o'zbek adabiy tilining xususiyatlari yangi slayd

PPTX 15 pages 456.8 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 456.8 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

reja: o’zbekiston hududa yashagan qadimgi urug’ va qabilalar. o'zbek xalqining etnik shakllanishidagi uch muhim bosqich. shakllanishdan keyingi jarayonlar . o'zbek adabiy tilining xususiyatlari o'zbek ajdodlari elat bo'lib o'rta osiyoning markaziy viloyatlari movarounnahrda (farg'ona vodiysi bilan), xorazmda, toshkent vohasida, yettisuvda, sharqiy turkistonning g'arbiy mintaqalarida shakllangan. bu mintaqalar insoniyatning qadimgi madaniyat markazlaridan hisoblangan. jez davrida o'rta osiyo va qozog'istonda bir-biridan farq qiluvchi ikki tarixiy-madaniy region mavjud bo'lgan: sug'orish usuli bilan dehqonchilik qiladigan old osiyoda keng tarqalgan o'troq aholi madaniyati va cho'l joylarida yashovchi qabilalarga taalluqli madaniyat. arxeologlar tomonidan aniqlangan o'rta osiyoning markaziy viloyatlaridagi arxeologik madaniyat, jez davridagi kelgindi yog'och dahmali va andronovolik qabilalarning hamda qisman old osiyodan kelib, tub yerli aholi bilan yaqinlashib, qo'shilib ketishi natijasida vujudga kelgan. antropologik manbalarga ko'ra, o'rta osiyoda neolit davrida qadimgi yevropoid irqining ikki ilk turi mavjud bo'lgan. o'zbekistonning ilk temir davridagi etnik tarixida ilk davlatlar aholisi so'g'dilar, xorazmliklar, baqtriyaliklar, marg'iyonaliklar va ko'chmanchi sak-massaget qabilalari muhim o'rin …

2 / 15

y i asrda vujudga kelgan kushon davlati (yuechjilar-toxarlar) o'zbek etnik tarixida asosiy bosqichlardandir. kushon davlati xarobalari ii-iv asrlarda o'rta osiyoga janubiy sibirdan, yettisuv va eftali etnoslari kelib o'rnashgan. biroq, etnik tariximizning eng muhim davri oltoyda vujudga kelib, o'rta osiyoda tashkil topgan turk xoqonligi davri hisoblanadi. movarounnahr turklar tomonidan 555 yilda egallanadi. bu davrda o'rta osiyoda turkiyzabon aholining salmoqli qismi yashagan. ularning turmush tarzi o'troq, yarim o'troq va ko'chmanchi bo'lgan. bundan tashqari, fors-eron tilli aholi ham bo'lgan. ikki til turkumidagi aholi bir-biriga singib borgan bu aralashuv natijasida o'zbek va tojik elatlari vujudga kelgan. xoqonlik davrida vujudga kelgan etnik uyushmalar (o'g'uz, uyg'ur, qipchoq, qirg'iz) o'rta asrlar davomida vujudga kelgan bir qancha elatlarning shakllanishiga asos bo'ladilar. g'arbiy turk xoqonligida salmoqqa ega bo'lgan dulu qabilalari g'arbiy jung'oriya va yettisuvda (ili bo'yida), kushubiy qabilasi esa sirdaryo bilan farg'ona vodiysining g'arbiy mintaqalari bilan chegaradosh hududlarda yashagan. turk xoqonligi inqirozidan keyin tashkil topgan turk xoqonligi uyg'ur xoqonligi, …

3 / 15

hlar ham joylashib olgan. chorvador va o'troq xalqlar doimo bir-biri bilan iqtisodiy va madaniy aloqa qilib kelgan. bu davrdagi etnik tarixni bayon etuvchi arab, fors va boshqi tildagi manbaalar juda ko'p (istaxriy, maqdisiy, ibn xavqal, al-ya'qubiy va x.k). ix-x asrlar o'zbekiston tarixida somoniylar va qoraxoniylar hukmronlik qilgan davrdir. unda farg'ona, sug'diyona, toxariston, xorazm kabi tarixiy-geografik hududlar bo'lgan. melodiy i-ii asrlarda xorazm vohasiga amudaryo shimoli va orol dengizining janubidagi cho'llarga turkiyzabon qabilalar, masalan, xunlar kelib o'rnashgan. bundan tashqari, keyinchalik hokimiyat tepasiga turkiy sulolalar g'aznaviylar va saljuqiylar keladi. bu davrda turklashish jarayoni kuchaygan. turkiylar bilan sug'diylar yonma-yon yashab, bir-birlarining tillarini baravar bilishgan. mahmud qoshg'ariyning «totsiz (so'g'diysiz) turk bo'lmas, bolesiz bo'rk bo'lmas» degan maqoli bunga isbotdir. keyinroq so'g'diylar, xorazmiylar atroflaridagi turkiy qabilalar ta'sirida turk tiliga o'ta boshlashgan. xi asrda etnik jarayon bir necha yo'nalishda borgan: xi asrda etnik jarayon xi asr birinchi yarmida va undan keyin movarounnahrga kelib qolgan, ham batamom o'troqlashib ketmagan …

4 / 15

ik» asari edi. xi-xii asrlar markaziy osiyoning madaniy yuksalish davri bo'lgan. o'zbek elatining alohida etnik birlik bo'lib shakllanishi uning ajdodlari ikki til (turkiy va eron turkumidagi xalqlarning aralashuvi jarayonida vujudga kelgan qang' davlati tashkil topgach, xalqlarning bir-biri bilan yaqinlashish va aralashish jarayoni kuchaygan. milodiy ii-iii asrlarda qang'ar elati shakllandi. markaziy osiyoda feodalizm bosqichida elat bo'lib shakllangan xalqlarning (turkman, qirg'iz, qoraqalpoq, qozoq, tojik) o'ziga xos etnik nomi bo'lgan. keyinchalik bu nomlar ularning millat nomi bo'lib qolgan. ilk o'rta asrlarda shakllangan o'zbek xalqi ajdodlari qat'iy bir nomga ega bo'lmagan. ular elat bo'lib shakllangan kezlarda (ix-xasr) uning etnik nomi vaqti-vaqti bilan o'zgarib turgan: turk, qarluq turklari, qoraxonlar, xoqoniylar va x.k. ashina boshliq turklar oltoy tog'larida xunlar bilan aralashadi. turk xoqonligi inqirozidan keyin «turk atamasi ko'pchilik qabilalar uchun etnik nom emas, til umumiyligini anglatuvchi so'z bo'lib kelgan. mahmud qoshg'ariy xitoydan rum chegaralarigacha bo'lgan katta hududda yashovchi pecheneg, o'g'uz, qipchoq, chigil, stomak, boshqirt, basmil, qay, …

5 / 15

'lgan. o'zbek elatining shakllanish jarayonida qatnashgan asosiy komponentlar quyidagilardir: 1. asosiy negiz movarounnahr, xorazm va toshkent vohasida va ularga tutash hududlarda qadimdan yashab kelgan turg'un turkiyzabon aholi. 2. qorluqlar va ularning davlati. 3. chigil va xalach qabilalari. 4. o'g'uzlar tarkibiga kirgan yag'molar. 5. g'arbiy turk xoqonligida dulu va kunshi qabilalari. 6. bundan tashqari dug'lat, arg'u, tuxsi, az, uz va boshqa etnoslar 7. dulu qabila ittifoqlari tarkibidagi turkashlar. 8. o'zbek xalqining tarkibidagi yirik etnik guruhlardan biri-qang'lilar. 9. qang'lilarga qarindosh qabila-pecheneglar. 10. o'zbek xalqining etnogenetik jarayonida faol qatnashgan etnik guruhlardan biri qipchoqlar. ularning salmoqli qismi qozoq, qoraqalpoq, qirg'iz, turkman, boshqird va boshqa turkiy xalqlarning tarkibiga ham kirib ularning elat bo'lib shakllanishida muhim rol o'ynagan. 11. xiii-xiv asrlarda ro'y bergan etnik jarayon tufayli dashti qipchoqda yashagan turkiy qabilalar bir-birlari bilan yaqinlashadilar. natijada turk tilida so'zlovchi turk-mo'g'ul qorishmasidan tashkil topgan yangi etnos vujudga kelgan. 12. ilk ajdodlari mo'g'ulistonning shimoliy g'arbida, hozirgi tuva yerida yashab …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbek adabiy tilining xususiyatlari yangi slayd"

reja: o’zbekiston hududa yashagan qadimgi urug’ va qabilalar. o'zbek xalqining etnik shakllanishidagi uch muhim bosqich. shakllanishdan keyingi jarayonlar . o'zbek adabiy tilining xususiyatlari o'zbek ajdodlari elat bo'lib o'rta osiyoning markaziy viloyatlari movarounnahrda (farg'ona vodiysi bilan), xorazmda, toshkent vohasida, yettisuvda, sharqiy turkistonning g'arbiy mintaqalarida shakllangan. bu mintaqalar insoniyatning qadimgi madaniyat markazlaridan hisoblangan. jez davrida o'rta osiyo va qozog'istonda bir-biridan farq qiluvchi ikki tarixiy-madaniy region mavjud bo'lgan: sug'orish usuli bilan dehqonchilik qiladigan old osiyoda keng tarqalgan o'troq aholi madaniyati va cho'l joylarida yashovchi qabilalarga taalluqli madaniyat. arxeologlar tomonidan aniqlangan o'rta osiyoning markaziy...

This file contains 15 pages in PPTX format (456.8 KB). To download "o'zbek adabiy tilining xususiyatlari yangi slayd", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbek adabiy tilining xususiya… PPTX 15 pages Free download Telegram