aminokislotalar

PPTX 31 pages 8.1 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 8.1 MB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

ўзбекистон республикаси фанлар академияси академик о.с. содиқов номидаги биоорганик кимё институти tibbiy kimyo 6-ma’ruza: α-aminokislotalar. peptidlar va oqsillar, nuklein kislotalar tuzilishi va funksiyalari. ma’ruza o’qituvchisi: qirg’izbayev husniddin hasanbayevich (kimyo fanlari nomzodi phd) o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi o‘zbekiston respublikasi sog‘liqni saqlash vazirligi impuls tibbiyot instituti aminikislotalar aminokislotalar. aminokislotalar radikal tabiatiga ko’ra amino va karboksil guruh soniga ko’ra organizmda sintezlanishiga ko’ra amino guruhi karboksil guruhiga nisbatan joylashuviga kora aminokilatalar guruhlar joylashuvi radikal tarkibida uglerod atomlari qancha ko’p bo’lsa, karboksil guruhga nisbatan aminoguruhning joylashgan o’rni turlicha bo’lib, ularning izomerlari soni ortadi. aminoguruhning holatiga ko’ra α-, β-, γ-, δ-, ε- va boshqa aminokislotalar mavjud α β γ α – amnomoy kislota β – amnomoy kislota γ – amnomoy kislota aminokislotalar turlari tarkibida amino va karboksill guruhlari soniga ko’ra a – aminokislotalar quyidagi turlarga bo’linadi: monoaminomonokarbon kisloatalar. glitsin, alanin, valin, leytsin, izoleytsin va boshqalar kiradi. monoaminodikarbon kislota - bular asparagin, glutamin …

2 / 31

qartmali nomi 9 glutamin kislota glu 10 asparagin asn 11 glutamin gln 12 lizin * lys muhim α - aminokislotalar № α - aminokislotalar nomi qisqartmali nomi 13 arginin arg 14 sistein sis 15 metionin * met 16 fenilalanin * fen muhim α - aminokislotalar № α - aminokislotalar nomi qisqartmali nomi 17 tirozin tir 18 triptofan * tri 19 gistidin gis 20 prolin pro 11 optik izomerlar aminokislotalardagi aminoguruh gletserin aldagididagi gdroksil guruh kabi chap tomonda joylashsa l- konfiguratsiya, o’ng tomonda joylashsa d-konfiguratsiyaga mos keladi. biologik sistema oqsillari tarkibidagi α-aminokislotalar l-qatorga mansub. tirik organizm oqsillari faqat l-qatori α-aminokislotalardan tashkil topgan. ular asosan achchiq yoki ta’msiz, d- qatori aminokislotalar esa shirin ta’mga ega bular valin, leytsin, metionin, asparagin kislota, tirozin, triptofan, gistidin. ularning enantiomerlari ta’msiz yoki achchiq ta’mli. lqatori izomerlardan alanin, serin, prolin, ham shirin tamli. d- aminokislotalar tabiatda uchraydi, ammo oqsillar tarkibida emas. l - alanin d - alanin …

3 / 31

aksiyalarda ishtirok etadi aminokislotalarning kimyoviy hossalari γ-aminomoy kislota (gamk) ham glutamin kislotani dekarboksillanish reaksiya mahsuloti bo’lib, organizmda neyromediator vazifasinibajaradi. glutamin kislota γ – aminomoy kislota shuningdek, tabiiy aminokislotalardan serin, sistein, lizin, triptofan, asparagin va boshqa aminokislotalarning dekarboksillanish reaksiyalari ham biologik jihattdan muhimdir aminokislotalar aminoguruh aminokislotalar aminoguruh hisobiga alkillash, atsillash, tuz hosil qilish dezaminlash reaksiyalariga kirishadi. aminokislotalar aminoguruh . aminokislotalar aminoguruh “in vivo” sharoitida aminokislotalar aminoguruh α-aminokislotalar degidrogenaza fermentlari va nad+ va nadf+ kofermentlari ishtirokida oksidlanadi va almashingan iminlar (shiff asoslari) hosil bo’ladi. birinchi bosqichda fermentlar yordamida degidrogenlash (oksidlanish) sodir bo’ladi va iminokislota hosil bo’ladi, ikkinchi bosqichda esa fermentlar ishtirokisiz gidroliz hisobiga iminokislota ketokislotaga aylanadi. hosil bo’lgan ammiak movhevina sikliga kirishib ketadi. fenilalanin α-iminokislota fenilpirouzum kislota aminokislotalarning aldagidlar bilan ta’sirlashishi natijasida avval karbinolaminlar, so’ngra almashingan iminlar – shiff asoslarihosil bo’ladi. bu reaksiya formol titrlashda α-aminokislotalarning miqdoriy aniqlash uchun ishlatiladi, reaksiyada formaldagiddan foydalaniladi. alanin formaldagid almashingan imin shif asossi aminokislotalar aminoguruh . …

4 / 31

ar qizdirilganda ichkimolekular degitratlanadi hamda gamma laktamlar hosil bo’ladi. γ-aminomoy kislota γ-butirolaktam, pirrolidon-2 almashinmaydigan aminokislotalar valin (val) leytsin (leu) izoleytsin (ile) lizin ( lys) metionin (met) treonin (thr) fenilalanin (phe) triptofan (trp) organizmda aminokislotalarning bo’lishi . organizmda fenilalanindan tirozin hosil bo’lishi gidroksillanish reaksiyasi natijasida yuz beradi, bunda yon tarmoqqa gidroksil guruh kiritiladi. prolin qoldig’ining fermentative gidroksillanishi esa askorbin kislotasi ishtirokida boradi. organizmda fenilalanin aminokislotasi gidroksilaza fermenti ta’sirida tirozinga aylanadi. bu jarayon gidroksillanish deyiladi. fenilalanin tirozin sistin-sistein sistemasida sistindagi disulfide bog’ oson qaytarilib, sisteinni hosil qiladi (yoki aksincha) va elektron tashilishi sodir bo’ladi. sistein sistin aminokisloatalarning organizmda o’rni va ahamiyati . alanin- ushbu aminokislota bosh miya hamda nerv sistemasi uchun energiya manbai hiosblanadi. uning xususiyatlaridan yana biri odam organizmining imun sistemasi faolligini oshiradi hamda antitana hosil qilish xususiyatiga ham egadir. alanin organik kislota va qand metobolimida ishtirok etadi. arginin - aminokislota mushaklarda moddalar almashinuviga, tog’ay va teri to’qimalarini tiklashda hamda ta’minlashda …

5 / 31

’rni va ahamiyati glutamin – organizmning kislota – asosli muvozanatini saqlab turishda muhim ahamiyatga ega. glutamin kislota – mushaklar distrofiyasi va yazvada muhom rol o’ynaydi. glutamin – qisqa muddat ichida shikastlangan to’qimani tiklashga javob beradi. izoleytsin – qonda qand miiqdorini meyorda bo’lishini ta’minlaydi. glutamin – mushak, suyak va teri to’qimalarini tiklanishini tezlashtiradi hamda ularda kechadigan kasalliklarini davolashda ishlatiladi. lizin – suyaklar o’sishida, oziqlanishida muhim o’rin tutgan kalsiyni (ca) o’zlashtirishda va to’g’ri taqsimlashda asosiy rol o’ynaydi. qonda xolesterin miqdorini meyorda ushlash va yurak tonusini mustahkamlashda katta o’rin tutadi. organizm rezistentligini metionin – osteoporozni davolashda hamda kelib chiqishi kimyoviy hisoblangan turli xil allergik kasalliklarni davolashda ishlatiladi aminokisloatalarning organizmda o’rni va ahamiyati prolin – yurak mushakining ish faoliyati uchun javobgar. serin – organizmda yog’ kislotalar va yog’lar almashinuvini meyorda ushlaydi. taurin – o’t suyuqligi metabolzmni boshqaradi. gipoglikemiya va aterisklerozni davolashda muhim o’rin tutadi. treonin – immunitet faolligini oshirishda, uni bir maromda ushlashida, yog’ …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aminokislotalar"

ўзбекистон республикаси фанлар академияси академик о.с. содиқов номидаги биоорганик кимё институти tibbiy kimyo 6-ma’ruza: α-aminokislotalar. peptidlar va oqsillar, nuklein kislotalar tuzilishi va funksiyalari. ma’ruza o’qituvchisi: qirg’izbayev husniddin hasanbayevich (kimyo fanlari nomzodi phd) o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi o‘zbekiston respublikasi sog‘liqni saqlash vazirligi impuls tibbiyot instituti aminikislotalar aminokislotalar. aminokislotalar radikal tabiatiga ko’ra amino va karboksil guruh soniga ko’ra organizmda sintezlanishiga ko’ra amino guruhi karboksil guruhiga nisbatan joylashuviga kora aminokilatalar guruhlar joylashuvi radikal tarkibida uglerod atomlari qancha ko’p bo’lsa, karboksil guruhga nisbatan aminoguruhning joylashgan o’rni t...

This file contains 31 pages in PPTX format (8.1 MB). To download "aminokislotalar", click the Telegram button on the left.

Tags: aminokislotalar PPTX 31 pages Free download Telegram