yosh fizologiya, anatomiya va gigiyena

PPT 24 стр. 1,0 МБ Бесплатная загрузка

24 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,0 МБ

Тип файла PPT

Страницы 24

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 24

слайд 1 o’zbekistopn respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi toshkent viloyati chirchiq davlar pedagogika instituti tabiyy va aniq fanlar fakulteti yosh fizologiya, anatomiya va gigiyena fani мavzu: аnalizatorlarning anatomiyasi, fiziologiyasi, yosh xususiyatlari va gigiyenasi chirchiq-2022 маърузачи: б.ф.н., доц. файзиев в.б. dars rejasi: sеzgi оrgаnlаri fiziоlоgiyasi. ko’rish аnаlizаtоrlаri. eshitish vа muvоzаnаt оrgаnlаri. хid vа tа’m bilish аnаlizаtоrlаri. бош мия пўстлоғининг турли қисмларида махсус нерв ҳужайралари тўплами жойлашган бўлиб, уларни и. п. павлов анализаторлар (сезги аъзоларининг марказлари) деб атаган. ҳар бир анализатор уч қисмдан ташкил топган: 1. анализаторнинг периферик қисми, яъни рецептор. бу махсус нерв тузилмаси бўлиб, тананинг турли қисмларида (тери, пай, кўз, қулоқ, бурун, тил, ички аъзолар ва қон томир деворларида) жойлашган. рецепторларнинг сони жуда кўп, масалан, терининг 11 см сатҳида 200-400 тагача,бутун сатҳида эса 8 млн га яқин рецептор бор. рецепторлар жойлашувига кўра икки хил бўлади: а) ташқи рецепторлар - булар ташқи муҳит таъсирини (ўзгаришларини) қабул қилади. буларга кўриш, …

2 / 24

нг жойлашуви кўриш аъзоси (кўриш анализатори) кўриш органи икки қисмдан ёрдамчи органлар ва асосий қисм – кўз соққасидан иборат. кўриш органи ёрдамида ташқи дунёдаги нарсаларнинг шакли, катталиги, кўздан яқин-узоқлиги ва буюмларнинг ранги тўғрисида тасаввур ҳосил бўлади. кўз соққаси сут эмизувчи ҳайвонларда ва одамда юмалоқ бўлиб, кўз косаси чуқурлигида жойлашган. унинг устки қавати оқсил парда – склера бўлиб, бу парда олд томонда шох моддага айланади. шох парда билан оқсил парда орасида веноз канал жойлашган. кўз соққаси 1- кўз соққасининг оқ пардаси; 2- кўз соққасининг шох пардаси; 3- кўзнинг қон томир пардаси; 4- кўзнинг рангли пардаси; 5- кўзнинг олдинги бўшлиғи (суюқлик билан тўлган); 6- кўз қорачиғи; 7- кўз гав¬ҳари; 8- гавҳарни ўраб турувчи киприк¬симон мускул; 9- шишасимон тана; 10¬кўзнинг тўр пардаси; 11- кўриш нерви кўзнинг функцияси кўриш анализаторининг қисмлари: 1- кўз тўр пардасида жойлашган ёруғлик сезувчи ҳужайралар (кўриш анализаторининг периферик қисми-рецепторлар); 2- кўриш нерви (кўриш анализаторининг ўтказувчи қисми); 3- бош мия пўстлоғининг …

3 / 24

мларга қараш лозим. чунки яқинга қараб иш бажарган вақтда кўз қорачиғи кенгайиб, кўз ичидаги босим ортади ва кўз толиқади. узоққа қараганда эса кўз қорачиғи торайиб, кўз ичидаги босим пасаяди ва кўз дам олади; -автобус, трамвай, метро, поезд ва бошқа транспорт воситаларида кетаётганда ўқиш ярамайди, чунки бу вақтда қўлдаги китоб ёки журнал, газета бир текис турмайди, балки қимирлаб туради. бу эса кўз гавҳари шаклининг узлуксиз ўзгариб туришига сабаб бўлади ва кўзни толиқтириб, унинг хираланиб қолишига сабаб бўлади. шунингдек, ётиб ўқиш ҳам зарарли; узоқ вақт давомида телевизор кўриш ҳам кўзни толиқтиради; - кўзни қуёш нуридан, ёниб турган олов шуъласидан, чангдан ва шунга ўхшаш ноқулай таъсирлардан ҳимоя қилиш лозим. шунингдек, кўзни қўл бармоқлари билан ишқалаш ярамайди. кўз қичишса, тоза бинт ёки рўмолча билан авайлаб қовоқ устидан силаш мумкин; - кундалик овқат таркибида а витамин етишмаслиги таёқчасимон ва колбачасимон рецепторлар фаолияти бузилишига ва кўриш ўткирлиги пасайишига саб.аб бўлади. шунинг учун таркибида а витамини бўлган …

4 / 24

аси дейилади. эшитиш пластинкаси эмбрионнинг 4-ҳафтаси давомида такомиллашиб бориб, чуқурлик ҳосил қилади, бу эшитиш чуқурлиги деб аталади. қулоқнинг тузилиши қулоқнинг функцияси. 1- чиғаноқ, унинг ичида эшитиш рецепторлари жойлашган; 2- эшитиш нерви; 3- бош мия ярим шарлари пўстлоғининг чакка қисмида жойлашган эшитиш маркази таъм билиш анализатори одамда ва барча ҳайвонларда турли хил химиявий таъсиротларни сезиш - таъм билиш хусусияти бор. таъм билиш хусусияти - турли хил овқат моддаларининг бирини иккинчисидан ажрата билиш демакдир. бу вазифани таъм билиш рецепторлари бажаради. таъм билиш рецепторлари жуда содда тузилган ҳайвонларда, чунончи, кавак ичаклиларда, чувалчангларда, игнатерилиларда ва моллюскаларда ҳам мавжуд. таъм билиш аъзосининг тузилиши ҳид сезиш аъзоси ҳид билиш рецепторлари бурун бўшлиғи шиллиқ пардасида жойлашган. уларнинг сони ўртача 30-40 млн атрофида. бу ҳужайраларда кўплаб майда тукчалар бўлиб, уларнинг узунлиги 1-2 микронга тенг. бурун бўшлиғининг ҳид билувчи сатҳи 5 см2. бўлиб, сезувчи ҳужайра тукчаларининг кўп бўлиши ҳисобига ҳид билиш сатҳи 100 - 150 марта ортади. ҳид билиш …

5 / 24

рецептор; 3-совуқни сезувчи рецептор; 4- иссиқни сезувчи рецептор; 5-босимни сезувчи рецептор. мувозанат аъзоси (вестибуляр анализатор) мувозанат аъзосининг аҳамияти. мувозанат аъзоси вестибуляр анализатор деб ҳам аталади. у одам танасининг фазода маълум мувозанатда бўлишини таъминлайди. тик турганда, юрганда, югурганда, сакраганда, рақсга тушганда, нарвондан юқорига кўтарилганда ва пастга тушганда, арғимчоқ учганда, сувда сузганда, дарахтга чиққанда, турникда гимнастика машқларини бажарганда, ҳар хил транспортда юрганда, яъни фазода одам танаси энг оддий ҳолатдан энг мураккаб ҳолатга ўтганда танасининг мувозанатини таъминловчи асосий аъзо вестибуляр (аппарат) анализатордир. мускул, пай ва бўғимлар орқали сезиш (ҳаракат анализатори) одамнинг барча ҳаракатлари тананинг кўндаланг йўлли мускуллари, пайлар ва бўғимлар орқали амалга ошади. ҳар бир мускулнинг қисқариши ва тананинг маълум бўғимидан ҳаракат ўтиши учун бу тўқималарда мазкур қўл ёки оёқнинг фазодаги ҳолати ҳақида сезиш импулслари ҳосил бўлиб, улар миянинг ҳаракат марказига ўтказилади. ҳаракат маркази бош мия ярим шарлари пўстлоғининг олдинги марказий пуштасида жойлашган. мускул, пай ва бўғимларда рецепторлар бўлиб, улар проприо-рецепторлар деб аталади. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 24 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yosh fizologiya, anatomiya va gigiyena"

слайд 1 o’zbekistopn respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi toshkent viloyati chirchiq davlar pedagogika instituti tabiyy va aniq fanlar fakulteti yosh fizologiya, anatomiya va gigiyena fani мavzu: аnalizatorlarning anatomiyasi, fiziologiyasi, yosh xususiyatlari va gigiyenasi chirchiq-2022 маърузачи: б.ф.н., доц. файзиев в.б. dars rejasi: sеzgi оrgаnlаri fiziоlоgiyasi. ko’rish аnаlizаtоrlаri. eshitish vа muvоzаnаt оrgаnlаri. хid vа tа’m bilish аnаlizаtоrlаri. бош мия пўстлоғининг турли қисмларида махсус нерв ҳужайралари тўплами жойлашган бўлиб, уларни и. п. павлов анализаторлар (сезги аъзоларининг марказлари) деб атаган. ҳар бир анализатор уч қисмдан ташкил топган: 1. анализаторнинг периферик қисми, яъни рецептор. бу махсус нерв тузилмаси бўлиб, тананинг турли қисмларида (тери,...

Этот файл содержит 24 стр. в формате PPT (1,0 МБ). Чтобы скачать "yosh fizologiya, anatomiya va gigiyena", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yosh fizologiya, anatomiya va g… PPT 24 стр. Бесплатная загрузка Telegram