nutqda omonimiya hodisasini bartaraf qiluvchi omillar

DOCX 33 pages 710.9 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 710.9 KB

File type DOCX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti o‘zbek filologiyasi fakulteti yo‘nalishi hozirgi o‘zbek adabiy tili fanidan kurs ish mavzu: nutqda omonimiya hodisasini bartaraf qiluvchi omillar bajardi: ________________________ qabul qildi: ________________________ toshkent 2024 mundarija kirish……………………………………………………………………………… 3 i.bob. tilshunoslikda omonimiya hodisasini o‘rganilishi………………………... 7 1. 1. jahon tilshunosligidagi omonimiyaga doir tadqiqotlar talqini……………... 10 1. 2. o‘zbek tilshunosligida omonimiyaga doir tadqiqotlar talqini……………… 14 ii.bob. omonimiya hodisasini bartaraf etuvchi omillar…………………………. 17 2. 1. omonimiyani sintaktik jihatdan bartaraf etish……………………………... 19 2. 2. omonimlar semantikasi bilan bog‘liq muammolarni bartaraf etishning kompyuter usullari……………………………………………………………….. 23 xulosa……………………………………………………………………………. 29 foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati…………………………... 31 kirish mavzuning dolzarbligi. istiqlol yillarida ona tilimizning amaliy qoʻllanishi, ahamiyati sezilarli darajada oshdi. buni biz birgina o‘zbek tiliga davlat tili maqomining berilishi va bu qaror mustaqillikka qo‘yilgan ilk qadam bo‘lganligidanoq bilib olishimiz mumkin. milliy tilimizning qayta bo‘y ko‘rsatishi jamiyatimiz rivojiga va o‘zligimizni anglashga, mushohada qilishga yo‘l ochib berdi. 1992-yil 7-dekabrda qabul …

2 / 33

ning o‘ziga xos xususiyatlariga bag‘ishlangan ilmiy va ommabop kitoblar, o‘quv qo‘llanmalari, yangi-yangi lug‘atlar ko‘plab chop etilayotgani jamiyat tafakkurini yuksaltirishga o‘z hissasini qo‘shmoqda. o‘zbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzini oshirish borasida yurtimizda olib borilayotgan keng ko‘lamli islohotlar ona tilining boy imkoniyatlaridan samarali foydalanish ko‘nikmalarini o‘stirishga xizmat qiluvchi amaliy tadqiqotlarga keng yo‘l ochdi. tilning boy grammatik shakllari qayta yangicha yondashuvlar asosida o‘rganila boshlandi. ya’ni, tilshunoslikda so‘nggi yillarda tub burilishning yuzaga kelishi, ya’ni til hodisalarini o‘rganishda inson omilining diqqat markaziga olinishi natijasida yuzaga kelgan kognitiv tilshunoslik hamda til hodisalariga kognitiv va antropotsentrik yondashuv asosida omonimiya nafaqat leksik-semantik, balki tilning barcha sathlarida, barcha yaruslarida qaraluvchi hamda namoyon bo‘luvchi ko‘pqirrali lisoniy hodisa ekanligi ma’lum bo‘lib qoldi va tilshunoslar oldiga mazkur hodisani yangicha paradigma asosida o‘rganish kutilmagan xulosalarni berishi mumkinligi tilshunoslikda bu hodisani yana bir bora qayta ko‘rib chiqish muhimligini ko‘rsatdi. o‘zbekiston respublikasi prezidentining 2019-yil 21-oktabrdagi pf-5850-son “o‘zbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeyini tubdan …

3 / 33

adbirlari to‘g‘risida”, 2019-yil 4-oktabrdagi pq-4479-son “o‘zbekiston respublikasining “davlat tili haqida”gi qonuni qabul qilinganining o‘ttiz yilligini keng nishonlash to‘g‘risida”gi qarorlari, 2022-yil 20-dekabrdagi o‘zbekiston respublikasi prezidentining oliy majlisga murojaatnomasi hamda mazkur faoliyatga tegishli boshqa me’yoriy-huquqiy hujjatlarda belgilangan ustuvor vazifalarni amalga oshirishda ushbu tadqiqot muayyan darajada xizmat qiladi. so‘zlarni farqlash, tilni kompyuterlashtirish, tillararo hamda ma’daniyatlararo muloqotda omonimlarning o‘rni juda katta. shu sababli omonimiya va uni bartaraf etish usullarini o‘rganish bo‘lgan talab va ehtiyoj kundan kunga ortib bormoqda. shuni ta’kidlash kerakki, turli xalqlar va mamlakatlar o‘rtasidagi munosabatlar kuchayib, faollashib borayotgan bir davrda ushbu sohaga bo‘lgan e’tibor ortmoqda. bu munosabatlarda so‘zlarning ma’nosiga e’tibor berish ko‘prik, vosita rolini o‘taydi. dunyoning barcha mamlakatlarida so‘z ma’nolarini farqlashga e’tibor kuchayayotganligi kuzatilmoqda. turli lug‘atlar, omonimiyani farqlash usullari ishlab chiqilayotganing asosiy sabablaridan biri axborot texnologiyalari sohasining takomillashishidir. mavzuning o‘rganilganlik darajasi. jahon tilshunosligida omonimlar, ularning nutqdagi o‘rni, muammoli vaziyatlari yuzasidan ko‘plab tadqiqotlar mavjud. ularning ko‘pchiligi omonimlarni turli aspektlarda o‘rganadi. jumladan, holly l. …

4 / 33

nilib kelinayotgan bo‘lsa-da, mustaqillikdan keyin yangi planda tadqiq qilish boshlandi. endilikda omonimlarni farqlash usullari nafaqat kundalik muloqotda, balki tabiiy tillarni qayta ishlashda ham muhim ahamiyat kasb etdi. yangicha yondashuvlarni abduraxmanova m, abjalova m, elov b, axmedova x kabi tilshunoslar talqinida uchratamiz. [1: ahmed mohammed ali abdul ameer. homonymy in english and arabic a contrastive study – university of babylon 2010.] [2: bradley hauer, grzegorz kondrak. one homonymy per translation - university of alberta, edmonton, canada.] tadqiqot predmeti: tilimizda mavjud omonimiyani bartaraf etish usullarini tadqiq qilish. ishning maqsadi: mazkur kurs ishining maqsadi shakldoshlikni bartaraf etishning kompyuter va tabiiy usullarini yoritib berish va uni kengroq tavsiflash. tadqiqot vazifalari: ushbu tadqiqotdan ko‘zda tutilgan maqsad quyidagicha: omonimlik hodisasiga aniqroq ta’rif berish; semantik jihatdan omonimiyani bartaraf etish yo‘llarini yoritish; sintaktik jihatdan omonimiya tahlili; o‘rganilgan vazifalar umumiy xulosasi. kurs ishi obyekti: so‘nggi yillarda tilshunoslik sohasida yaratilayotgan dissertatsiya va avtoreferatlar, oliy o‘quv yurtlari darsliklari ishning obyektini tashkil …

5 / 33

rdir. ular orasida semantik aloqa bo‘lmaydi. ikki yoki undan ortiq so‘zning bir xil yozilishi va bir xil talaffuz etilishi natijasida omonimlar yuzaga keladi. omonimlar quyidagicha hosil bo‘ladi: 1. aslida turli shakllarda bo‘lgan leksemalarning hozirgi grafika talablari asosida bir xil yozilishi natijasida omonimlar shakllanadi. masalan, hozirda omonim hisoblangan to‘rt xil ma’nodagi o‘t so‘zining har biri (o‘t i “o‘simlik”; o‘t ii “olov”; o‘t iii “o‘tpufak”; o‘t iv “harakat”) tarixiy yozilishi jihatidan farqlanadi. 2. boshqa tillardan o‘tgan so‘zlarning o‘zbek tilidagi lug‘aviy birliklar bilan shaklan teng kelib qolishi natijasida omonimlar yuzaga keladi: atlas-atlas, etik-etik, tok-tok. 3. ko‘p ma’noli so‘z ma’nolari o‘rtasida bog‘lanishning yo‘qolishi natijasida omonimlar hosil bo‘ladi: dam (hordiq), dam (bosqon), dam (nafas); gap (til birligi), gap (yig‘in), uloq (echki bolasi), uloq (sport turi). omonimlikning birinchi usuli alisher navoiy davrida, deyarli kuzatilmaydi. chunki o‘sha davrda yozuv har xilligi muammosi bo‘lmagan. ikkinchi usuldagi omonimlik, asosan, turkiy va forscha-tojikcha so‘zlar o‘rtasida uchraydi: bog‘ (turkiy “o‘ram”) – …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutqda omonimiya hodisasini bartaraf qiluvchi omillar"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti o‘zbek filologiyasi fakulteti yo‘nalishi hozirgi o‘zbek adabiy tili fanidan kurs ish mavzu: nutqda omonimiya hodisasini bartaraf qiluvchi omillar bajardi: ________________________ qabul qildi: ________________________ toshkent 2024 mundarija kirish……………………………………………………………………………… 3 i.bob. tilshunoslikda omonimiya hodisasini o‘rganilishi………………………... 7 1. 1. jahon tilshunosligidagi omonimiyaga doir tadqiqotlar talqini……………... 10 1. 2. o‘zbek tilshunosligida omonimiyaga doir tadqiqotlar talqini……………… 14 ii.bob. omonimiya hodisasini bartaraf etuvchi omillar…………………………. 17 2. 1. omonimiyani sintaktik jihatdan bartaraf etish……………………………... 19 2. 2. omonimlar semantikasi bilan...

This file contains 33 pages in DOCX format (710.9 KB). To download "nutqda omonimiya hodisasini bartaraf qiluvchi omillar", click the Telegram button on the left.

Tags: nutqda omonimiya hodisasini bar… DOCX 33 pages Free download Telegram