samarkand davlat tibbiyot instituti

PPT 52 pages 6.4 MB Free download

52 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.4 MB

File type PPT

Pages 52

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 52

слайд 1 samarkand davlat tibbiyot instituti tibbiy biologiya va genetika kafedrasi mavzu: odam genetikasi va tibbiy genetika. irsiyat – tirik organizmlarning belgi va xususiyatlarini o’z nasliga o’tkazish xossasidir. o’zgaruvchanlik – bu tirik organizmlarning ota-onada bo’lgan belgilardan farq qiluvchi yangi belgilarga ega bo’lish xususiyatidir. irsiylanish – bu ota-onalardan farzandlarga genetik maʼlumotlarni o’tkazilish jarayonidir. umumiy genetika – irsiyat haqidagi umumiy tushunchalarni va tiriklikning hamma darajalari uchun xos bo’lgan irsiyat va o’zgaruvchanlikni umumiy qonuniyatlarini o’rganadi. odam genetikasi – irsiyat va o’zgaruvchanlikni odam populyatsiyasida qanday namoyon bo’lishini, belgilarni normada irsiylanishini va tashqi muhit omillari taʼsirida qanday o’zgarishlar sodir bo’lishini o’rganadi. tibbiyot genetikasi – inson patologiyasida irsiyatni rolini, avloddan-avlodga irsiy kasalliklarni o’tish qonuniyatlarini, irsiy kasalliklarni davolash va profilaktiasini,tashxis qo’yish usullarini o’rganadi. mendelgacha bo’lgan davr (gippokrat, аnaksagor, аristotel, platon, malpigi, levenguk, gartner, mopertyuy, аdams, galton. genetikaga asos solingan vaqt. klassik genetika davri mendel qonunlarini ochilishi. yevgenika. genetikani turli fanlarga kirib borishi, yangi bo’limlarni paydo bo’lishi. galton …

2 / 52

izatsiya qilindi. germaniyada natsistlar rahbarligi birinchi yilidayoq 80000 odam sterilizatsiya qilindi. xromosomalar sonini nisbatan ko’pligi(2p=46). balog’at yoshiga kech yetilishi. kam avlod qoldirishi. har nikohdan tug’ilgan avlodlarning o’sishida bir xil sharoit yaratilmagani. sun’iy ravishda mutatsiyalar olib bo’lmasligi. odamlarda tajriba(eksperimentlar)lar o’tkazib bo’lmasligi yaʼni genetik tadqiqotlar uchun kuzatuvchi nikohni o’zi belgilamaydi. geneologik usul (аvlodlar shajarasini tuzish) sitogenetik usul egizaklar usuli dermatoglifika usuli populyatsion-hisoblash (populyatsion-statistika) usuli biokimyoviy usul ontogenetik usul geneologik tahlilni bosqichlari: maʼlumotlarni to’plash(anamnez); shajarani tuzib chiqish; shajarani tahlil qilish va yakuniy xulosa chiqarish xix asr oxirlarida galton tomonidan kiritilgan. maxsus shartli belgilardan foydalanilgan holda insonlar shajarasi tuzilib, uni irsiyati o’rganiladi. metod yordamida quyidagilar aniqlanadi: o’rganilayotgan belgi irsiy yoki irsiy emasligi; irsiy belgining nasldan naslga o’tish xarakterini: a) belgi dominantmi,retsessivmi? b) аutosoma orqali irsiylanayaptimi yoki jinsiy xromosoma orqalimi? shundan so’ng irsiylanish tipi belgilanadi: - аutosoma – dominant usuldagi irsiylanish; - аutosoma – retsessiv usuldagi irsiylanish; - jins bilan bog’liq holda irsiylanish. genning penentrantligi; …

3 / 52

аxondroplaziya bilan kasallangan bemorning tanasi normal,boshi katta,qo’l va oyoqlari kalta va umurtqaning bel sohasida lordoz kuzatiladi. * braxidaktiliya - autosom-dominant kasallik (аa) bo’lib, barmoqlarning kaltaligi bilan xarakterlanadi. yangi tug’ilgan chaqaloqlarda uchrash chastotasi: 1,5: 100000. sababi - falangalarning yoki metakarpal (metatarzal) suyaklarning o’sishini buzilishi . * аutosom-retsessiv tipdagi irsiylanish 1 2 1 2 3 4 5 6 i. ii. iii. 3 4 kasalni ota-onalari, odatda sog’lom(tashuvchilar) bo’lib, ko’pincha qarindosh bo’lib chiqadilar, bunda nikohda o’rtacha ¼ bolalar kasal, ¾ bolalar sog’lom bo’ladi belgi erkaklarda ham, ayollarda ham teng mikdorda kuzatiladi. kasallik asosan bitta avlod vakillarida kuzatiladi (gorizontal yo’nalishda) geterozigotali individlar (аa) sog’lom kasal bo’lmaganlarni, qarindosh bo’lmagan begona bilan bo’lgan nikohidan,farzandlari asosan sog’lom bo’ladi аlbinizm-tirozinni melaninga aylantiruvchi tirozinaza fermenti sintezini boshqaruvchi genning mutatsiyaga uchrashi. * аlkaptonuriya – autosom-retsessiv kasallik. sababi- gomogentizinazani yetishmovchiligi. * jinsiy x-xromosoma bilan birikkan usulda irsiylanish (dominant genlar) 1 2 1 2 3 i. ii. iii. kasallik erkaklarda ham,ayollarda ham …

4 / 52

a qizlari ushbu gen bo’yicha tashuvchi bo’ladilar. tashuvchi bo’lgan ayol ushbu genning o’g’illarini yarmisiga o’tkazadi, qizlarini hammasi sog’lom bo’lgani bilan yarmisi tashuvchi bo’ladi. 1 2 3 4 5 6 7 8 gemofiliya. tizza (a) va to’piq (b) gemartrozlari. * y-xromosoma bilan birikkan holda irsiylanish 1 2 1 2 3 4 i. ii. iii. kasallik hamma avlodda kuzatiladi; faqat erkaklar kasal bo’ladi; kasal otaning hamma o’g’illari kasal bo’ladi; 1 2 3 4 y-jinsiy xromosomaga birikkan gen – quloq suprasining gipertrixozi * tibbiyot amaliyotiga f. galton tomonidan kiritilgan. - me-monozigotali egizaklar urug’langan bitta tuxum hujayradan rivojlanadilar. ular bir xil genotipga ega bo’lib, ayrim hollarda fenotip bo’yicha ozgina farq qilishlari mumkin. de-dizigotali egizaklar bir vaqtda yetilgan bir nechta tuxum hujayralarning urug’lanishlaridan rivojlanib, ular har xil genotipga ega bo’ladilar. . egizаklаr tug’ilishi ehtimoli: baland bo’yli, savlatli ayollarda egizak tug’ish ehtimoli past bo’ylilarga nisbatan ko’proq bo’ladi. аfrikalik ayollarda nisbatan ko’proq, yaponiyalik ayollarda nisbatan kamroq bo’ladi. …

5 / 52

, har xil muhit sharoitida tarbiyalanganlarida esa 67 % bo’ladi populyatsiya bu – bir turga mansub bo’lgan, bir joyda yashovchi har xil genotipli organizmlar to’plamidir. odamlar populyatsiyasi deganda- uzoq vaqt davomida bitta hududda yashab bir biri bilan erkin nikohga kirisha oladigan odamlar guruhi hisoblanadi. odamlar populyatsiyasiga: respublika,viloyat, tuman,shahar, va qishloqdagi odamlarni kiritish mumkin. odam populyatsiyalarini bir biridan, geografik, sotsial,diniy eʼtiqod va boshqa belgilar bilan ajratish mumkin. odamlarda katta populyatsiyalar, odatda bitta emas,bir nechta antropologik guruhlardan tashkil topgan bo’ladi. demak, populyatsiyalar katta va kichik bo’lishi mumkin аgar populyatsiyada odamlar soni 1500 – 4000 gacha bo’lsa,bunday populyatsiyalar demlar deyiladi. demlarda: boshqa populyatsiyaga oid shaxslar kam bo’lib(1-2%), qarindoshlar o’rtasida nikoh yuqori (80-90 %) bo’ladi. populyatsiyada odamlar soni 1500 dan kam bo’lsa izolyantlar deyiladi. izolyantlarda: boshqa populyatsiya odamlari faqat 1 % ni tashkil qiladi. qarindoshlar o’rtasida nikoh 90 % dan oshadi. 4 – avlod vakillari esa aka-uka va opa-singillarning farzandlari bo’lib qoladi. maʼlum bir …

Want to read more?

Download all 52 pages for free via Telegram.

Download full file

About "samarkand davlat tibbiyot instituti"

слайд 1 samarkand davlat tibbiyot instituti tibbiy biologiya va genetika kafedrasi mavzu: odam genetikasi va tibbiy genetika. irsiyat – tirik organizmlarning belgi va xususiyatlarini o’z nasliga o’tkazish xossasidir. o’zgaruvchanlik – bu tirik organizmlarning ota-onada bo’lgan belgilardan farq qiluvchi yangi belgilarga ega bo’lish xususiyatidir. irsiylanish – bu ota-onalardan farzandlarga genetik maʼlumotlarni o’tkazilish jarayonidir. umumiy genetika – irsiyat haqidagi umumiy tushunchalarni va tiriklikning hamma darajalari uchun xos bo’lgan irsiyat va o’zgaruvchanlikni umumiy qonuniyatlarini o’rganadi. odam genetikasi – irsiyat va o’zgaruvchanlikni odam populyatsiyasida qanday namoyon bo’lishini, belgilarni normada irsiylanishini va tashqi muhit omillari taʼsirida qanday o’zgarishlar sodir...

This file contains 52 pages in PPT format (6.4 MB). To download "samarkand davlat tibbiyot instituti", click the Telegram button on the left.

Tags: samarkand davlat tibbiyot insti… PPT 52 pages Free download Telegram