хулоса чикариш

DOC 535.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1413384233_59526.doc р s p s - - s p p s - - e i ; a o ; i е ; о а ® ® ® ® ., а е , е а ® ® i - o o; - i i; o o; i ® ® . a e ; e a ; e i ; a o ; i е ; о а ® ® ® ® ® ® i. o o; i ® ® ù p ù p ù q p ù q p ù ù ù q p ù ù c в f d - s f d - a c в a - s ú ú ú ú ú ú q p c b ú a d b ú c a ú d c b ú ú a n d b ú ú m c a ú ú в а в а ù а …

инг ҳаракат йўналиши бўйича турларга ажратиш нисбатан мукаммалроқ бўлиб, у хулоса чиқаришнинг бошқа турлари ҳақида ҳам маълумот бериш имконини яратади. хусусан, дедуктив хулоса чиқариш зарурий хулоса чиқариш, индуктив хулоса чиқариш (тўлиқ индукцияни ҳисобга олмаганда) ва аналогия эҳтимолий хулоса чиқариш, деб олиб қаралиши, бевосита хулоса чиқариш эса дедуктив хулоса чиқаришнинг бир тури сифатида ўрганилиши мумкин. а) дедуктив хулоса чиқариш дедуктив хулоса чиқаришнинг муҳим хусусияти унда умумий билимдан жузъий билимга ўтишнинг мантиқан зарурий характерга эгалигидир. унинг турларидан бири бевосита хулоса чиқаришдир. фақат биргина мулоҳазага асосланган ҳолда янги билимларнинг ҳосил қилиниши бевосита хулоса чиқариш деб аталади. бевосита хулоса чиқариш символик мантиқда қуйидагича ифодаланади: хsp(ysp, бунда x ва y оддий қатъий мулоҳазаларни (a, e, i, o), s ва p лар эса мулоҳазаларнинг субъекти ва предикатини ифодалайди. хsp - хулоса асоси ёки антеседент, ysp - хулоса ёки консеквент деб аталади. бевосита хулоса чиқариш жараёнида мулоҳазаларнинг шаклини ўзгартириш орқали янги билим ҳосил қилинади. бунда асос мулоҳазанинг …

мма s эмас p дир 3 i баъзи s-p o баъзи s-p сиз эмас 4 o баъзи s-p эмас i баъзи s эмас-p дир айлантиришда а-е га, е-а га, i-o га, o-i га ўзгаради. масалан: 1. а. ҳамма илмий қонунлар объектив характерга эга. е. ҳеч бир илмий қонун субъектив характерга эга эмас. 2. е. ҳеч бир саҳий хасис эмас. а. ҳамма сахий бўлмаганлар хасисдир. 3. i. баъзи тушунчалар мазмунан конкрет бўлади. 0. баъзи тушунчалар мазмунан абстракт бўлмайди. 4. 0. баъзи мулоҳазалар мураккаб эмас. i. баъзи мулоҳазалар соддадир. демак, айлантириш усули билан хулоса чиқарилганда «бирор ниманинг қўш инкори унинг тасдиғига тенгдир», деган қоидага асосланади. ii. алмаштириш (лот.-conversio) - шундай мантиқий хулоса чиқариш усулики, унда хулоса берилган мулоҳазадаги субъект ва предикатнинг ўрнини алмаштириш орқали келтириб чиқарилади. алмаштиришда берилган мулоҳазадаги терминлар ҳажми эътиборга олиниши шарт. агар берилган мулоҳазадаги терминлар ҳажмига эътибор берилмаса, хулоса нотўғри бўлиши мумкин: масалан, ҳамма инсонлар тирик мавжудотлардир ҳамма тирик …

лий маълумотлилар врачлардир. 5. i. баъзи одамлар шоирдир. ҳамма шоирлар одамдир. жузъий инкор мулоҳазадан (о) алмаштириш усули билан хулоса чиқариб бўлмайди, чунки бу мулоҳазанинг предикати тўлиқ ҳажмда олинган. демак, у хулосада ҳам тўлиқ ҳажмда олиниши керак, яъни хулоса умумий инкор мулоҳаза (е) бўлиши керак. у ҳолда хулосанинг предикати ҳам тўлиқ ҳажмда олиниши керак бўлади, бу эса мумкин эмас, чунки у асоснинг субъектида тўлиқ ҳажмда олинмаган. масалан: о. баъзи файласуфлар мантиқшунос эмас. е. ҳеч бир мантиқшунос файласуф эмас. ёки о. баъзи мантиқшунослар файласуф эмас. ҳар икки ҳолатда ҳам хулоса нотўғридир. демак, алмаштириш усули қўлланилганда мулоҳазадаги субьект ва предикат ҳажми аниқланади ва шу асосда мулоҳазадаги терминларнинг ўрни алмаштирилиб, хулоса чиқарилади. бу усул, айниқса, тушунчага берилган таърифларнинг тўғрилигини аниқлашда муҳим аҳамиятга эга. iii. предикатга қарама-қарши қўйиш (лот. contrapositio) бевосита хулоса чиқаришнинг мантиқий усулларидан бири бўлиб, бу усул қўлланилганда берилган мулоҳаза аввал айлантирилади, сўнгра алмаштирилади. натижада ҳосил қилинган мулоҳазанинг (хулосанинг) субъекти асос мулоҳаза предикатига …

риш усули билан хулоса чиқариб бўлмаслигини эътиборга олиш зарур. шунинг учун о мулоҳазадан «баъзи s-p эмас» шаклида эмас, балки «баъзи s эмас–pдир» «баъзи р-s эмас», «баъзи р эмас s дир» шаклида хулоса чиқарилади. жузъий тасдиқ (i) мулоҳазадан предикатга қарама-қарши қўйиш усули билан хулоса чиқариб бўлмайди. чунки, «баъзи s-p мулоҳазани айлантирсак «баъзи s-p мас эмас» яъни жузъий инкор ҳукм келиб чиқади. ундан алмаштириш орқали хулоса чиқариб бўлмайди. мантиқий квадрат орқали хулоса чиқариш. бунда оддий қатъий мулоҳазаларнинг ўзаро муносабатларини (қаранг: мантиқий квадрат) эътиборга олган ҳолда, мулоҳазалардан бирининг чин ёки хатолиги ҳақида хулоса чиқарилади. бу хулосалар мулоҳазалар ўртасидаги зидлик, қарама-қаршилик, қисман мослик ва бўйсиниш муносабатларига асосланади. зидлик (контрадикторлик) муносабатларига асосланган ҳолда хулоса чиқариш. маълумки, зидлик муносабати а-о ва е‑i мулоҳазалари ўртасида мавжуд бўлиб, учинчиси истисно қонунига бўйсунади. бу муносабатга кўра мулоҳазалардан бири чин бўлса, бошқаси хато бўлади ва, аксинча, бири хато бўлса, бошқаси чин бўлади. хулосалар қуйидаги схема бўйича тузилади: масалан, а. ҳамма …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "хулоса чикариш"

1413384233_59526.doc р s p s - - s p p s - - e i ; a o ; i е ; о а ® ® ® ® ., а е , е а ® ® i - o o; - i i; o o; i ® ® . a e ; e a ; e i ; a o ; i е ; о а ® ® ® ® ® ® i. o o; i ® ® ù p ù p ù q p ù q p ù ù ù q p ù ù c в f d - s f d - a c в a - s ú ú ú ú ú ú q p c b …

DOC format, 535.0 KB. To download "хулоса чикариш", click the Telegram button on the left.

Tags: хулоса чикариш DOC Free download Telegram