alisher navoiyning g'azal janri taraqqiyotidagi o'rni

DOCX 9 pages 393.1 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 393.1 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

mavzu: navoiyning g'azal janri taraqqiyotidagi o'rni reja: 1. alisher navoiy hayotida ijodni ogʻushida 2. navoiy g’azallarida ma’naviy san’atlarning qo’llanishi 3. navoiyning g'azal janri taraqqiyotidagi o'rni alisher navoiy hayotida ijodni ogʻushida alisher navoiy sheʼrni, shoirlikni hamma narsadan baland tutdi. vazirlik martabasida turib ham sheʼr yozishni toʻxtatmadi. atrofidagilar uning bu ishiga ragʻbat va hurmat bilan qaradilar. shoh husayn bayqaroning oʻzi unga rahnamolik qildi. ulugʻ shoirning ilk sheʼriy devonini muxlislari tuzgan boʻlsalar, birinchi devoni — „badoye ul-bidoya“ („badiiylik ibtidosi“)ni 1472-1476-yillarda shohning amri va istagiga koʻra oʻzi kitob qildi. 1485-1486-yillarda ikkinchi devon — „navodir un-nihoya“(„nihoyasiz nodirliklar“) maydonga keldi. alisher navoiy 1481-1482-yillarda „vaqfiya“ asarini yozadi. vaqf deb biror xayrli ishning sarfu xarajatini taʼmin qilmoq uchun ajratilgan yer yoki mulkka aytiladi. alisher navoiyning eng katta orzusi doston yozish, birinchi navbatda, xii asrning buyuk shoiri nizomiy ganjaviy (1141-1209) dan keyin shoirlik qudtarining mezoniga aylanib qolgan „xamsa“ yaratish edi. nizomiyning „panj ganj“ nomi bilan tarixga kirgan „xamsa“si 5 …

2 / 9

aydi. 1483-yilda oʻz „xamsa“sini yoza boshlab, 1485-yilning boshida yugatadi. shoir ishlagan kunlar hisobga olinsa, 54 ming misralik ulkan obida 6 oyda bitkaziladi. turkiy tilda birinchi marotaba „xamsa“ yaratiladi. olimu fuzalo — barcha bu hodisani zoʻr olqish bilan kutib oldilar. zayniddin vosifiyning „badoyeʼ ul-vaqoe“sidan: "shoh navoiyga: „bir mojaro siz bilan bizning oramizdan koʻpdan hal boʻlmay keladi, shuni bugun bir yoqlik qilaylik“, deydi. bu mojaro shundan iborat ediki, sulton husayn alisherning muridi boʻlishini koʻpdan orzu qilar va uni „pirim“ deb atar edi. alisher esa har gal: „yo ollo, yo ollo, bu qanday gap boʻldi! aslida — biz muridmiz, siz — hammasiga pirsiz“, der edi. endi sulton husayn alisherdan soʻradi: — pir nima-yu, murid nima? alisher javob berdi: · pirning tilagi — muridning tilagi boʻlishi kerak. · shunda sulton husayn oʻzining oq otini olib kelishni buyuradi. ot juda asov, chopagʻon edi. sulton husayn aytdi: · siz pir, men murid boʻladigan boʻlsam, siz shu …

3 / 9

d (1493) ketma-ket vafot etdilar. navoiy ularga bagʻishlab „holoti sayyid hasan ardasher“, „xamsat ul-mutahayyirin“, „holoti pahlavon muhammad“ asarlarini yozadi. bu asarlar nasriy boʻlib, shoirning bu ulugʻ zamondoshlari haqidagi memuar xotiralaridan tashkil topgan edi. 1491-yilda muammo janriga bagʻishlangan „risolayi muammo“ (ikkinchi nomi „mufradot“) risolasini yozi. navoiy zamonasida muammo janri keng tarqalgan boʻlsa — da, asosan, fors tilida yozilar edi. navoiy oʻzbek tilida muammo yozgan ilk oʻzbek shoirlaridan boʻldi. „xazoyin ul-maoniy“ga uning 52 muamosi kiritilgan. shoirning fors tilidagi muammolarini esa 500 chamalaydilar. navoiyning 1490-yillardagi eng katta xizmatlaridan biri „xazoin ul maoniy“ („maʼnolar xazinasi“)ni tuzish boʻldi. 1492-1498-yillarda tartib qilingan 4 qism devondan iborat bu ulkan sheʼriy kulliyot shoirning turkiy tilda yozilgan deyarli barcha lirik sheʼrlarini qamrab olgan edi. shoir 7-8 yoshidan 20 yoshigacha boʻlgan davrni umrining navbahori hisobladi va shu davr devonini „gʻaroyib us-sigʻar“(„yoshlik gʻaroyibotlari“) deb atadi. navoiy g’azallarida ma’naviy san’atlarning qo’llanishi “badiiy san’atlarning ikkinchi bir katta guruhi bu birlamchiligiga asoslanib, badi’ ilmida …

4 / 9

layotgan),mushabbahin bih yoki o‘xshatilmish(tasvirda qiyoslanayotgan narsa yoki hodisa),vajhi sabab yoki o‘xshatish sababi (nimaga o‘xshatishning yuzaga kelganligi)odoti tashbih(o‘xshatish vositasi) kabi to‘rt unsurga ega.agar barcha unsurlar ishtirok etsa tashbihi mufassal, agar bir ikkitasi tushib qolsa tashbihi mujmal deyiladi. kimki ko‘rsa mushk-u nob ul sunbuli serob aro, bir qaro tufroq degaykim tushdi mushki nob aro. navoiy tashbehda o’xshayotgan timsollar hayotdagi oddiy,biz bilgan narsalar dir.shuning uchun biz navoiy tilini tushunamiz,uning fikrini anglaymiz. alisher navoiy ijodida eng go‘zal san’atlardan irsoli masaldan ham mohirona foydalanilgan.bu san’at she’r baytining birinchi misrasida ifodalangan fikrga dalil sifatida ikkinchi misrada hayotiy bir hodisani misol qilib keltiradi. “navoiy ijodida mubolag‘a san’atidan ustalik bilan foydalanilgan.ma’lumki, mubolag‘a (ar. kattalashtirish, kuchaytirish) adabiy asarda tasvirlanayotgan badiiy timsol harakati yoki holatini bo‘rttirib,kuchaytirib ifodalash san’ati bo‘lib,o‘quvchi ko‘z oldida yorqinroq gavdalanadi.”funun ul-balog‘a” asarida mubolag‘a haqida shunday deydi:”bu san’at aningdek bo‘lurkim, narsaning vasfida mubolag‘ani had va g‘oyatdin o‘tkarurlar”. alisher navoiy ijodida mubolag‘aning uch turidan keng ko‘lamda foydalanilgan” [1].tablig‘(ar. yetkazmoq) …

5 / 9

aqqiyotidagi o'rni masalan “farhod va shirin”da farhodning kuch quvvati shu san’atdan foydalanib bo‘rttirilgan. 3)”g‘ulu (ar. qo‘lni boricha baland ko‘tarish) aql bovar qilmaydigan, hayotda ham yuz berishi mumkin emas”. “har qil gulkim,yuzing shavqida olib isladim, yetkach ohim shu’lasi, oni sorig’ gul ayladim” [3]. baytda keltirilishicha, oshiq o‘z yorini sog‘inib, gulni olib hidlagan ekan, qizil gul sariq gulga aylanibdi. bu hayotda yuz berishi umuman mumkin emas. navoiy ijodida mahorat bilan qo‘llangan ma’naviy san’atlar orasida eng mu rakkablaridan biri bu husni ta’lildir. u arabcha “chiroyli dalillash “ degan ma’noni bildiradi. u biron voqea,narsa, holatni unga aloqasi bo‘lmagan bosh bir narsaga o‘xshatish san’atidur. bunda shoir go‘zal bir ifoda keltirib o‘tishi kerak: nomai shavqum ne nav ul oyg‘a yetkay,chunki men, el otin o‘qir hasaddin yozmadim unga unvon. alisher navoiy husni ta’lil ifodasi uchun xizmat qiladigan hayotiy timsollar ning ko‘lamini kengaytirib,o‘zigacha bo‘lgan fors-tojik va turkiy tillarda qo‘llanmagan badiiy timsollarni olib kiradi. alisher navoiy ijodida tamsil san’ati …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "alisher navoiyning g'azal janri taraqqiyotidagi o'rni"

mavzu: navoiyning g'azal janri taraqqiyotidagi o'rni reja: 1. alisher navoiy hayotida ijodni ogʻushida 2. navoiy g’azallarida ma’naviy san’atlarning qo’llanishi 3. navoiyning g'azal janri taraqqiyotidagi o'rni alisher navoiy hayotida ijodni ogʻushida alisher navoiy sheʼrni, shoirlikni hamma narsadan baland tutdi. vazirlik martabasida turib ham sheʼr yozishni toʻxtatmadi. atrofidagilar uning bu ishiga ragʻbat va hurmat bilan qaradilar. shoh husayn bayqaroning oʻzi unga rahnamolik qildi. ulugʻ shoirning ilk sheʼriy devonini muxlislari tuzgan boʻlsalar, birinchi devoni — „badoye ul-bidoya“ („badiiylik ibtidosi“)ni 1472-1476-yillarda shohning amri va istagiga koʻra oʻzi kitob qildi. 1485-1486-yillarda ikkinchi devon — „navodir un-nihoya“(„nihoyasiz nodirliklar“) maydonga keldi. alisher navoiy ...

This file contains 9 pages in DOCX format (393.1 KB). To download "alisher navoiyning g'azal janri taraqqiyotidagi o'rni", click the Telegram button on the left.

Tags: alisher navoiyning g'azal janri… DOCX 9 pages Free download Telegram