individual rivojlanishning umumiy qonuniyatlari

PPTX 48 стр. 4,0 МБ Бесплатная загрузка

48 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 4,0 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 48

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 48

презентация powerpoint fan:tibbiy biologiya.umumiy genetika 6-ma’ruza mashg’ulot. o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi osiyo xalqaro universiteti umumiy fanlar kafedrasi individual rivojlanishning umumiy qonuniyatlari reja: 1.organizmlarning individual rivojlanishi - ontogenez haqida tushuncha 2. jinsiy hujayralar – gametalar va gametogenez jarayoni 3. embriogenez mexanizmlari va unga ta’sir ko’rsatuvchi muhit omillari 4.embrional rivojlanishning qaltis davrlari ontogenez yunoncha so‘z bo‘lib, “onto” — mavjudot, “genezis” — rivojlanish degan ma’noni anglatadi. "ontogenez" terminini nemis olimi e. gekkel (1866) fanga kiritgan. har bir organizmning rivojlanishi takomillashuvi, o‘sishi, ulg‘ayishi, qarishi va o‘limi bilan yakun topadigan to‘liq hayot sikli — ontogenez hisoblanadi. ontogenez jinsiy hujayralar paydo bo‘lib, urug‘lanishdan boshlanadi, zigota hosil bo‘lishi bilan ontogenezning hamma bosqichlarida mavjudot yashayotgan, sharoitga mos ravishda irsiy axborot ta’sirining natijasi sifatida ontogenez jarayoni amalga oshadi. ontogenezning ikki asosiy turi bevosita (to‘g‘ridan-to‘g‘ri) rivojlanish ontogenezning bevosita rivojlanishi to‘g‘ridan-to‘g’ri, lichinkasiz va ona qornida rivojlanuvchilar uchun xos bilvosita rivojlanish bilvosita rivojlanish turi esa (o‘zgarish) - metomorfoz, ya’ni lichinkali rivojlanish …

2 / 48

da rivojlanish yuksak sutemizuvehilar va odamlar uchun xos. ularning tuxum hujayrasida oziq moddalar kam, shu sababli barcha hayotiy jarayonlar ona organizmi orgali amalga oshiriladi. bunda embrion va ona organizmi to‘qimalarining murakkab provizor a’zolar, yo‘ldosh hosil bo‘ladi. ontogenez jarayoni ikki davrga bo‘linadi 1. prenatal (tug‘ilishdan avval) 1. proembrional (progenez) jinsiy hujayralar va ularning rivojlanishi (gametogenez) davri 2. embrional - jinsiy hujayralar urug‘lanib zigota hosil bo‘lishidan boshlab to yangi avlodning paydo bo‘lishi davri 2. postnatal (tug‘ilishdan keyin) odamlarda ontogenezning davrlari: prenatal (tug‘ilgunga) perinatal (homila rivojlanishining 28 haftasidan tug‘ilgandan keyingi 7-kunigacha) neonatal (tug‘ilgandan keyingi 28-kungacha ) postnatal davri proembrional rivojlanish bu davrda gametogenez (jinsiy hujayralarning etilishi) jarayoni kuzatiladi. gametogenez jarayonida birlamchi jinsiy hujayralardan jinsiy hujayralar – gametalar hosil boʻladi, va ontognezning har xil bosqichlarini boshqaruvchi quyidagi jarayonlar yuzaga keladi: 1 genlar amplifikasiyasi—dnkning miqdor jihatdan oshishi; 2 r-rnk genlari nusxasining son jihatidan oshishi; 3 sitoplazmada ozuqa moddalar toʻplanishi va bu moddalarning har xil taqsimlanishi; …

3 / 48

da boshlanib, keyin tuxumdonda davom etadi. dastlabki jinsiy hujayralar tuxumdonning yuza qatlamini egallab turadi ya ular germinativ hujayralar deb ataladi. bo‘lajak tuxum hujayralar ovogoniylar deyilib, ular xromosomalarning diploid to‘plamiga ega va mitoz yo‘li bilan ko‘payadi. gametogenez juda sermahsulligi bilan ajralib turadi. erkak organizmining hayoti davomida 500 mlrd.dan ortiq spermatozoid hosil qiladi. yangi tug‘ilgan qiz chaqaloqlarda 2 mln.ga yaqin ovogoniy bo‘ladi spermatogenez spermatogenez - spermatazoidlarning rivojlanishi boʻlib urugʻdonning egri kanalchalarida kechadi. bu kanalchalarning devori biriktiruvchi toʻqima asosidan va follikulyar (sertoli) hujayralari qatlamidan iborat. follikulyar botiqcha hosil qilib, unda spermatogenezning har xil bosqichidagi jinsiy hujayralar qat –qat boʻlib joylashgan spermatogenezda 4 ta bosqich tafovut qilinadi: 1. ko‘payish; 2. o'sish; 3. yetilish; 4. shakllanish (spermatogenez) spermatogenez va ovogenezning asosiy farqlari 1. ovogenez 3 bosqichdan iborat, spermotogenez esa 4 bosqichdan. ovogenezda shakllanish bosqichi bo‘lmaydi. 2. ovogenez birlamchi ovotsit bosqichida uzoq yillar to‘xtab turadi, spermatogenez esa to‘xtovsiz kechib, qarilikkacha davom etadi. 3. spermatogenezda simmetrik bo‘linish …

4 / 48

likdan ko‘p hujayralikka aylanadi. maydalanayotgan hujayralar orasida bo‘shliq — blastotsel paydo bo‘lib, maydalanish hisobiga blastula shakllanadi. blastula ko‘p hujayrali pufaksimon murtak bo‘lib, uning devori blastoderma hayvon turiga xos ravishda bir qavatli yoki ko‘p qavatli hujayralar — blastomerlardan iborat. maydalanish bosgichida bo‘ladigan o‘zgarishlarning biologik ahamiyati quyidagilardan iborat: reduplikatsiya siklining takrorlanishi va dnk taqsimlanishi natijasida zigota genomi ko‘payadi (reduplikatsiyalanadi). sitotomiya natijasida yadroning bo‘linishi hisobiga murtak bir hujayralikdan ko‘p hujayralikka aylanadi. maydalanayotgan hujayralar orasida bo‘shliq — blastotsel paydo bo‘lib, maydalanish hisobiga blastula shakllanadi. blastula ko‘p hujayrali pufaksimon murtak bo‘lib, uning devori blastoderma hayvon turiga xos ravishda bir qavatli yoki ko‘p qavatli hujayralar — blastomerlardan iborat. maydalanishda quyidagi jarayonlar yuzaga keladi: 1. zigota genotipining ko‘payishi; 2. murtak bir hujayralilikdan ko‘p hujayralikka aylanadi; 3. yadro va sitoplazma nisbati tiklana boshlaydi; 4. sitoplazmatik segregatsiya jarayoni jadallashadi; 5. blastomerlarning mozaikasi o‘rnatiladi. maydalanishning tuxum hujayradagi sariqlik va yadroning joylashuviga bog'liqligi saks-gertvich qoidasi deyiladi va bunda: 1. yadro har …

5 / 48

imi, hazm qilish tizimi, siydik tanosil tizimining qoplovchi epiteliysi, jigar va me’da osti bezi hosil bo‘ladi. mezoderma hayvonlarda ikki xil — teloblastik, enterotsel yo‘l bilan hosil bo‘ladi. odamlarda mezoderma enterotsel yo‘l bilan, birlamchi ichakdan yon o‘simtalar — cho‘ntakchalar hosil bo‘lishi hisobiga shakllanadi. mezodermadan hosil bo‘lgan somitlar 5 xil bo‘ladi: 1. miotom (ko‘ndalang-targ‘il mushak to‘qimasi hosil qiluvchi); 2. sklerotom (tog‘ay, suyak va biriktiruychi to‘qima hosil qiluvchi); 3. dermatom (teri biriktiravchi to‘qimasini hosil qiluvchi); 4. nefrotom (siydik-tanosil a’zolarini hosil qiluvchi); 5. splanxnotom (selom epiteliysi, silliq mushak, biriktiruvchi to‘qima hosil qiluvchi). embrional davrda provizor a’zolarning ahamiyati provizor a’zolar homiladan tashqari a’zolar bo‘lib, muhit bilan aloqani ta’minlaydi va vaqtincha faoliyat ko‘rsatadi. amnion (suvli bug‘ parda) ektodermadan rivojlangan tuzilma bo‘lib, butun murtakni va uni o‘ragan suyuqlikni qoplab turadi, shu sababli amnion qavat murtakni yuvib turadi, metabolizmda qatnashadi, murtakni qurib qolish va shikastlanishdan saqlaydi. provizor organlar amnion allantois sariqlik xaltasi seroz parda xorion yo’ldosh yoʼldosh hamma …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 48 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "individual rivojlanishning umumiy qonuniyatlari"

презентация powerpoint fan:tibbiy biologiya.umumiy genetika 6-ma’ruza mashg’ulot. o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi osiyo xalqaro universiteti umumiy fanlar kafedrasi individual rivojlanishning umumiy qonuniyatlari reja: 1.organizmlarning individual rivojlanishi - ontogenez haqida tushuncha 2. jinsiy hujayralar – gametalar va gametogenez jarayoni 3. embriogenez mexanizmlari va unga ta’sir ko’rsatuvchi muhit omillari 4.embrional rivojlanishning qaltis davrlari ontogenez yunoncha so‘z bo‘lib, “onto” — mavjudot, “genezis” — rivojlanish degan ma’noni anglatadi. "ontogenez" terminini nemis olimi e. gekkel (1866) fanga kiritgan. har bir organizmning rivojlanishi takomillashuvi, o‘sishi, ulg‘ayishi, qarishi va o‘limi bilan yakun topadigan to‘liq hayot sikli — ontogenez hisoblan...

Этот файл содержит 48 стр. в формате PPTX (4,0 МБ). Чтобы скачать "individual rivojlanishning umumiy qonuniyatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: individual rivojlanishning umum… PPTX 48 стр. Бесплатная загрузка Telegram