cho’lpon sheriyati va o'zbek adabiyoti

DOCX 27 pages 53.1 KB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 53.1 KB

File type DOCX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi “______________________________________________” universiteti “_______________________________________________” fakultet “____________________________________” kafedrasi “____________________________________” yo’nalishi “_____________________________” fanidan kurs ishi mavzu: cho’lpon sheriyati va o'zbek adabiyoti ilmiy rahbar: ______________ bajardi: ______________ o’quv yili- 20__ mavzu: cho’lpon sheriyati va o'zbek adabiyoti mundarija: i. kirish……………………………………………………………………….. 3 ii. asosiy qism………………………………………………………………... 4 1.cho‘lponshunoslik…………………………………………………………... 4 2. hayot yo‘li………………………………………………………………….. 7 3. ijodiy merosi………………………………………………………………... 11 4. cho’lpon sheriyati va o'zbek adabiyoti. ……………………………………. 16 iii. xulosa……………………………………………………………………. 26 iv. foydalanilgan adabiyotlar………………………………………………. 27 i. kirish cho‘lpon xx asr o‘zbek adabiyotining eng mashhur namoyandalaridandir. uning hayoti va ijodiy faoliyati adabiyotimizning eng yorqin sahifalaridan birini tashkil qiladi. u badiiy ijodning deyarli hamma turi bilan faol shug‘ullandi. she’r, hikoya, roman, drama, tanqid, tarjima — hammasida ijod etdi. lekin, birinchi navbatda, yangi o‘zbek she’riyatining asoschisi bo‘lib tarixga kirdi. u an’anaviy mumtoz she’riyatimizni isloh qildi. undagi sirlilik, qo‘letmaslik, tantanavorlik, nuktapardozlik o‘rniga samimiy, tabiiy, jonli ifoda usulini olib kirdi. ma’shuqa tavsifi va hol sharhini yangi asoslarga …

2 / 27

i paytda, sho‘rolar ijtimoiy ozodlikni, yo‘qsulparvarlikni bayroq qilib, mehnatkash turkiston qalbini zabt etmoq uchun kurashni kuchaytirdilar. va bunga erishdilar. hokimiyat garchi bolsheviklarga 1917 yilning noyabrida o‘tgan bo‘lsa-da, uning o‘rnatilishi, tabiiyki, uzoq va shiddatli qurashlar ostida kechdi. sho‘rolar bu sanani, ya’ni «sotsializm tomon buyuk burilish»ni 1929 yil deb belgilaydilar. shungacha bo‘lgan davr o‘tish davridir. o‘tish davrining o‘z xususiyatlari bor, albatta. masalan, o‘zbek milliy she’riyati ifoda va timsollar tizimida oshkoralikdan pinhoniylikka, ohangda esa, keskinlikdan murosaga tomon borgani ko‘riladi. shunga ko‘ra, she’riyatimizda 10-yillarda xitob va chaqiriqlar kuchli bo‘lsa, 20-yillarda ramziy timsollar, imo-ishoralar ko‘p. yangi she’r birgina g‘oya va mazmuni emas, nafosatiga ko‘ra ham milliy edi. masalan, arabcha, forscha so‘zlar o‘rniga turkiy-o‘zbek, eski o‘zbek so‘zlariga e’tibor qaratilishi, arabiy aruz o‘rniga qadim turkiy barmoqqa murojaat qilinishi, sarbastning kirib kelishi bunga dalil. ayni paytda, bu she’riyat, shu jumladan, cho‘lpon poeziyasi, bir tomondan, sharqning boy ma’naviyati an’analariga suyansa, ikkinchi tomondan g‘arbning rangin falsafasidan, ohanglaridan ham oziq oldi. …

3 / 27

ng 1923 yil 4 mayda «turkiston» gazetasida shoirning ilk to‘plami «uyg‘onish»ga yozilgan taqrizi edi. shu yili mazkur gazetaning 10 dekabr sonida munaqqid vadud mahmud(1897— 1976)ning shoirning ikkinchi she’riy to‘plami haqidagi «cho‘lponning «buloqlar»i» nomli taqrizi bosilib chiqdi. 1924 yilda tatar adabiyotshunosi abdurahmon sa’diy (1889—1956), 1925 yilda mashhur abdulla qodiriy u haqda yozdilar. 1927 yilda tanqidchi olim sharafiddinov(1903—1943)ning «o‘zbek shoirlari. (cho‘lpon)» («qizil o‘zbekiston» gazetasi, 14 fevral) maqolasi bilan matbuotda shoir ijodi haqida katta bahs ochildi. o.sharafiddinov cho‘lpon ijodini ilmda endigina shakllanib kelayotgan markscha metodologiya asosida tekshiradi va uning asarlariga sinfiy yondashib, «cho‘lpon boylar, millatchi ziyolilarning mafkurachisidir, shularning shoiridir», «cho‘lponning asarlari bosdirilar ekan, uni qattiq tahlil qilib, kuchli tsenzuradan o‘tkazib, muvofiklarini bosish kerak» degan xulosani beradi. unga javobni yosh oybek berdi. «cho‘lpon shoirni qanday tekshirish kerak?» degan maqola bilan chiqib, uning she’rlarini mafkura emas, san’at qonunlari asosida tekshirish lozimligini uqdirdi va ruslarning pushkinga munosabatini ibrat qilib keltirdi. bahsga jurnalist, partiya va davlat xodimlaridan …

4 / 27

ahsga yakun yasaydi. o. sharafiddinov va usmonxon fikrlarini qo‘llash bilan cheklanmay, «cho‘lponni qayta tarbiyalash mumkinligi» masalasini ham «bahsli» hisoblaydi. shu tariqa, uning ijodi ustidan «zararli!» degan hukm chiqariladi. cho‘lpon qurultoy hay’atiga arznoma bilan murojaat qiladi, keyingi she’rlarida qisman «millatparastlik» kayfiyatlari bo‘lganligini tan olgan holda o‘ziga qo‘yilayotgan barcha siyosiy ayblarni rad etadi. unga quloq solmaydilar va qurultoydan quvib chiqaradilar. mashhur adabiyotshunos ozod sharafildinov ushbu 1927 yil mojarosini «adabiyotshunoslik va tanqidning manqurtga aylanishi» degan ko‘p yillik va ko‘p pardalik fojianing birinchi pardasi» deb ataydi. shundan keyingi o‘n yil cho‘lpon va cho‘lponchilikka qarshi kurash bilan o‘tdi. sho‘rolar hukumati uni «fosh qilish»ga o‘z davrining deyarli barcha ijodkor ziyolilarini jalb qilishga muvaffaq bo‘ldi. u haqda moskvada o‘qib kelgan yosh otajon hoshimdan tajribali, dunyo ko‘rgan miyonbuzruk solihovgacha, yo‘qsulparvar tanqidchi anqaboy xudoybaxtovdan yozuvchi m. sheverdingacha yozdilar. abdurahmon sa’diy 20-yillardagi qarashlaridan chekinib, cho‘lponni «ashaddiy millatchi» qilib ko‘rsatdi. «kim o‘zar»lik musobaqasi shu darajaga yetdiki, uning hali nashr qilinmagan kitoblari …

5 / 27

karimov, ozod sharafiddinov) e’tiborli hay’at tuzildi. lekin ish siljimadi. 60-yillarning o‘rtalarida «o‘zbek tili va adabiyoti» jurnalida shoirning uch-to‘rt she’ri bilan «sho‘ro hukumati va sanoyi nafisa» degan maqolasi chiqdi-yu, yana hamma narsa taqa-taq to‘xtab qoldi. aksincha, u hakdagi fikr va baho deyarli oldingiday davom eta-verdi. hatto bu boradagi xatti-harakatlar jazolana boshladi. masalan, 1968 yilda tuzilgan «tirik satrlar» antologiyasi, birinchi navbatda, cho‘lpon she’rlaridan namunalar kiritilgani uchun bosmaxonadan chiqmay, qatag‘on qilindi. noshir va muharrir markazqo‘m maqomida muhokama qilindi. 70-yillarning oxirida esa, cho‘lpon va uning zamonasi tadqiqiga qo‘l urgan o‘zbekiston fanlar akademiyasi til va adabiyot instituti boshida kaltak sindi. va bu hol qayta qurish va oshkoralik zamonigacha davom etdi. nihoyat, 1988 yilda «kecha va kunduz» romani ozod sharafiddinov so‘zboshisi bilan «sharq yulduzi» jurnalida e’lon qilindi. bir yil o‘tar-o‘tmas, «yulduzcha» nashriyoti shoirning «bahorni sog‘indim» nomi bilan mo‘jazgina she’riy to‘plamini chop etdi. 1991 yilda g‘afur g‘ulom nashriyoti adibning «yana oldim sozimni» nomi bilan salmoqli kitobini bosib …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "cho’lpon sheriyati va o'zbek adabiyoti"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi “______________________________________________” universiteti “_______________________________________________” fakultet “____________________________________” kafedrasi “____________________________________” yo’nalishi “_____________________________” fanidan kurs ishi mavzu: cho’lpon sheriyati va o'zbek adabiyoti ilmiy rahbar: ______________ bajardi: ______________ o’quv yili- 20__ mavzu: cho’lpon sheriyati va o'zbek adabiyoti mundarija: i. kirish……………………………………………………………………….. 3 ii. asosiy qism………………………………………………………………... 4 1.cho‘lponshunoslik…………………………………………………………... 4 2. hayot yo‘li………………………………………………………………….. 7 3. ijodiy merosi………………………………………………………………... 11 4. cho’lpon sheriyati va o'zbek adabiyoti. ……………………………………. 16 i...

This file contains 27 pages in DOCX format (53.1 KB). To download "cho’lpon sheriyati va o'zbek adabiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: cho’lpon sheriyati va o'zbek ad… DOCX 27 pages Free download Telegram