o`zbek va turkman tillarida kelishik shakllari

DOCX 48 pages 83.7 KB Free download

48 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 83.7 KB

File type DOCX

Pages 48

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 48

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi “______________________________________________” universiteti “_______________________________________________” fakultet “____________________________________” kafedrasi “____________________________________” yo’nalishi “_____________________________” fanidan kurs ishi mavzu: o`zbek va turkman tillarida kelishik shakllari ilmiy rahbar: “_________________________” bajardi: “_________________________” o’quv yili -20__ mundarija: kirish l.bob. o`zbek va turkman tillari o`rtasidagi aloqalar. 1.1. turkiy tillar tarixi………………..………………………………………….4 1.2. o`zbek va turkman tillari tarixiy taraqqiyoti………………..……………22 ll.bob. o’zbek va turkman tilidagi kelishik shakllari talqini. 2.1.o`zbek tilidagi kelishik shakllari tasnifi………………….………………27 2.2. turkman tilidagi kelishik shakllari………..……….…………….………..38 xulosa kirish hozirgi kunda turkiy tillarning qadimgi davrini o'rganishga doir tadqiqotlar ham amalga oshirilmoqda. shunga qaramay, turkiy tillar tarixida aniq yechimini topmagan, hozirgacha hal qilinmagan murakkab va dolzarb masalalar ko‘p. turkiy adabiy tillar tarixini davrlashtirish, o’zaro qiyoslash, umumturkiy taraqqiyot bosqichidan keyingi rivojlanish jarayoni, turkiy tillar dialektlari o‘rtasidagi munosabat, o‘xshash va farqli jihatlarni tahlil qilish masalaiari muhim ahamiyat kasb etadi. bu muammolarni turkiy adabiy tillar grammatikasini qiyoslash, uinumxalq turkiy so‘zlashuv tili hamda adabiy kitobiy tilning turli tarixiy davrlardagi …

2 / 48

ga ham murojaat etish zamr bo‘ladi.turkiy tillarning boshqa tillar bilan aloqadorligini o ’rganish muammosini hal etish ham ahamiyatlidir. zotan, turkiy xalqlar qadirn zamonlardan beri hind-yevropa, fin-ugor, semmit, mo‘g‘ul va boshqa xalqlar bilan yondosh holda yashagan va o‘zaro munosabatda bo‘lgan. xalqlar o‘rtasidagi ijtimoiy-siyosiy aloqalartilda o ‘z ifodasini topadi. tadqiqotlar jarayonida boshqa tillarning turkiy tillarga ta’sirini o ‘rganish bilan bir qatorda, turkiy tillarning german, roman, slavyan, mo‘g`ul, fors-tojik kabi qardosh bo‘lmagan tillarga ta ’sirini tekshirish, tadqiq qilish, substrat holatlarni aniqlash ham muhimdir. biz ham bu kurs ishimizda o'zbek va turkman tillaridagi kelishiklarni tasnifi etishni niyat qilganmiz. mavzuning dolzarbligi. hech kimga sir emaski, bugungi kunda turkiy xalqlar har doimgidan ham bir-biriga anchayin yaqinlashib bormoqda . siyosiy, iqtisodiy, madaniy aloqalar tobora rivojlanib bormoqda. bu esa albatta turkiy tillar ahamiyatini yuqori darajaga olib chiqmoqda. turkman tili bugungi turkiy olam ichida eng mavqeli tillardan biridir. bu tilning grammatik imkoniyatlarini o`rganish va o`zbek tiliga tatbiq etish dolzarb …

3 / 48

q til bor. bu tillar tarqalishi va ijtimoiy vazifalariga ko’ra ham, fonetik, leksik va grammatik xususiyatlariga ko’ra ham o’zaro farq qilishi tabiiy. jahon tillarining ko’pchiligini milliy tillar va xalq tillari tashkil qilsa, tillarning ayrimlari qabila tillari, hatto urug’ tillariga bo’linadi. milliy tillar o’zining tarqalish hududi jihatidan hamda ulardan foydalanuvchi aholining miqdori jihatdan bir xil emas: ayrim tillarda kichik xududdagi oz miqdorli aholi gaplashsa, ba’zi tillar esa juda katta xududlardagi ko’p sonli aholi orasida tarqalgan bo’ladi. bunday tillarga ingliz, fransuz, nemis, ispan, xitoy, hind, arab, rus, koreys va shu kabi tillar kiradi. yer yuzidagi tillarni o’rganish xviii asrdan boshlangan. xix asrning birinchi yarmida tillarni bir-biriga qiyoslab tekshirish keng avj oldi. natijada tillarni tekshirishda qiyosiy usul vujudga keldi; bunda tillarning fonetik, morfologik, leksik xususiyatlari bir-biriga solishtirish bilan farqlanadi. bu usul bilan tillarning faqat hozirgi holatigina emas, balki ularning tarixiy holati ham o’rganib chiqiladi. shuning uchun ham o’rganishning bu yo’li qiyosiy-tarixiy usul deb …

4 / 48

hodisa hisoblanadi, ya’ni til yakka odamga emas, balki butun jamiyatga daxldor bo’lib, shu jamiyat a’zolari yordamida shakllantirilib, rivojlanib boradi. shu tufayli ham tilning taqdiri jamiyatning taqdiri bilan chambarchas bog’liq. til bo’lmasa, jamiyatning bo’lishi mumkin emas, ya’ni til odamlarni jamiyat sifatida jipslashtirib turuvchi buyuk ne’matdir. jamiyatsiz tilning mavjud bo’lishi mumkin emas. jamiyat a’zolari ham tilning yashashi, rivojlanishiga o’z hissalarini qo’shadi. til to’xtovsiz ravishda o’zgarib turuvchi, taraqqiy etib boruvchi ijtimoiy hodisadir. til taraqqiyoti jamiyat taraqqiyoti bilan bevosita bog’liq. tilning taraqqiyoti birinchi navbatda uning lug’at boyligida o`z aksini topadi. kishilar hayotidagi o’zgarishlar, ilm-fan va madaniyatning taraqqiyoti leksikani boyitib boradi. tilning tovushlar tizimi va grammatik qurilishi esa juda sekinlik bilan o’zgaradi. buni til tarixini o’rganish orqaligina sezish mumkin. qadimgi turkiy tillar — turli turkiy xalqlar yozma yodgorliklarida saqlangan, lekin hozirgi kunda aloqaaralashuv vazifasini yoʻqotgan tillarni bildiruvchi shartli atama. bu tillar amal qilgan vaqt chegarasi ancha katta davrni qamrab oladi. qadimgi turkiy tillarning eng qadimiysi …

5 / 48

nlar. uning asosini barcha turkiy qabilalar uchun umumiy boʻlgan va uygʻurlar ham foydalanib kelgan runik til tashkil etadi. unga hozirgi uygʻur tiliga yaqin boʻlgan turfon shahri shevasi elementlari qoʻshilib, uygʻur yozma manbalarida "turk uygʻur tili" deb ataladigan strukturaralash til paydo boʻlgan. uygʻurlar runik alifbodan tashqari, sugʻd va shu asosda yaratilgan uygʻur yozuvidan, moniy (manixey) va brahmi yozuvlaridan foydalanganlar. v.v.radlov qadimiy uygʻur adabiy tili 8— 9-asrlar oraligʻida toʻliq shakllangan va keyinchalik ibodatxonalarda oʻzgarishsiz qoʻllanib kelgan, deb hisoblaydi. s.ye. malovning topilmalari esa uygʻur yozuvi 19-asr boshlarigacha ganchjou uygʻurlari orasida ishlatib kelinganini tasdiqlaydi. qadimgi turkiyzabon elatlarga yaxshi maʼlum boʻlgan qadimgi uygʻur tili bir qancha adabiy tillarni shakllantirishda asos vazifasini oʻtagan. mas, 11 —12-asrlarda uning taʼsiri ostida qoraxoniylarning musulmon davlatida (markazi qashgʻar shahri) shu davlatning "qoraxoniyuygʻur tili" deb ataluvchi oʻz adabiy tili shakllangan. ushbu tilning uygʻur asosi yana shunda koʻrinadiki, baʼzi asarlarni yaratishda arab alifbosi bilan bir qatorda uygʻur alifbosidan ham foydalanilgan. "qoraxoniyuygʻur" atamasi …

Want to read more?

Download all 48 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o`zbek va turkman tillarida kelishik shakllari"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi “______________________________________________” universiteti “_______________________________________________” fakultet “____________________________________” kafedrasi “____________________________________” yo’nalishi “_____________________________” fanidan kurs ishi mavzu: o`zbek va turkman tillarida kelishik shakllari ilmiy rahbar: “_________________________” bajardi: “_________________________” o’quv yili -20__ mundarija: kirish l.bob. o`zbek va turkman tillari o`rtasidagi aloqalar. 1.1. turkiy tillar tarixi………………..………………………………………….4 1.2. o`zbek va turkman tillari tarixiy taraqqiyoti………………..……………22 ll.bob. o’zbek va turkman tilidagi kelishik shakllari talqini. 2.1.o`zbek tilidagi kelishik shakllari tasnifi………………….……...

This file contains 48 pages in DOCX format (83.7 KB). To download "o`zbek va turkman tillarida kelishik shakllari", click the Telegram button on the left.

Tags: o`zbek va turkman tillarida kel… DOCX 48 pages Free download Telegram