эрих фромнинг дунёвийлик фалсафаси

DOC 114,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1411372983_59237.doc эрих фромнинг дунёвийлик фалсафаси эрих фромм (1900-1980 йиллар) хх асрнинг кўзга кўринган файласуфи, социологи, психологларидан биридир. у фрейдизмга асос солганлардан бири ҳисобланади. ижтимоий тараққиёт ғояларининг тарғиботчиси ҳамдир. гейдельберг университетини тугатгач 1929 йилда фалсафа фанлари доктори илмий даражасини олган. 1923-1924 йилларда берлиндаги руҳий таҳлил институтида руҳий таҳлил курсини ўтаган. 1929-1932 йилларда франкфурт-майнедаги ижтимоий тадқиқотлар институтида ишлаган. 1933 йилда ақшга муҳожир бўлган, ўқитувчилик ва илмий-тадқиқот ишлари билан шуғулланган. мехико миллий университети қошидаги руҳий таҳлил институтига раҳбарлик қилган. 1974 йилдан швейцарияда яшаган. унинг «эркинликдан қочиш» (1941), «ўзи учун яшаётган инсон» (1947), «севмоқ санъати» (1956), «дзен-буддизм ва руҳий таҳлил» (1960), «маркснинг инсон концепцияси» (1961), «иллюзиялар қуршовида» (1962), «инсон қалби» (1964), «умидлар инқилоби» (1968), «инсон деструктивлигини анатомияси» (1973), «эга бўлмоқ ва бор бўлмоқ» (1976) каби асарларида инсонпарвар руҳий таҳлил қарашлари акс этган. фромм фикрига кўра, инсон эволюцион ўзгаришлар натижасида вужудга келган мавжудот бўлиб, худди ўша ўзгаришлар, инстинктлар, яъни туғма ҳис-туйғулари туфайли аввалдан мослашган, ўзини …

маданиятшунослик ва ижтимоий психология соҳаларида янги ғояларни илгари сурди. унинг асосий мазмуни «ижтимоий хусусиятга» эга бўлган муайян маданият билан ўзаро чамбарчас боғлиқликда намоён бўлади. э.фроммнинг «инқилоб умидлари», «бор бўлмоқ ёки эга бўлмоқ» ва қайсидир маънода «инсон деструктивлиги анатомияси» каби асарлари унинг ижодида катта аҳамиятга эга. улар муаллифнинг келажак авлодга қолдирган назарий мероси ҳисобланади. бу асарларда замонавий ғарб жамиятининг маънавий-руҳий асослари танқид қилинади ва уни ижтимоий-сиёсий жиҳатдан янгилаш йўлларини ҳам кўрсатиб беради. айнан ана шу асарларда фроммнинг замонавий жамият реалликларини тадқиқ қилишда фалсафий-антропологик, маданий ва ижтимоий-сиёсий ёндашувининг синтези яққол намоён бўлади. замонавий фрейдчиликнинг йирик назариётчиларидан бири бўлган фромм, з.фрейд асос солган руҳий таҳлил анъаналарини ижодий давом эттиради. фромм инсоният томонидан яратилган маданиятнинг моҳиятини, уни ривожланиш механизми ва тенденцияларини инсон табиатига хос бўлган бирламчи асослардан аниқлашга ҳаракат қилган олимлардан биридир. худди шундай ҳолда, унинг фикрича, ижтимоий-сиёсий вазиятни тўғри баҳолаш, тўғрилаш ва башорат қилиш мумкин. эрих фроммнинг ижтимоий фалсафаси айнан «инсон-маданият-сиёсат» мавзуи йўналишида …

ариётчилари қарашларига ҳам тўғри келади. зотан, инсон моҳияти ҳақидаги тасаввур фроммча ижтимоий фалсафанинг асоси ҳисобланади. фроммнинг ижтимоий-сиёсий концепциясининг асосида инсон моҳияти ғояси ётади. у, бироқ кўпгина сиёсий доктриналардан қониқмаганлигини таъкидлаб кетади. улар асосан «инсон табиати»га хослик ҳақида гапиради, «аслида эса, уни бир томонлама намоёнини акс этади, инсон табиатига бундай нотўғри, бир ёқлама ёндашув, жамиятнинг маълум бир муайян типини оқлайди. бу эса инсон маънавий асосларини зарурий маҳсули сифатида кўрилади» . ўзининг инсон табиати концепциясини тузар экан фромм, инсон моҳиятига субстанционал (шу жумладан биосубстанционал), ҳамда релятив (нисбий) ёндашувни чеклаб ўтишга ҳавракат қилади. жумладан, биосубстанционал руҳият илк фрейдизмга хос бўлган ҳолат фроммнинг илк ижодида яққол намоён бўлган. инсон табиатига хос бўлган биологик асосни бўрттирилиши ўз-ўзидан инсон ва инсоний маданият ривожидаги ижтимоий омилларга етарли даражада баҳо берилмаганлигига олиб келди. бу эса ўз навбатида ижтимоий-психологик ва сиёсий муаммоларни ҳал қилишда зарурий назарий-методологик асоснинг етарли эмаслигини намоён қилди. фромм замонавий антропологияда мавжуд бўлган инсон табиати бениҳоя …

қнашувлар бошланади. бунда инсон ўз табиатини ўзгартира олмаган ҳолда ҳаёт тарзини ўзгартиришга мажбур бўлади» . инсон, фромм фикрича, ҳаётда ўзини намоён қилиш учун интилади. у дунёни ўзининг физиологик эҳтиёжларини қондиришда восита бўлишини хоҳлайди. гарчи инсон интилишлари фақат моддиятга қаратилмаган экан («ягона нон билан у ҳаёт эмас»), унда улар «инсоний эҳтиёжларни асосий ўзига хос муносабатларини талаб қилади, бунда бошқа инсонлар билан, табиат билан ўзгача муносабат ўрнатилади ва бунда инсон ўзини ўзига хос намоён қилади» . шунга қарамасдан, ҳозирги даврда инсонга атрофлича, кенг қамровли таъриф берилмаган. (фромм таъкидича, келажакда ҳам мумкин бўлмайди). уни «ўзига хос тарзда»-заруриятдан homo faber, homo sapiens, homo ludens ва ҳоказо, деб таърифлаш етарли эмас. фромм фикрича, инсоний ибтидога илмий жиҳатдан тўлақонли таъриф бериб бўлмайди деган шубҳага келмаслик керак. «ҳамма ана шу «ўзига хослик», - олим таъкидича, - инсоннинг турли-туманлигини кўрсатади ва у бир вақтнинг ўзида оддий инсон бўлиб ҳам қолаверади. инсон бўлиш қандай, деган саволга жавобни турли инсоний …

ий зиддиятга келади, бутун жамият касалланади. ҳақиқатдан ҳам, инсон моҳиятини фалсафий тушуниш замонавий ижтимоий-сиёсий назарияни тузиш учун зарурдир. бироқ инсоний табиат фромм концепциясида руҳий субстанция сифатида намоён бўлади. унинг мазмуни даврдан ташқарида бўлган инсоннинг экзистенциал эҳтиёжи орқали очилади. инсоний табиатнинг фроммча талқини, охир оқибатда, назарий, ҳаёлий конструкция, тузилма бўлиб қолаверади. шунга қарамасдан фромм, инсон ривожидаги ижтимоий муҳитни ролини тан олади. бироқ ижтимоий фаолиятни ҳар қандай шаклини тузишда инсоний табиатнинг туғма эҳтиёжлар тизими ҳал қилувчи аҳамият касб этишини таъкидлаб ўтиш зарур. фроммнинг концепцияси табиий, натуралистик антропологиянинг бир вариантини ҳосил қилади. унда инсон олдиндан руҳий тузилмаси белгилаб қўйилган мавжудот сифатида намоён бўлади, бу унинг интилишлари, фикрлари ва ҳаракатини белгилаб беради. фромм инсоний табиатнинг фундаментал тамойилини аниқлашга ҳаракат қилади. шунинг асосида инсон инсоний маданият ва сиёсат ҳақидаги таълимотини ривожлантиришга уринди. инсоний табиатнинг худди шундай икки фундаментал тамойилини, фрейдча танатос ва эрос сингари, эга бўлиш ва бор бўлишда кўради. ана шу тамойилларнинг ҳар бири, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "эрих фромнинг дунёвийлик фалсафаси"

1411372983_59237.doc эрих фромнинг дунёвийлик фалсафаси эрих фромм (1900-1980 йиллар) хх асрнинг кўзга кўринган файласуфи, социологи, психологларидан биридир. у фрейдизмга асос солганлардан бири ҳисобланади. ижтимоий тараққиёт ғояларининг тарғиботчиси ҳамдир. гейдельберг университетини тугатгач 1929 йилда фалсафа фанлари доктори илмий даражасини олган. 1923-1924 йилларда берлиндаги руҳий таҳлил институтида руҳий таҳлил курсини ўтаган. 1929-1932 йилларда франкфурт-майнедаги ижтимоий тадқиқотлар институтида ишлаган. 1933 йилда ақшга муҳожир бўлган, ўқитувчилик ва илмий-тадқиқот ишлари билан шуғулланган. мехико миллий университети қошидаги руҳий таҳлил институтига раҳбарлик қилган. 1974 йилдан швейцарияда яшаган. унинг «эркинликдан қочиш» (1941), «ўзи учун яшаётган инсон» (1947), «севмоқ санъ...

Формат DOC, 114,0 КБ. Чтобы скачать "эрих фромнинг дунёвийлик фалсафаси", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: эрих фромнинг дунёвийлик фалсаф… DOC Бесплатная загрузка Telegram