plastida va ularning turlari, tasnifi, tuzilishi va vazifalari

PPTX 40 pages 15.3 MB Free download

40 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 15.3 MB

File type PPTX

Pages 40

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 40

plastida va ularning turlari, tasnifi, tuzilishi va vazifalari. plastida va ularning turlari, tasnifi, tuzilishi va vazifalari. plastida va ularda fotosintez jarayonining a malga oshishi. xujayra plastidalarining tarifi, guruxlari, ultrastrukturaviy va kimyoviy tuzilishi. xloroplast strukturasi va vazifasi. plastidalarda fotosintez metobolizmining amalga oshishi. fotosintetik pigmentlar. 1676 yilda a.levenguk yashil o‘simlik (tuban) hujayralarida yashil donachalarni kuzatdi va ularni xromatoforalar (grekcha chroma-bo‘yoq, rang va phoros - olib yuruvchi, tashuvchi) deb nomladi. keyinchalik, shimper (schimper, 1883) yashil barg hujayralarida yashil donachalardan tashqari yana sariq, to‘qsariq va hatto rangsiz donachalarni ham bo‘lishini kuzatdi va ularning barchasini birgalikda plastidlar (yunoncha plastides-yaratuvchi, hosil qiluvchi), rangsiz plastidlarni leykoplastlar, yashillarini-xloroplastlar, boshqa rangdagilarni xromoplastlar deb atadi. (33 rasm). andreas franz wilhelm schimper (12 may 1856 – 9 september 1901) was a german botanist bular bir-biriga aylanish xususiyatiga ega, masalan, mevalar pishayotganda, kuzda barglarining ranggi o‘zgarayotganda xloroplastlar xromoplastlarga, rangsiz leykoplastlar xloroplastlarga aylanadi. tuban yashil o‘simliklarda odatda, faqat bir xil plastid- xromatoforalar bo‘ladi. …

2 / 40

hujayrada bittadan (tuban suvo‘tlari-xlamidomonadada) 100 tagacha (yuksak o‘simlik) bo‘lishi mumkin. tamakining hujayrasida ularning soni hattoki, 1000 tagacha yetadi. yuksak o‘simliklarning barg hujayralarida plastidlar 20-50 dona bo‘ladi. yuksak o‘simliklarning rangli va rangsiz plastidlarining shakli odatda disksimon, suvo‘tlarining xromatoforalari esa tayoqchasimon, kosachasimon, tasmasimon, yulduzsimon va boshqa shakllarda bo‘ladi. xloroplastlarning tuzilishi, umuman olganda mitoxodriyalarni eslatadi. suvo‘tlarining xromatoforalari esa tayoqchasimon, kosachasimon, tasmasimon, yulduzsimon va boshqa shakllarda bo‘ladi. bu organoid tashqi va ichki membranalar bilan qoplangan bo‘lib, ular plastidlarni sitoplazmadan ajratib turadi. membranalarning har birining qalinligi 7 nm atrofida, ular bir-biridan oralig‘i 20- 30 nm membranalararo bo‘shliq bilan ajralgan. plastidlarning ichki qismini matriks yoki stroma deb atalib, unga ichki membranadan o‘sib chiqqan burmacha shaklidagi strukturalar joylashadi. 33-rasm. plastidlarning tuzilish xillari: a-xloroplast, b-leykoplast, caminoplast va d-xromoplastlarning tuzilishi: 1-tashqi membrana, 2-ichki membrana, 3-matriks (stroma), 4-stroma lamellalari, 5-granalar, 6-tilakoid,, 7- kraxmal donachalar, 8-lipid tomchilari yuksak o‘simliklarning yetilgan plastidlarining ichki membranasi ikki xil tipda tuzilgan bo‘ladi. bular-stromaning yassi, uzun …

3 / 40

ta qirrada 50 tagacha tilakoid joylashadi. qirralarning soni yuksak o‘simlik xloroplastidlarida 40-60 ta bo‘ladi. qirralarning tarkibiga tilakoidlardan tashqari lamellalarning bir qismi ham kiradi. tilakoidlar bir-biriga shunday yaqin joylashadiki, ularning tashqi membranalari bir-biriga juda yaqin joylashganligi uchun birikkan zich qavatni hosil qiladi. ammo, tilakoid xaltachalar doimo berk bo‘ladi va hech qachon stroma lamellalari bo‘shlig‘i bilan tutashmaydi (ilova,18). xloroplastlar tilakoidlarining ichki membranalarini elektron mikroskopik tekshirishlar ularni subbirliklardan tuzilganligini ko‘rsatdi. ularning qalinligi 10 nm, yuzasi 18,5 – 15,5 nmga teng. bu subbirliklar kvantosomalar deb ataluvchi fotosintetik birlikka to‘g‘ri keladi. kvantosomalar xlorofill, karotinoidlar, xinonlar va har xil lipidlarni ushlaydi. har bir kvantosoma 4 ta subbirlikka bo‘linadi. tilakoidlarning membranalarida mitoxondriyalarning qo‘ziqorinsimon tanachalariga o‘xshash sferik zarrachalar joylashadi, ular tarkibida atf sintetaza ushlovchi fermentativ kompleks xisoblanadi. granum-stroma assembly structure the prevailing model of the granum-stroma assembly is stacks of granal thylakoids wrapped by right-handed helical stromal thylakoids which are connected to large parallel sheets of stromal thylakoids …

4 / 40

idan oqsil molekulalari qavati bilan chegaralanadi, ularning oralig‘ida xlorofill va lipid molekulalari joylashadi xloroplastlarning ranggi faqat xlorofilga bog‘liq bo‘lmaydi, ular karotin va karotinoidlarni ham ushlaydi. ular sariqdan qizil va jigarranggacha bo‘yaladi. bundan tashqari, fikobilinlardan fikotsianin va fikoeritrinlar bo‘ladi, ular qizil va ko‘k-yashil suvo‘tlarida uchraydi light-dependent reactions of photosynthesis at the thylakoid membrane xloroplastlar sitoplazma ichida doimo harakatlanadi. yorug‘lik ta’sirida ular hujayra ichidagi o‘rnini o‘zgartirishi mumkin. kuchli yorug‘lik xloroplastlarda manfiy fototaksis qo‘zg‘atib, ular hujayraning yon devoriga to‘planadi va o‘zlarining o‘tkir qirralarini yorug‘lik manbaiga qaratadi. kuchsiz yorug‘lik xloroplastlarda musbat fototaksis ko‘zg‘atib, ular hujayraning yorug‘lik manbaiga nisbatan perpendikulyar joylashgan devoriga to‘planadi va o‘zlarining keng sathini nurga toblaydi. buning biologik mohiyati shundaki, birinchi holda xloroplast kuchli yorug‘likdan kuyib qolishdan saqlansa, ikkinchi holda xloroplast o‘zining keng sathi bilan yorug‘likdan ko‘proq foydalanish imkoniyatiga ega bo‘ladi. fotosintez apparatining pigmentlari yuksak yashil o‘simliklar va yashil suvo‘tlarga yashil tus berib turgan pigmentlar, kvantasomalarda joylashgan bo‘ladi. bular fotosintez jarayonida yorug‘lik …

5 / 40

otin va ksantofillardir suvo‘tlarning xromatoforida xlorofill bilan birga qizil pigment fikoeritrin (с35n47n4o8) qizil suvo‘tlarda va ba’zan ko‘k yashil suvo‘tlarda bo‘lib, xlorofillning yashil tusini berkitib yuboradi. ko‘k pigment-fikatsian (с34n42n4o9) ko‘k-yashil suvo‘tlarda va ba’zan qizil suvo‘tlarning xromatoforida xlorofill va fikoeritrin pigmentlari bilan birga uchraydi. bu qizil pigmentlar dengiz chuqurligiga kam boradigan qizil nurning o‘rniga sariq va yashil nurlarni yutish vazifasini bajaradi, yana xlorofillni faollashtiradi. bu dengizning kuchsiz yorug‘lik sharoitida suvo‘tlarning oziqlanishida katta rol o‘ynaydi. karotinoidlarning organizmda o‘ynaydigan fiziologik roli hali yaxshi o‘rganilgan emas. lekin, karotinoidlar o‘simliklarning o‘sishida, jinsiy jarayonlarda, fotosintezda yorug‘lik energiyasini yashil pigmentlarga yo‘naltirishda katta rol o‘ynaydi. hayvon jinsiy mahsulotlari (tuxum)da karotinoidlarning bo‘lishi, ularning ko‘payishida ham katta rol o‘ynashini ko‘rsatadi. thylakoids (green) inside a cyanobacterium (synechocystis) agar biron o‘simlik urug‘ini qorong‘i sharoitda undirib, unib chiqqan niholni qorong‘i yerda o‘stirsak, bunday o‘simlik yashillana olmaydi. uning rangi sariq yoki och sariq tusga kirib qolaveradi. bunday o‘simlikka etiollangan o‘simlik deb ataladi. etiollangan o‘simlik qorong‘ida …

Want to read more?

Download all 40 pages for free via Telegram.

Download full file

About "plastida va ularning turlari, tasnifi, tuzilishi va vazifalari"

plastida va ularning turlari, tasnifi, tuzilishi va vazifalari. plastida va ularning turlari, tasnifi, tuzilishi va vazifalari. plastida va ularda fotosintez jarayonining a malga oshishi. xujayra plastidalarining tarifi, guruxlari, ultrastrukturaviy va kimyoviy tuzilishi. xloroplast strukturasi va vazifasi. plastidalarda fotosintez metobolizmining amalga oshishi. fotosintetik pigmentlar. 1676 yilda a.levenguk yashil o‘simlik (tuban) hujayralarida yashil donachalarni kuzatdi va ularni xromatoforalar (grekcha chroma-bo‘yoq, rang va phoros - olib yuruvchi, tashuvchi) deb nomladi. keyinchalik, shimper (schimper, 1883) yashil barg hujayralarida yashil donachalardan tashqari yana sariq, to‘qsariq va hatto rangsiz donachalarni ham bo‘lishini kuzatdi va ularning barchasini birgalikda plastidlar (y...

This file contains 40 pages in PPTX format (15.3 MB). To download "plastida va ularning turlari, tasnifi, tuzilishi va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: plastida va ularning turlari, t… PPTX 40 pages Free download Telegram