o'zbekistonda sharqshunoslik ta'limi

DOCX 12 pages 29.1 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 29.1 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mavzu: o'zbekistonda sharqshunoslik ta'limi reja: 1. sharqshunoslikning alohida fan sifatida ajralib chiqishi 2. sharqshunoslikning rivojlanishi va xix asrning ikkinchi yarmida o’rta osiyo xalqlari tarixini o’rganish. 3. o’rta osiyo xalqlari tarixini o’rganishda v.v. bartoldning o’rni . 4. xx – asr boshlarida turkistonda tarix fani. sharqshunoslik – sharq (osiyo va shimoliy afrikadagi davlatlar) tarixi, iqtisodi, tili, adabiyoti, etnografiyasi, san’ati, dini, falsafasi, moddiy va ma’naviy madaniyatini kompleks o’rganuvchi fan. sharqshunoslikning misrshunoslik, assiriologiya (ossuriyashunoslik), semitologiya, arabshunoslik, eronshunoslik, turkshunoslik, xitoyshunoslik, mongolshunoslik, hindshunoslik, yaponshunoslik kabi sohalari mavjud. fanning rivojlanishi bilan sharqshunoslikning yana yangi regional shoxobchalari (shumerologiya, urartologiya, kumranistika, koreistika va boshqalar) paydo bo’la boshladi. afrikashunoslik sharqshunoslikdan ajralib chiqdi. sharqshunoslikning kompleks fan sifatida rivojlanishi davom etmoqda. sharq mamlakatlari va ularning tarixi mahalliy olimlar tomonidan qadimdan o’rganila boshlangan. qadimiy va o’rta asr sharq olimlari yaratgan asarlar sharqshunoslik uchun qimmatli manbalardir. yevropada sharq to’g’risidagi dastlabki ma’lumotlar yunon mualliflari asarlarida uchraydi. yunonlar dastlab eronni, keyinchalik o’z yurtlaridan sharqsa bo’lgan hududlarni …

2 / 12

diy va arab tillari o’qitila boshladi. 15-asrda rossiyada afanasiy nikitinning hindiston to’g’risida, 17-asrda m. petlin, rus elchilari f.i. baykov va n.g.siafariyning xitoyga oid safarnomalari chop etildi. 17-asrdan yevropada sharq tillaridan fors, turk, xitoy tillari o’rganila boshladi. ayrim sharq tillarining lug’atlari, sharq mualliflari (asosan, sa’diy) asarlarining matn va tarjimalari nashr etildi. 17-asr oxirida leyden, parij, oksford untlarining kutubxonalarida sharq qo’lyozmalari to’plandi. 1667 yil parijda d’erbeloning “sharq kutubxonasi” nomli to’plami nashr etildi. rossiyada 18-asr boshlarida (pyotr i ning 1700 va 1702 yillardagi farmonlariga ko’ra) sharq tillarini o’qitish joriy qilindi. 18-asrning 2-yarmidan sharqshunoslikni ilmiy asosda o’rganish boshlandi. mustamlakaga aylantirilgan sharq mamlakatlaridan g’arbga katta moddiy boyliklar bilan bir qatorda ko’plab yozma yodgorliklar ham olib ketildi, yevropaning leyden, london, parij, keyinchalik peterburg kabi shaharlarida boy qo’lyozma fondlari tashkil etildi. ularda tarix, fan va madaniyat tarixi, dinshunoslik, huquq, falsafa, til va adabiyotga oid qo’lyozma asarlar yig’ilgan bo’lib, ularni tarjima va tadqiq etish ilmiy sharqshunoslikning shakllanishiga zamin …

3 / 12

barobarida shu manba mansub bo’lgan soha bo’yicha ham maxsus bilimlarni talab etadi. farg’oniy, xorazmiy, beruniy, ibn sino, ulug’bek kabi allomalarning aniq va tabiiy fanlarga oid bo’lgan asarlarining rus va o’zbek tiliga izohli tarjimalari bunga yorqin misoldir. shu ma’noda sharq filologiyasi hozirgi kungacha o’z ahamiyatini saqlab kelmoqda, chunki hali o’rganilmagan yozma manbalar juda ko’p va ularni tadqiq etish kompleks bilimlarni talab qiladi. qadimgi fors tilidan “avesto” frantsuz tiliga tarjima qilindi (1771). mixxatlar, misr ierogliflarini o’qishga muvaffaq bo’lindi. kalkutta (1784), parij (1822), london (1823), leypsig (1845) shahrilarida bir necha osiyo jamiyatlari, sharq tillarini o’rganuvchi maxsus oliy o’quv yurtlari — venada sharq tillari akademiyasi (1754), parijda jonli sharq tillari maktabi (1795) ochildi. sharq tarixi va uning madaniyati (asosan, qadimiy va o’rta asr tarixiga oid)ga bag’ishlangan yirik tadqiqotlar paydo bo’ldi. xix asr boshlaridan chor hukumati sharqdagi siyosatini faol-lashtirdi. «kerning ilmiy va amaliy sharqshunoslikning rossiya uchun qanchalik ahamiyatliligini chuqur tushungan hamda endi tug’ilib kelayotgan rus …

4 / 12

dorilfununining sharq tillari fakul’teti tuzilgungacha bo’lgan davr va undan keyingi, to 1917 yilgacha bo’lgan davrlarga bo’linadi. sharqshunoslik bo’yicha fa muxbir a`zosi etib saylangan (1810 y.) birinchi rus olimi georgiy ivanovich spasskiydir (1783-1864 y.). g. i. spasskiyning ko’plab asarlari bor. uning «drevnosti sibiri» maqolasi biz uchun ayniqsa ahamiyatli bo’lib, unda keyinchalik runiy-turkiy obidalar deb tan olingan sirli yozuvlar to’g’risida maqola bor. a. n. kononov g. i. spasskiyni «sibirskiy vestnik» jurnali asoschisi deb to’g’ri aytadi, biroq, uni «aziatskiy vestnik» jurnali asoschisi deb ham atashadi. «biblioteka dlya chteniya» va «aziatskiy vestnik» jurnallari asoschisi o. i. senkovskiy edi. 1818 yil 11 noyabrda fanlar akademiyasida osiyo muzeyi tuzildi. u rossiyada o’rta osiyo va sharqshunoslik tarixida asosiy urin egallaydi. osiyo muzeyining birinchi direktori etib xristian davidovich fren (1782-1851) tayinlandi. bu arabshunos, eronshunos, turkshunos olim meklenburg-shver gertsogligida, rostokda tug’ilgan. maktabni tugatgach, dorilfunun talabasi bo’ldi. sharqshunos o. g. tixsen rahbarligida sharq tillarini o’rgandi, numizmatika va fiqh blan shug’ullandi. …

5 / 12

lon qilindi. xix asr o’rtalarida rossiyada kapitalizm rivojlannshi bilan yangi-yangi mustamlakalarni bosib olish harakati kuchaydi. chor rossiyasining harbiy-siyosiy, iqtisodiy qudrati oshganligi o’rta osiyoga nisbatan bosqinchilik faoliyatini kuchaytirdi. shu niyatda nikolay i 1854 yil 22 oktyabrda sankt-peterburg dorilfununida sharq tillari bo’limini sharq tillari kulliyotiga aylantirish haqidagi farmonga imzo chekdi. ana shu yangi kulliyotda arab, fors, turk-tatar, mo’g’ul-qalmoq, xitoy, ibriy (yahudiy) arman, gurji, manchjur tillari kafedralari ochildi. 1855 yil avgust oyida dorilfununning sharq tillari kulliyotida kafedralarni lingvistik tarzda bo’lishdan tashqari yana madaniy-tarixiy yo’nalishlar bo’yicha ham bo’lishga qaror qilindi: 1) arab-fors, turk-tatar tillari; 2) mo’g’ul-qalmoq-tatar tillari; 3) xitoy-manchjur tillari; 4) yahudiy-arab tillari; 5) arman-gurji-tatar tillariga qarab kafedralar bo’lindi. turkiy tillardan turk, ozarbayjon, chig’atoy, qozoq, uzbek tillari puxta o’qitilardi. o’quv dasturiga o’zgarishlar loyihasi 1856 yilda amalga oshirildi. sharq tarixi kafedrasining tashkil etilishi yuqori malakali tarixchi mutaxassislar tayyorlash bilan ayni vaqtda sharq mamlakatlari va ayniqsa osiyo tarixini va istoriografiyasini chuqurroq ishlab chiqish uchun muhim zamin …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbekistonda sharqshunoslik ta'limi"

mavzu: o'zbekistonda sharqshunoslik ta'limi reja: 1. sharqshunoslikning alohida fan sifatida ajralib chiqishi 2. sharqshunoslikning rivojlanishi va xix asrning ikkinchi yarmida o’rta osiyo xalqlari tarixini o’rganish. 3. o’rta osiyo xalqlari tarixini o’rganishda v.v. bartoldning o’rni . 4. xx – asr boshlarida turkistonda tarix fani. sharqshunoslik – sharq (osiyo va shimoliy afrikadagi davlatlar) tarixi, iqtisodi, tili, adabiyoti, etnografiyasi, san’ati, dini, falsafasi, moddiy va ma’naviy madaniyatini kompleks o’rganuvchi fan. sharqshunoslikning misrshunoslik, assiriologiya (ossuriyashunoslik), semitologiya, arabshunoslik, eronshunoslik, turkshunoslik, xitoyshunoslik, mongolshunoslik, hindshunoslik, yaponshunoslik kabi sohalari mavjud. fanning rivojlanishi bilan sharqshunoslikning yana yan...

This file contains 12 pages in DOCX format (29.1 KB). To download "o'zbekistonda sharqshunoslik ta'limi", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbekistonda sharqshunoslik ta… DOCX 12 pages Free download Telegram