техниканинг моҳияти ва тадрижи

DOC 74,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1443697362_61418.doc техниканинг моҳияти ва тадрижи режа: 1. техника фалсафасининг вужудга келиши 2. техниканинг моҳияти ва тадрижи техника тадрижи 3. техника ва илм-фан техника ва илм-фан 1. техника фалсафасининг вужудга келиши ҳозир жамият ҳаётида техника ҳал қилувчи роль ўйнайди. унинг тараққиёти инсон ҳаётининг деярли барча соҳаларига тааллуқли бўлиб, инсон ва табиат ўртасидаги ўзаро алоқаларни ҳал қилувчи тарзда белгилаб беради, одамлар ўртасидаги муносабатларга, инсоннинг ўзлигини англашига чуқур таъсир кўрсатади. шу сабабли техника феномени, унинг генезиси, моҳияти, цивилизация тараққиётидаги ўрни ва ролини таҳлил этиш хх аср фалсафасининг диққат-эътибор предметига айланди. сўнгги вақтларда техника билан боғлиқ ҳодисаларни кенг кўламда таҳлил этиш, унинг ривожланишига таъсир ўтказувчи турли омилларни, жумладан, тарихий, иқтисодий, сиёсий, антропологик ва бошқа омилларни ҳисобга олиш ишлари амалга оширилаяпти. ғарб фалсафасида тадқиқотларнинг «техника фалсафаси» деб ном олган алоҳида йўналиши пайдо бўлди. немис файласуфи эрнест капп ўзининг 1877 йилда эълон қилинган «техника фалсафаси асослари» китобида биринчи бўлиб мазкур атамани ишлатган. ундан юз йил илгари …

бида цивилизация ҳозирдан бошлаб ягона, ҳамма нарса унга интилади, унда умумбашарий «бешинчи ҳаракат» – машина техникаси мавжуд деган хулосага келади . шпенглер техникани яхлит жамият ҳаётининг жиҳатларидан бири сифатида қабул қилишга чақириб, унинг аввал бошданоқ инсон билан боғланган, инсоннинг табиати ва интилишларини ўзида мужассам этган ноёб ҳодиса сифатидаги кенгқамровлилик хусусиятини ажратиб кўрсатишга интилди. шпенглер техниканинг мутлақ имкониятларига, мухандислик тафаккурига ишонади: токи техникада ҳаракат қилувчи тафаккур юксакликда экан, у ўз мақсадларига эришиш учун воситалар яратаверади ва ривожланаверади. о.шпенглер ва хх аср бошларида яшаган бошқа файласуфлар томонидан кўтарилган муаммолар техника феномени ва унинг маданият тарихида тутган ўрнининг англаниши муносабати билан м.хайдеггер, к.ясперс, ф.дессауэра, л.мэмфорд, х.ортега-и-гассет, х.шельский, ж.фридман, о.тоффлер ва бошқа шу кабиларнинг ишларида ўз аксини топди. хх асрда турли назарий ва услубий асосларда қурилган кўплаб ҳар хил техника тизимлари, моделлари, концепциялари пайдо бўлди. масалан, л. мэмфорд техниканинг нуқсонлари, маънавиятсизлиги, чекланганлиги, унинг инсонга қарши қаратилганлиги, «машина»нинг жонсиз табиатидан келиб чиқадиган душманлиги хусусияти тўғрисидаги …

а тарихи ва технологиялар тараққиёти, техника ва илм-фан муносабатлари, техника илмининг мазмуни ва унинг ривожланиши, техникани баҳолаш ва бошқа шу каби таркибий қисмларни қамраб олади. мазкур барча масалаларни инсон ва техника муносабатлари муаммолари нуқтаи назаридан кўриб чиқиш зарур. 2-§. техниканинг моҳияти ва тадрижи техника нима? бу тушунча илк бор қадимий юнон файласуфлари афлотун ва арасту асарларидаёқ қўлланилган. юнонча «techne» бир нечта маънони- санъат, маҳорат, моҳирлик деган маъноларни англатади. «никомах этикаси» асарида арасту techne сўзининг empeireia (тажрибавий билим) ва episteme (назарий билим) сўзларидан фарқланишига эътибор қаратди . empeireia ва episteme табиий предметлар тўғрисидаси билимлардан иборат бўлса, techne – инсон фаолияти ва меҳнати натижасида юзага келадиган ва сунъий меҳнат қуролларини яратиш тўғрисидаги билимлардир. техниканинг моҳиятини тушунтириб берадиган бошқа атама ҳам мавжуд. масалан, в.а.канке шундай деб ёзади: «инсон томонидан ишлаб чиқарилган объект кўпинча артефакт деб аталади. лотинча «артефактум» айнан сунъий тарзда бажарилган деган маънони англатади» . техникавий тизимларнинг мураккаблашиб ва ривожланиб бориши билан …

ранспорт ва телекоммуникация воситалари, иншоотлар ва қурилиш механизмлари, электр ва иссиқлик қурилмалари, илмий асбоб-ускуналар ва уруш олиб бориш воситалари – барчаси техника деган ном билан аталади. ўз вазифаси ва табиатига кўра ранг баранг бундай объектларни биргина тушунча билан қамраб олиш мураккаб. шу сабабли «техника техник қурилмалар, меҳнат қуроллари, машиналар, станоклар, иншоотлар мажмуидир» , «техника артефактлар мажмуидир» деган таърифлар етарли эмасдек туюлади. техника инсон томонидан ташқи дунёни ўзгартириш воситаси, инсон яшайдиган муҳит ҳамда инсоннинг мавжудлиги тимсолидир. техника тарихи инсон тафаккурининг беҳисоб ютуқларини: ихтиролар, кашфиётлар, ноёб объектлар ва қуролларни ўз ичига олади. шу билан бирга у фақат янги техника воситаларини ихтиро этишдан иборат эмас. техника тарихи фақат тарихий жараённинг умумий мантиқи нуқтаи назаридан кўриб чиқилиши керак. жамият тараққиётининг турли босқичларида техниканинг такомиллашиб бориши кузатилади. дастлаб эътибор моддий-субстрат даражага қаратилган: қуроллар тобора чидамлироқ материаллардан (тош, мис, бронза, темирдан) тайёрланади. инсоният тараққиётининг тарихий босқичларига оид тушунчалар ҳам шундан келиб чиқади: тош асри, бронза асри, …

ва унга ишлов бериш воситасига айлана борди. тараққиётнинг ахборот технологиялари ҳал қилувчи роль ўйнайдиган саноат босқичида инсоннинг ўрни ҳам ўзгаради. у интеллектуал марказ сифатида, янги технологиялар ижодкори, ахборотнинг асосий яратувчиси ва истеъмолчиси сифатида майдонга чиқади. 3-§. техника ва илм-фан техника фалсафасида техника ва илм- фан нисбати, техника илмининг табиати тўғрисидаги масалалар алоҳида ўрин эгаллайди. техника илми илмнинг қуйидаги масалалар доирасини қамраб олувчи алоҳида туридир: техника объектининг генезиси ва ижтимоий моҳияти; техникавий объектнинг ривожланиш қонуниятлари; технология жараёнларининг ривожланиш қонуниятлари ва тамойиллари. жараёнлар идеал тарзда, «соф» кўринишда тикланадиган табиёт илмига оид билимдан фарқли ўлароқ, техника илмида реал конструкциялар шароитига маълум яқинлашишлар асосида олинади. техника илми амалий йўналишга эга бўлиб, норматив ҳужжатларда мустаҳкамлаб қўйиладиган тушунчалар мазмунини стандартлаштиришда ўз ифодасини топади. техника илми техникавий объектларни (асбоб, техникавий қурилма, техника воситаси, техника тизими ва бошқалар) ҳамда технологик жараёнларини (қурилиш, маҳсулот ишлаб чиқариш, асбоб-ускуналарни ишлатиш ва бошқа шу кабиларни) таърифловчи тушунчалар билан иш олиб боради. техникавий …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "техниканинг моҳияти ва тадрижи"

1443697362_61418.doc техниканинг моҳияти ва тадрижи режа: 1. техника фалсафасининг вужудга келиши 2. техниканинг моҳияти ва тадрижи техника тадрижи 3. техника ва илм-фан техника ва илм-фан 1. техника фалсафасининг вужудга келиши ҳозир жамият ҳаётида техника ҳал қилувчи роль ўйнайди. унинг тараққиёти инсон ҳаётининг деярли барча соҳаларига тааллуқли бўлиб, инсон ва табиат ўртасидаги ўзаро алоқаларни ҳал қилувчи тарзда белгилаб беради, одамлар ўртасидаги муносабатларга, инсоннинг ўзлигини англашига чуқур таъсир кўрсатади. шу сабабли техника феномени, унинг генезиси, моҳияти, цивилизация тараққиётидаги ўрни ва ролини таҳлил этиш хх аср фалсафасининг диққат-эътибор предметига айланди. сўнгги вақтларда техника билан боғлиқ ҳодисаларни кенг кўламда таҳлил этиш, унинг ривожланишига таъсир ўтказув...

Формат DOC, 74,5 КБ. Чтобы скачать "техниканинг моҳияти ва тадрижи", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: техниканинг моҳияти ва тадрижи DOC Бесплатная загрузка Telegram