madaniyatning ijtimoiy funksiyalari

DOC 61.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403340391_44688.doc madaniyatning ijtimoiy funksiyalari reja: 1. madaniyatning ijtimoiy funksiyalari 2. xviii-xix asrlarda o’zbek ma‘rifatparvarlari 3. sivilizatsiya. 4. madaniyat va sivilizatsiyaning aloqadorligi madaniyat ijtimoiy taraqqiyotga turli-tuman yo’llar va shakllar bilan singib boradi. ushbu yo’llar va shakllar ijtimoiy mavjudot bo’lishi inson faoliyatining sub‘ektiv-shaxsiy tomonlarini ifodalaydi, hayotiy faoliyat jarayonlarini tartibga solish va muvofiqlashtirish vositalarini o’zida mujassamlash-tiradi. shuningdek, madaniyatning ijtimoiy funktsiyalari turkumiga inson faoliyati natijasida yuzaga kelgan bilimlar, tajribalar va shu kabilarni saqlab qolish, ajdodlardan avlodlarga yetkazish vazifasini ham kiradi. tarixiy jarayonga ta‘sir ko’rsatadigan ixtiro, kashfiyot, yangilik bilan intiho topuvchi badiiy, ilmiy, texnik ijtimoiy ijodiyot ham ana shunday funktsiyalarga kiritilishi mumkin. bunday ixtiro va kashfiyotga ijtimoiy voqelikka joriy etila boshlagan yangi g’oya ham, inson faoliyatining moddiylashtirilgan natijalari ham, ular orasida aloqa bo’g’ini vazifasini o’tovchi faoliyat ham misol bo’la oladi. misol tariqasida atom energiyasining amalda qo’llani-lishini olaylik. radioaktivlik ixtiro etilgan vaqtdan atom energiyasini ozod qiluvchi zanjirli yadro reaktsiyasi imkoniyat-lari aniqlanguniga qadar qarayib qirq yil o’tdi. …

mental bilimlardan atom bombasigacha bo’lgan ijodiy yo’lni bosib o’tdilar. afsuski, fiziklar atom bombasi ustidagi ilmiy tadqiqotlarini nihoyasiga yetkazganlari zahoti ularning kashfiyotlari mualliflari nazoratidan chiqdi. ushbu tadqiqot mahsulidan endilikda siyosatdonlar va harbiylar foydalana boshladilar. xirosima va nagasakida portlagan bombalar urush yuritish vositalari tubdan o’zgarganidan xabar berdi. ushbu dahshatli voqeadan so’ng atom bombasi muttasil takomillashtirib borildi, uning qudrati o’sib, yadro arsenallari to’lib va boyib bordi. insoniyat yadro halokati arafasiga borib qoldi. dahshatli halokatning oldini olish, atom qurollarini ishlatishiga sabab bo’ladigan yangi jahon urushiga yo’l qo’y-maslik xalqaro munosabatlarning bosh muammosiga aylandi. shu quyi ilm mahsuli ijtimoiy voqelikka aylandi. keyinchalik ma‘lum bo’lishicha, atom energiyasidan tinchlik yo’lida ham foydalanish mumkin ekan. albatta, buning uchun insoniyat atom energiyasi ishlatilishi natijasida yuzaga keladigan salbiy oqibatlarni ham nazarda tutishi zarur. atom energiyasi - ilmiy-texnika taraqqiyoti bahsh etgan yagona yangilik emas. kompyuterlar, kosmik apparatlar ham shunday yangililar turkumiga kiradi. tabiiyki, inson dahosining ushbu mahsullari tarixiy taraqqiyot omiliga aylandilar va …

ilmiy ijodiyot jarayoniga joriy etilishi bu jarayonni ikki-uch barobar tezlashtirdi. ushbu holatning sharofati o’laroq, ja-hondagi ixtiro va kashfiyotlar soni o’sa boshladi. masalan, xx asrning 70-yillarida har yili 2750-2800 tadan kashfiyot qilingan bo’lsa, bizning davrimizga kelib ushbu ko’rsatkich qariyb ikki barobarga oshdi. ayni paytda, kompyuterlarni joriy etilishi faqat ijobiy yakun topgani yo’q, albatta. frantsiyada kompyuterlar xatosi tufayli sodir bo’lgan avtohalokat (2001), ašsh prezidentini saylashda kompyuterlarning «sharofati» bilan yuzaga kelgan paradoksal vaziyat (2001), kompyuterlarning terrorchilar say‘-harakatlariga ham xizmat qilayotgani fikrimizning dalilidir. madaniyatning ijtimoiy funktsiyasi ana shunday salbiy holatlarning oldini olishdan iboratdir. insoniyat ijodiy energiyasi yaratgan barcha ixtiro va kashfiyotlar ham jamiyat hayotidan o’rin olavermaydi. buning bir qancha sabablari mavjud. xviii-xix asrlarda o’zbek ma‘rifatparvarlari, keyincha-lik jadidchilik harakatining yirik namoyondalari ta‘lim tizimini isloh qilish jamiyatni inson-parvarlashtirish imko-nini beradigan qator g’oyalarni ishlab chiqdilar. biroq jami-yatda ushbu g’oyalarni o’z vaqtida ro’yobga chiqarish imkoniyatlari mavjud bo’lmagani bois ular ijtimoiy tafakkur tarixining muhim hodisasi sifatida qoldilar xalos. platon, …

tadigan progressiv g’oyalarning ijtimoiy voqelikdan o’rin olishiga zamin yaratadi. ikkinchi tomondan esa, u insoniyat taraqqiyotiga xalal beradigan g’oyalarning ommaviy tus olishiga to’sqinlik etadi. yuqoridagi fikrlarimizdan quyidagi xulosalar kelib chiqadi. madaniyat quyidagi ijtimoiy funktsiyalarni bajaradi: a) bilish funktsiyasi. madaniyat olam, insoniyat tarixi haqidagi bilimlarni shakllantiradi. b) informativ funktsiya. madaniyat insoniyat to’plagan tajri-balarni ajdodlardan avlodlarga yetkazadi. v) kommunikativ funktsiya. madaniyat kishilar orasidagi uzaro munosabatlarni muvofiqlashtirib boradi. madaniyat ijtimoiy funktsiyalarining tuzilishi inson hayotiy faoliyatining mazmuni siyqalanishiga, uning nazorat ostidan chiqishiga, jamiyatdagi vorisiylikning buzilishiga, inson ijodiy energiyasi mahsullarining regressga xizmat qila boshlashiga sabab bo’ladi. madaniyat ijtimoiy funktsiyalarini to’laqonli ruyobga chiqishi, bir tomondan, progressiv taraqqiyotni tezlash-tirsa, ikkinchi tomondan, insoniyat tarixi davomida yuzaga kelayotgan muammolarni o’z vaqtida anglab olish va bartaraf etish imoniyatlarini vujudga keltiradi. sivilizatsiya. madaniyat va sivilizatsiyaning aloqadorligi «tsivilizatsiya» tushunchasi turli falsafiy-gnoseologik kontseptsiyalarda turlicha yondashuvlar asosida talqin qilingan. ushbu tushunchaning mazmunini batafsil o’rganish uchun falsafiy fikrlar taraqqiyotidagi qarashlarni tahlil qilib, o’rganish maqsadga muvofiq. tsivilizatsiya …

ishil-gan muvaffaqqiyatlar madaniyat yutuqlari hisoblanardi. ša-dimgi jamoaning ongi kishilar moddiy faoliyatiga bog’liq bo’lgani kabi jamiyatning madaniy turmushi ijtimoiy hayotga singib ketgandi. ilk kishilik jamoasining o’ziga xos xususiyati uning tabiiy xarakterida edi. šabiladagi va qabilalararo munosabatlar kishilarning birgalikdagi va hamkorlikdagi hayoti va faoliyati jarayonida, hayot uchun kurash davomida shakllanardi. ushbu munosabatlarning barham topishi, ularning o’rniga o’zga xarak-terdagi ijtimoiy munosabatlarning yuzaga kelishi jamiyat taraqqiyotiga tub burilish yasadi. bunday burilish endilikda tsivilizatsiya shakllana boshlaganini anglatardi. jamiyat hayotining ushbu bosqichiga chuqurroq nazar tashla-sak, tsivilizatsiyaning siyosiy xususiyatlari yaqqol namoyon bo’la-di. ular quyidagilardan iborat: -mehnatning ijtimoiy taqsimoti; -shaharning qishloqdan farqlanishi; -aqliy mehnatning jismoniy mehnatdan farqlanishi; -tovar-pul munosabatlari va tovar ishlab chiqarishning vujudga kelishi; -davlatning shakllanishi; -mulkni meros qilib olish huquqining e‘tirof etilishi; -oila shaklida yuz bergan o’zgarishlar; -ma‘naviy ishlab chiqarishning rivojlanishi; aynan ana shu xususiyatlar jamiyatning tsivilizatsiyalashgan-ligi darajasini anglatadi. keyinchalik turli madaniyatlarning tan olinishi bilan barcha xalqlarning o’ziga xos tsivlizatsiyasi mavjud degan «etnografik» kontseptsiya shakllangan. (t. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "madaniyatning ijtimoiy funksiyalari"

1403340391_44688.doc madaniyatning ijtimoiy funksiyalari reja: 1. madaniyatning ijtimoiy funksiyalari 2. xviii-xix asrlarda o’zbek ma‘rifatparvarlari 3. sivilizatsiya. 4. madaniyat va sivilizatsiyaning aloqadorligi madaniyat ijtimoiy taraqqiyotga turli-tuman yo’llar va shakllar bilan singib boradi. ushbu yo’llar va shakllar ijtimoiy mavjudot bo’lishi inson faoliyatining sub‘ektiv-shaxsiy tomonlarini ifodalaydi, hayotiy faoliyat jarayonlarini tartibga solish va muvofiqlashtirish vositalarini o’zida mujassamlash-tiradi. shuningdek, madaniyatning ijtimoiy funktsiyalari turkumiga inson faoliyati natijasida yuzaga kelgan bilimlar, tajribalar va shu kabilarni saqlab qolish, ajdodlardan avlodlarga yetkazish vazifasini ham kiradi. tarixiy jarayonga ta‘sir ko’rsatadigan ixtiro, kashfiyot, yangilik ...

DOC format, 61.5 KB. To download "madaniyatning ijtimoiy funksiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: madaniyatning ijtimoiy funksiya… DOC Free download Telegram