9-sinf geografiya dars ishlanmasi

PPT 27 pages 4.5 MB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.5 MB

File type PPT

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

9-sinf mavzu: jahon tabiiy resurlari namangan viloyati to`raqo`rg`on tumani 39-maktab geografiya fani o’qituvchisi usmonova ra`noning 9-sinflar uchun bir soatlik dars ishlanmasi 9-sinf yangi mavzu: atrof-muhitning ifloslanishi o‘tgan mavzu: dunyo okeani. iqlimiy, kosmik, biologik va rekreatsion resurslar dunyo mamlakatlarini bilish – inson aql-zakovatining manbai va ko`rkidir (leonardo da vinchi) o`qituvchi shiori: “o`ylatib, o`ynatib, o`rgataman” tashkiliy qism: (3 daqiqa) salomlashish davomatni aniqlash o’quvchilarning o’quv qurollarini nazorat qilish o’quvchilarni guruhlarga ajratish “jahon yangiliklari” darsning borishi: 1. o‘qituvchining kirish so‘zi (2 daqiqa): hurmatli o`quvchilar! bugungi darsimizni sayohat-darsi tarzida o`tkazamiz. ozbekiston milliy aviakompaniyasiga qarashli “boing-767” rusumli samolyoti orqali jahon mamlakatlari bo`ylab sayohatga chiqamiz. sayohatimiz shartiga asosan har bir o`quvchi biror bir davlatni poytaxti bilan birga aytsagina samolyotga taklif etiladi. shunday qilib olamga sayohatimizni boshlaymiz. o`tilgan mavzudan guruhlarga savollar (10 daqiqa) 1-guruh: dunyo okeani resurslari 2- guruh: iqlimiy va kosmik resurslar 3-guruh: biologik va rekreatsion resurslar topshiriq – “jumboq ko`chasi” _ _ iti ( kelishik q`o`shimchasi) …

2 / 27

antropogen omillar asosiy rol o'ynaydi. tabiiy omillar asosida atrof-muhitning ifoslanishi, avvalo, tabiiy yo‘l bilan – chaqmoq chaqishi, o‘t-o‘lanlar va o‘rmonlarning yonishi, vulqonlarning otilishi, shamol harakati, biosferada uzluksiz boradigan chirish (o‘simlik va hayvonot qoldiqlari) va boshqa jarayonlar natijasida yuz beradi. ular yiliga millionlab tonna chang-to‘zonlarni havoga chiqarib yuboradi. ammo hozirgi vaqtda tabiatning ifoslanishida sun’iy omillar (antropogen jarayon) eng ko‘p qatnashmoqda. atmosferaga chiqarilayotgan ifoslanishning 2/3 qismi uning hissasiga to‘g‘ri keladi. quruqlik (litosfera)ning ifoslanishi yer osti boyliklarini o‘zlashtirish, ayniqsa, ularni ochiq usulda qazib chiqarish natijasida yuzaga kelmoqda. tuproq, ayniqsa, sanoat va qishloq xo‘jaligi chiqindilari bilan ifoslanmoqda. bunda asosiy ifoslovchi unsurlar – turli metallar va ularning birikmalari, mineral o‘g‘itlar, kimyoviy zaharli vositalar, radioaktiv moddalardir. maishiy xizmat va chorvachilik chiqindilari tufayli paydo bo‘lgan chiqindi uyumlari sanitariya- gigiyena holatining yomonlashuviga olib kelmoqda. gidrosfera (daryolar, ko‘llar va dengizlar), asosan, sanoat, qishloq xo‘jaligi va uy-ro‘zg‘or, maishiy xizmat sohalarining oqova suvlari qo‘shilishi natijasida ifloslanmoqda. oqibatda chuchuk suv yetishmasligi holati …

3 / 27

rni uchirish yoki turli xil yong‘inlar tufayli ifoslanmoqda. bular natijasida har yili milliardlab tonna qattiq, gazsimon, aerozol chiqindilar atmosferaga chiqarib yuborilmoqda. atmosferada, ayniqsa, is gazi (co), oltingugurt gazlari (so2) salmog‘ining oshib borishi katta ekologik muammolarni keltirib chiqara boshladi. yadroviy ilmiy tadqiqotchi, mashhur olim y.b.xaritondan: «dahshatli termoyadro qurollarining ishlab chiqarilishi va uning tarqalishi insoniyatni yo‘q qilib yuborish xavfni tug‘dirmaydimi?» – deb so‘raganlarida, u: «sayyoramizga oxir-oqibat termoyadro qurollari emas, balki «issiqxona samarasi» katta xavf tug‘diradi, ya’ni iqlimning global miqyosda isib borishi yerdagi hayot uchun haqiqiy talafot xavfni keltiradi», – deb javob bergandi. atmosferaning ifloslana borishi insoniyat oldiga yana bir murakkab muammoni qo‘ymoqda. keyingi yillarda havoga ftor-xlorli birikmalarning tobora ko‘p chiqarib yuborilishi natijasida yerdagi hayotning qalqoni hisoblangan ozon qoplamining tobora yupqalashib borishi kuzatilmoqda. «ozon tuynugi» deb nomlangan ana shu holat dastlab janubiy amerikaning antarktidaga tutash hududlari, so‘nggi yillarda esa yevrosiyoning shimoliy kengliklari ustida ham kuzatila boshlandi. atrof-muhitni himoya qilishning qator samarali yo‘llari ishlab …

4 / 27

noat tarmoqlari qatoriga issiqlik elektr energetikasi, metallurgiya, kimyo va neft-kimyo, selluloza-qog‘oz, sement kabi sanoat tarmoqlari kiradi. so‘nggi davrlarda dunyoning ko‘pchilik yetakchi industrial mamlakatlarida bunday «ifos» ishlab chiqarish tarmoqlarini iqtisodiy jihatdan kam o‘zlashtirilgan kimsasiz hududlarda joylashtirishga ahamiyat berilmoqda. ana shunday tamoyillarga mustaqillik yillarida qo‘ymoqda. ekologik siyosat – ekologiya fani talab va tavsiyalarini hisobga olgan holda, bizni o‘rab turgan tabiiy muhitni muhofaza qilish va uni sog‘lomlashtirishga, tabiiy resurslardan samarali foydalanish va ularni boyitishga qaratilgan siyosatlar majmuasidir. keyingi o‘n yilda aqsh, yaponiya, qator yevropa ittifoqi va mdh davlatlari, ayrim rivojlanayotgan mamlakatlar murakkab ekologik holatni sog‘lomlashtirishga qaratilgan zaruriy-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqdilar, qonunlar qabul qildilar va amaliyotda qo‘llay boshladilar. ularda ekologiyani sog‘lomlashtirishga bel bog‘lagan xalq harakati va partiyalar (masalan, «yashillar», «grinpis» va boshqalar) faol ish olib bora boshladi. natijada, o‘tgan 80-yillar mobaynida, asosan, iqtisodiy rivojlangan mamlakatlarda atrof-muhitning ifoslanish darajasi sekin-asta pasayib bordi. keng doirada amaliy natijalarga erishish uchun butun jahon doirasida kuchlarni birlashtirish zaruriyati mavjud. …

5 / 27

) “keys-stadi” 1-2-3- guruhlarga “tabiat va inson” , ekologik muammolar … “geografiyada – nazm” : she‘riy topishmoqlar 1. shakli bodomsimon “jannat makondir” vatanim chiroyi zebi jahondir * * * 2. qani ayt-chi sen tal‘at neftga boy qaysi davlat? 3. xaritaga boq ortoq she‘r shaklini top tezroq unda qay davlatlar bor qaramay ayt-chi bundoq *** 4. uchadi jim, qo‘nadi jim, yotadi jim. qachon o‘lsa, keyin yig‘laydi uzun-uzun. 5. lotinchadan qilsang tarjima “qora” degan ma‘no bildirar, fan tilida u irqning nomi qaysi davlat shunday atalar *** 6. u shundayin keng shahar oq va ko‘k nil tutashar topsangiz agar ismin hayvonning ham jismi emas quloq, yoki dum shahrning nomi ……… “bayroqcha o`rnatamiz!” 1- guruhlarlardan ikkitadan o`quvchi chiqadi va o`zlariga tegishli qit`adagi davlatlarni kartochkadan tanlab oladi 2- so`ngra siyosiy xaritaga bayroqchasini yopishtiradi. 3- “kalit so`z”ni topishadi va doskaga yopshtiradilar; 1. sardorlar bellashuvi “blits” savollari 1. niderlandiyaning ikkinchi nomi qanday? 2. hozirgi zamon siyosiy kartasida …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "9-sinf geografiya dars ishlanmasi"

9-sinf mavzu: jahon tabiiy resurlari namangan viloyati to`raqo`rg`on tumani 39-maktab geografiya fani o’qituvchisi usmonova ra`noning 9-sinflar uchun bir soatlik dars ishlanmasi 9-sinf yangi mavzu: atrof-muhitning ifloslanishi o‘tgan mavzu: dunyo okeani. iqlimiy, kosmik, biologik va rekreatsion resurslar dunyo mamlakatlarini bilish – inson aql-zakovatining manbai va ko`rkidir (leonardo da vinchi) o`qituvchi shiori: “o`ylatib, o`ynatib, o`rgataman” tashkiliy qism: (3 daqiqa) salomlashish davomatni aniqlash o’quvchilarning o’quv qurollarini nazorat qilish o’quvchilarni guruhlarga ajratish “jahon yangiliklari” darsning borishi: 1. o‘qituvchining kirish so‘zi (2 daqiqa): hurmatli o`quvchilar! bugungi darsimizni sayohat-darsi tarzida o`tkazamiz. ozbekiston milliy aviakompaniyasiga qarashli “boi...

This file contains 27 pages in PPT format (4.5 MB). To download "9-sinf geografiya dars ishlanmasi", click the Telegram button on the left.

Tags: 9-sinf geografiya dars ishlanma… PPT 27 pages Free download Telegram