sinxron va diaxron sotsiolingvistika

DOCX 18 стр. 37,0 КБ Бесплатная загрузка

18 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 37,0 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 18

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 18

mavzu: sinxron va diaxron sotsiolingvistika reja: 1. kirish 2. sinxron sotsiolingvistika muammolari 3. diaxronik sotsiolingvistika muammosi 4. xulosa 5. adabiyotlar kirish diaxron sotsiolingvistika grekcha diaxroniya-ikki davr bilan bog’liq degan ma‘noni anglatadi. sotsiolingvistika sinxron va diaxron xususiyatlarga qarab tahlil etilar ekan, bu ikki til davrining ma‘lum o’xshash va farqli jihatlari mavjud. tilning butun tarkibi va uning qismlarini bugungi til o’rgansa, uning butun tarixiy taraqqiyotini, harakat evolyutsiyasini, diaxron tilshunoslik o’rganadi. agar tilning o’tmishi va tarixiga nazar tashlasak, bu masalada eramizdan avvalgi v asrga murojaat etamiz. chunki shu davrlarda hind grammatikasi normalari vujudga kelgan. u sanskrit deb yuritilgan. shuningdek, arab tilshunosligida ham uning grammatik qonun-qoidalari masalalari o’rganilgan. demak, diaxron sotsiolingvistikaning paydo bo’lishi shu kabi masalalar bilan bog’liq ekan. bu o’z-o’zidan xalq jonli tilining vujudga kelishini ta‘minlagan. vaholanki, buning zamirida aniq bir til taraqqiyoti sodir bo’lgan. diaxron tilshunoslik keyingi xix-xx asrlarda tarixiy taraqqiyot qonuniyatini to’liq ravishda bosib o’tdi. chunki ilmiy va ijtimoiy taraqqiyot uning …

2 / 18

rganuvchi fan sifatida vujudga keldi, bu esa tarixiy ijtimoiy tilshunoslikning funktsional doirasini yanada kengayishiga olib keldi. agar o’zbek tilining tarixiy taraqqiyoti turli davrlarni bosib o’tganligi nuqtai nazardan e‘tirof etmoqchi bo’lsak, bu borada alisher navoiy, bobur, az-zamaxshariy, mirzo mehdixon, muhammad ya‘qub changi, abulg’ozi bahodirxon kabi olimlar bilan birga o.usmonov, faxri kamol, fitrat, elbek, g’.abdurahmonov, b.o’rinboev, u.tursunov, sh. shukurov va boshqalar o’z ishlarida tarixiy sotsiolingvistikaning taraqqiyot qonuniyatlarini belgilovchi jihatlarini aytib keldilar. jahon tilshunosligida ham bu masala doimiy ravishda o’z mazmuniga ega bo’lib kelmoqda. rus tilshunosi v.k. juravlev tarixiy tilshunoslik va uning tekshirish ob‘ektiga doir to’xtalar ekan, ichki tilning tarixi jamiyat taraqqiyoti, ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy, madaniy, xalqning tarixi, til o’sish jarayoni, tillar va dialektlar o’rtasidagi o’zaro munosabatlar, boshqa tillar bilan aloqalar, tilning holat va vaziyatidagi o’sishi, til uslublari taraqqiyotiga bog’liq, deydi. bunda v.k. juravlev asosiy diqqat-e‘tiborni tilning funktsional taraqqiyotiga qaratadi, ya‘ni u ijtimoiy til taraqqiyotini tilning sistem qurilishiga bog’lasa, bu masala o’z-o’zidan diaxron sotsiolingvistikaning …

3 / 18

ka va u bilan bog’liq masalalarni o’rganishda quyidagilar asosiy o’rin egallaydi: 1. tilning taraqqiyotini tarixiy sotsiolingvistik aspektda o’rganish muammosi. 2. ijtimoiy-tarixiy tilning tiplari. 3. aniq yoki konkret tarixiy tilning ijtimoiy-lingvistik aspektlari. 4. ichki va tashqi faktor asosida tilning evolyutsiyasi hamda uning o’zaro aloqadorligi. 5. tilning taraqqiyot qonuniyatlarini tushunish darajasi. 6. tarixiy-ijtimoiy tilning she‘riyat dunyosini vujudga keltirishdagi o’rni. 7. tilning ijtimoiy ma‘no kasb etishi kabilar diaxron sotsiolingvistikaning asosiy muammolaridir. ta‘kidlaganimizdek, ijtimoiy tilshunoslik konkret bir tilning, xususan, o’zbek tilining tarixiy taraqqiyot qonuniyatini diaxron aspektda o’rganishi mumkin. xulosa qilib aytganda, tilning funktsional davri va uning rivojlanish qonuniyatlari tarixiy ijtimoiy til bilimlarini puxta va mukammal o’rganish asosida amalga oshar ekan. shu o’rinda tarixiy sotsiolingvistikani rivojlantirish asosida quyidagi maqsad va vazifalar yotadi; til taraqqiyotini turli davr va sferalar asosida o’rganish (o’zbek tilini eng ibtidoiy qabila va urug’ tillarida bugungi kundagi milliy tilimiz taraqqiyoti bilan) tillarni qondosh, qarindosh yoki qarindosh bo’lmagan tillar bilan qiyosiy-chog’ishtirish asosida tarixiy …

4 / 18

entlari va umuman tilning dinamikasi, ya'ni. ularni butunlay boshqacha nuqtai nazardan tavsiflash - tarixiy rivojlanish nuqtai nazaridan. garchi zamonaviy ilm-fan f. de sossyurning umuman to'g'ri tezisni asoslash uchun ilgari surgan aniq dalillarini ishonchli deb tan olmasa ham: "...sinxron ravishda, bizning fanimizning statik tomoniga tegishli bo'lgan hamma narsa, evolyutsiya bilan bog'liq hamma narsa diaxronikdir..., sinxroniya til holatini, diaxroniya evolyutsiya fazasini anglatadi, shunga qaramay, bu ikki tilshunosning vazifalarini aniq farqlash va "sinxron " va" diaxronik " muammolarni hal qilishning turli usullarini tanlash nafaqat "ichki" yoki "sof" tilshunoslik uchun, balki "ichki" yoki " sof " tilshunoslik uchun ham asosli va samarali deb tan olinadi. sotsiolingvistika. bundan tashqari, zamonaviy sotsiolingvistikada sinxron, bir vaqtning o'zida mavjud bo'lgan va diaxronik, vaqt o'tishi bilan ketma-ket o'zgarib turadigan diskriminatsiya tilni tavsiflashda ilmiy printsipga rioya qilish va uning muayyan ijtimoiy-tarixiy sharoitlarda ishlashining ajralmas sharti sifatida tan olinadi. sinxron sotsiolingvistika va diaxronik sotsiolingvistika, ularning yangiligiga qaramay, ijtimoiy tilshunoslikning mutlaqo tabiiy …

5 / 18

atuv ob'ektining mavjudligi, tekshiruvlar, tushuntirishlar o'tkazish imkoniyati va eksperimentdan foydalanish nuqtai nazaridan uslubiy ahamiyatga ega. zamonaviy til materiallarini sinxron o'rganishda sotsiolingvistik tahlil ob'ektlari va birliklarini aniqroq aniqlash, tadqiqot protsedurasini, tavsiflash modellarini ishlab chiqish, ilgari surilgan tushunchalar va nazariyalarning tushuntirish kuchini sinab ko'rish, kontseptual va terminologik apparatlarni yaratish va h. k., bu keyinchalik bizdan uzoqroq bo'lgan boshqa xronologik bo'limlarni sotsiolingvistik tavsiflash uchun ishlatilishi mumkin, shuningdek va tegishli diaxronik tadqiqotlar uchun. sotsiolingvistika mavzusi bo'yicha yakdil fikr mavjud bo'lmaganligi sababli, sinxron sotsiolingvistika mazmuni haqida ham fikrlar turlicha. u nimani o'rganmoqda? uning vakolat doirasi qanday? l. b. nikolskiyning fikricha, sinxron sotsiolingvistika uchun"birinchi navbatda, ijtimoiy omillar bilan bevosita va bevosita bog'liq bo'lgan va tushuntiriladigan til hodisalari va jarayonlari muhim ahamiyatga ega". sinxron ijtimoiy tilshunoslikning muammolari va ob'ektlari orasida odatda quyidagilar deyiladi: jamiyatdagi til funktsiyalarini o'rganish ("xususiy" ning asosiy funktsiyalari va funktsiyalari, ya'ni "ijtimoiy", "ijtimoiy"), tilning mavjudligi shakllarini ajratib ko'rsatish, aloqa sohalarini ajratish va ularda ishlatiladigan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 18 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sinxron va diaxron sotsiolingvistika"

mavzu: sinxron va diaxron sotsiolingvistika reja: 1. kirish 2. sinxron sotsiolingvistika muammolari 3. diaxronik sotsiolingvistika muammosi 4. xulosa 5. adabiyotlar kirish diaxron sotsiolingvistika grekcha diaxroniya-ikki davr bilan bog’liq degan ma‘noni anglatadi. sotsiolingvistika sinxron va diaxron xususiyatlarga qarab tahlil etilar ekan, bu ikki til davrining ma‘lum o’xshash va farqli jihatlari mavjud. tilning butun tarkibi va uning qismlarini bugungi til o’rgansa, uning butun tarixiy taraqqiyotini, harakat evolyutsiyasini, diaxron tilshunoslik o’rganadi. agar tilning o’tmishi va tarixiga nazar tashlasak, bu masalada eramizdan avvalgi v asrga murojaat etamiz. chunki shu davrlarda hind grammatikasi normalari vujudga kelgan. u sanskrit deb yuritilgan. shuningdek, arab tilshunosligida ham...

Этот файл содержит 18 стр. в формате DOCX (37,0 КБ). Чтобы скачать "sinxron va diaxron sotsiolingvistika", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sinxron va diaxron sotsiolingvi… DOCX 18 стр. Бесплатная загрузка Telegram