv madaniyatiga berilgan e’tiborni tahlil qilish. kurs ishining predmeti. yozuv tizimlarining shakllanishi, rivojlanishi va ularning ijtimoiy-madaniy hayotdagi o‘rni hamda ta’sirini o‘rganishdir.. kurs ishining obyekti. insoniyat tarixidagi turli davrlarda vujudga kelgan yozuv tizimlari va ularning jamiyat taraqqiyotidagi aksidir. kurs ishining tuzilishi: kirish, 2 …

4 / 37

htiyoj sezdi. bu zarurat natijasida yozuv yuzaga keldi. insoniyat tarixida yozuv dastlab axborotni saqlash va boshqaruvda qo‘llanilgan. masalan, qadimgi shumerlar jamiyati taraqqiy etib, sug‘orish tizimlari, soliqlar, omborxonalar, mehnat taqsimoti kabi iqtisodiy va ma’muriy faoliyat tarmoqlari kengaygan sari ularni tartibga solish zarur bo‘ldi. shuning uchun hujjatlashtirishga ehtiyoj ortdi. bu jarayonda insoniyat belgilardan foydalanishni boshladi. yozuvning ilk shakllari, odatda, belgilangan son, mahsulot turi yoki harakatni ifodalovchi ramzlar tarzida namoyon bo‘lgan. dastlab bu belgilar maxsus belgili toshlar, yog‘och bo‘laklari yoki sopol idishlarga qo‘yilgan chizgilar orqali ifodalangan. tarixiy manbalarga ko‘ra, dunyodagi eng qadimgi yozuv tizimi shumer sivilizatsiyasida miloddan avvalgi iv mingyillikda paydo bo‘lgan. u klinopis, ya’ni mixxat yozuvi deb nomlanadi. bu yozuv loydan yasalgan taxtachalarga uchburchak uchli tayoqchalar yordamida maxsus belgi shaklida yozilgan. ushbu yozuv tizimi dastlab xo‘jalik hisob-kitoblarini yuritish, davlat arxivlari va soliqlarni qayd etish uchun ishlatilgan. shumerlar yozuvni savdo bitimlari, mulk hujjatlari, mehnat daftarlari, hatto sud hujjatlari kabi huquqiy va iqtisodiy sohalarda …

5 / 37

y ixtirodir. biroq bu ixtiro tilning barqaror shaklda saqlanishini, fikrning makon va zamonda saqlanib qolishini ta’minlaydi. yozuv orqali insonlar boshqa hududlardagi odamlar bilan fikr almasha boshlaganlar, savdo-sotiq munosabatlari yanada rivojlangan. aynan yozuv orqali siyosiy qonunlar, shartnomalar, axborotlar mustahkamlangan va ularning asl mazmuni saqlab qolingan. yozuv ijtimoiy qatlamlarning shakllanishida ham muhim rol o‘ynagan. yozuvni bilgan odamlar bilimli qatlamga aylangan, ular jamiyatda hurmatga loyiq bo‘lgan. bular dastlab ruhoniylar, yozuvchilar (deb deb atalgan), keyinchalik esa davlat amaldorlari va ilm ahli bo‘lgan. shu tariqa yozuv bilim elitasining asosiy quroli sifatida xizmat qilgan. misol uchun, misrda iyeroglif yozuvini bilgan yozuvchilar – yozuvchilar sinfiga mansub bo‘lib, saroyda yoki ibodatxonalarda xizmat qilganlar. shuningdek, yozuv – bu insoniyat tafakkurining moddiy ifodasidir. inson o‘z bilim va tajribasini yozuv orqali jamiyatga, avlodlarga yetkazadi. og‘zaki nutq vaqtincha bo‘lsa, yozuv doimiydir. shu sababli, yozuv insoniyat sivilizatsiyasining asosiy ustunlaridan biri hisoblanadi. qadimgi xitoyda “yozuv bor joyda davlat bor” degan maqol mavjud bo‘lib, bu …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yozuv tarixi haqida ma’lumot"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi renessans ta’lim universiteti “boshlang‘ich ta’lim” fakulteti bt-410-guruh talabasi o‘rinbayeva janat erkin qizining “ona tili o‘qitish metodikasi” fanidan “yozuv tarixi haqida ma’lumot” mavzusida kurs ishi ilmiy rahbar: ismoilova sh.a. toshkent-2025 mundarija: kirish................................................................................................................. 3 i bob. yozuvning paydo bo‘lishi va ilk yozuv tizimlari 1.1. yozuvning kelib chiqishi: ehtiyoj va taraqqiyot……………………………. 5 1.2. dunyo sivilizatsiyalaridagi ilk yozuv tizimlari……………………………… 12 1.3. yozuvning rivojlanishi va madaniyatga ta’siri……………………………… 21 ii bob. turli yozuv tizimlarining evolyutsiyasi va zamonaviy alifbolar 2.1. alfavit yozuvi...

This file contains 37 pages in DOCX format (143.4 KB). To download "yozuv tarixi haqida ma’lumot", click the Telegram button on the left.

Tags: yozuv tarixi haqida ma’lumot DOCX 37 pages Free download Telegram