axborot xavfsizligi asoslari fanidan tayyorlagan taqdimot

PPTX 17 pages 261.5 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 261.5 KB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

qarshi davlat universiteti matematika va kompyuter ilmlari fakulteti kompyuter ilmlari va dasturlash texnologiyasi yo‘nalishi 2-kurs 023-42-guruh talabasi pirnazarova durdonaning axborot xavfsizligi asoslari fanidan tayyorlagan taqdimoti fan o’qituvchisi:shovaliyev b. axborot xavfsizligini rivojlanishning tarixiy jihatlari reja axborot xavfsizligining tarixi asosiy ta’riflar turli manba’larda “axborot xavfsizligi” haqida tushuncha „axborot xavfsizligi“ tushunchasining qamrovi (tadbiq etilishi) xulosa axborot xavfsizligining tarixi ilk aloqa vositalarining paydo boʻlishi bilan diplomatlar va harbiy rahbarlar maxfiy yozishmalarni himoya qilish mexanizmlarini va uni soxtalashtirishga urinishlarni aniqlash usullarini ishlab chiqish zarurligini anglaganlar. masalan, eramizdan avvalgi 50-yillarda yuliy tsezar tomonidan ixtiro qilingan shifrlash usuli uning maxfiy xabarlarini begonalar tomonidan oʻqilishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ishlab chiqilgan . maxfiy xabarlar shunday belgilanganki, ular himoyalangan va faqat ishonchli shaxslar tomonidan qoʻriqlanadigan, xavfsiz xonalarda maxsus qutilarda saqlangan . pochta xizmatining rivojlanishi natijasida xatlarni qabul qilish, parolini ochish, oʻqish va qayta muhrlash ishlarini bajarish uchun davlat tashkilotlari paydo boʻla boshlagan. shu tariqa, angliyada bu kabi maqsadlar uchun 1653-yilda …

2 / 17

ldbax erishgan. u olti oylik faoliyati davomida prussiya va fransiya vazirlarining 61 ta xatini ochishga muvaffaq boʻlgan. hatto baʼzi holatlarda, xat muvaffaqiyatli shifrlangandan soʻng, uning mazmuni oʻrtadagi odamning hujumi natijasida almashtirilgan[26]. 19-asr boshlarida rossiyada aleksandr i hokimiyatga kelishi bilan barcha kriptografik faoliyat tashqi ishlar vazirligi idorasiga oʻtkazilgan. 1803-yildan boshlab taniqli rus olimi pavel lvovich shilling ushbu boʻlim xizmatiga jalb qilingan. kanslerning eng muhim yutuqlaridan biri 1812-yilgi vatan urushi paytida napoleon i ning buyruqlari va yozishmalarini dekodlash boʻlgan . xix asrning oʻrtalarida maxfiy maʼlumotlarning yanada murakkab tasniflash tizimlari paydo boʻladi, bu esa hukumatlarga axborotni sezgirligiga qarab boshqarish imkonini beradi. masalan, britaniya hukumati 1889-yilda „davlat sirlari toʻgʻrisida“gi qonunni chop etishi bilan bunday tasnifni maʼlum darajada qonuniylashtirgan . birinchi jahon urushi davrida barcha urushayotgan davlatlar tomonidan maʼlumotlarni uzatishda koʻp darajali tasniflash va shifrlash tizimlari qoʻllangan. bu esa oʻz navbatida shifrlash va kriptoanaliz boʻlimlarining paydo boʻlishi va intensiv ishlatilishiga yordam bergan. shunday qilib, 1914-yil …

3 / 17

ni ochishga muvaffaq boʻladi. kodni buzish dushmanning ushlangan radio xabarlarini oʻqish imkonini beradi. 1914-yil noyabr oyining oxiridan boshlab „40-xona“ deyarli barcha buyruq va buyruqlarni uzatuvchi nemis flotining radiogrammalarini muntazam ravishda shifrlashni boshlaydi. ular birinchi marta 1914-yil 16-dekabrda nemis flotining britaniya qirgʻoqlariga borishi paytida ushbu shifrni ochishdan foydalanishgan. xxi asrning 2-yarmi va xx asr boshlari telekommunikatsiya, kompyuter texnikasi va dasturiy taʼminot hamda maʼlumotlarni shifrlashning jadal rivojlanganligi bilan ajralib turgan. ixcham, kuchli va arzon hisoblash uskunalarining paydo boʻlishi elektron maʼlumotlarni qayta ishlashni kichik biznes va uy foydalanuvchilari uchun qulay qildi. kompyuterlarning internetga ulanishi osonlashdi, bu esa electron biznesning jadal rivojlanishiga olib keldi. bularning barchasi kiberjinoyatlarning kuchayishi va xalqaro terrorizmning koʻplab holatlari bilan birgalikda kompyuterlar va ular saqlaydigan, qayta ishlanadigan va uzatadigan maʼlumotlarni himoya qilishning yaxshiroq usullariga ehtiyoj tugʻdirdi. buning natijasida „kompyuter xavfsizligi“ va „axborot xavfsizligi texnikasi“ kabi ilmiy fanlar hamda axborot tizimlarining xavfsizligi va ishonchliligini taʼminlashning umumiy maqsadlarini koʻzlagan koʻplab professional tashkilotlar[34] …

4 / 17

ashkil etish — axborot xavfsizligiga tahdidlarni aniqlash, axborotni himoya qilish boʻyicha chora-tadbirlarni rejalashtirish, amalga oshirish va axborotni muhofaza qilish holatini kuzatishga qaratilgan harakatlar majmui. axborot xavfsizligi tizimi — axborot xavfsizligi talablariga muvofiq tashkil etilgan va faoliyat yurituvchi organlar va (yoki) ijrochilar, ular tomonidan qoʻllaniladigan axborotni muhofaza qilish texnologiyalari, shuningdek axborotni muhofaza qilish ob’ektlari majmui. tashkilotning axborot xavfsizligi siyosati — bu tashkilot faoliyatini tartibga soluvchi hujjatlashtirilgan axborot xavfsizligi siyosatlari, protseduralari, amaliyotlari yoki yoʻriqnomalari toʻplami turli manba’larda “axborot xavfsizligi” haqida tushuncha quyida turli manbalardan olingan „axborot xavfsizligi“ atamasining taʼriflari keltirilgan: axborotning maxfiyligi, yaxlitligi va mavjudligini saqlash. eslatma: haqiqiylik, javobgarlik, rad etmaslik (inglizcha: non-repudiation) va ishonchlilik kabi boshqa xususiyatlar ham bu qatorga kiritilishi mumkin . maxfiylik, yaxlitlik va mavjudlikni taʼminlash maqsadida axborot va axborot tizimlarini ruxsatsiz kirish, foydalanish, oshkor qilish, buzish, oʻzgartirish yoki yoʻq qilishdan himoya qilish . korxonada axborotni ruxsatsiz foydalanuvchilarga oshkor qilishdan (maxfiylik), noqonuniy oʻzgartirishdan (yaxlitlik) va zarur boʻlganda mavjud boʻlmasligidan …

5 / 17

tashkiliy, insonga yoʻnaltirilgan, huquqiy)ni ishlab chiqish va amalga oshirishga qaratilgan koʻp tarmoqli tadqiqot va kasbiy faoliyat sohasi va shunga mos ravishda axborot yaratiladigan, qayta ishlanadigan, saqlanadigan, uzatiladigan va yoʻq qilinadigan axborot tizimlari. xavfsizlik maqsadlari roʻyxati maxfiylik, yaxlitlik, mavjudlik, maxfiylik, haqiqiylik va asoslilik, rad etmaslik, javobgarlik va tekshiriluvchanlikni oʻz ichiga olishi mumkin [42]. davlat xavfsizligi uchun mas’ul boʻlgan davlat organlari tomonidan paydo boʻladigan, taʼsir etuvchi tahdidlar va ushbu tahdidlarga qarshi kurashning muvaffaqiyati oʻrtasidagi muvozanat jarayoni 1975-yilda jerri zalser va maykl shreder oʻzlarining „kompyuter tizimlarida axborot xavfsizligi“ nomli maqolasida birinchi boʻlib xavfsizlikni buzishni uchta asosiy toifaga ajratishni taklif qilishgan. bular ma’lumotlarni ruxsatsiz oshkor qilish (inglizcha: unauthorized information release), ma’lumotni ruxsatsiz oʻzgartirish (inglizcha: unauthorized information modification) va ma’lumotlarga kirishni ruxsatsiz rad etish (inglizcha: unauthorized denial of use). keyinchalik, bu toifalar quyidagi qisqa nomlar va standartlashtirilgan ta’riflarni olgan: confidentiality ing. „maxfiylik“ - ruxsatsiz shaxslar, sub’ektlar yoki jarayonlar uchun kirish mumkin boʻlmagan yoki yopiq boʻlgan …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "axborot xavfsizligi asoslari fanidan tayyorlagan taqdimot"

qarshi davlat universiteti matematika va kompyuter ilmlari fakulteti kompyuter ilmlari va dasturlash texnologiyasi yo‘nalishi 2-kurs 023-42-guruh talabasi pirnazarova durdonaning axborot xavfsizligi asoslari fanidan tayyorlagan taqdimoti fan o’qituvchisi:shovaliyev b. axborot xavfsizligini rivojlanishning tarixiy jihatlari reja axborot xavfsizligining tarixi asosiy ta’riflar turli manba’larda “axborot xavfsizligi” haqida tushuncha „axborot xavfsizligi“ tushunchasining qamrovi (tadbiq etilishi) xulosa axborot xavfsizligining tarixi ilk aloqa vositalarining paydo boʻlishi bilan diplomatlar va harbiy rahbarlar maxfiy yozishmalarni himoya qilish mexanizmlarini va uni soxtalashtirishga urinishlarni aniqlash usullarini ishlab chiqish zarurligini anglaganlar. masalan, eramizdan avvalgi 50-yillard...

This file contains 17 pages in PPTX format (261.5 KB). To download "axborot xavfsizligi asoslari fanidan tayyorlagan taqdimot", click the Telegram button on the left.

Tags: axborot xavfsizligi asoslari fa… PPTX 17 pages Free download Telegram