konflikt

PPTX 9 pages 1.4 MB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PPTX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

презентация powerpoint mavzu: konflikt syujet turlari haqida tushuncha badiiy asarda tasvirlangan voqealar bir tizimga bog`lanar ekan, ular orasida asosan ikki turli munosabat kuzatiladi. syujetdagi voqealarning o`zaro munosabatiga ko`ra xronikali va konsentrik syujet turlari ajratiladi. xronikali syujetda voqealar orasida vaqt munosabati(a voqea yuz berganidan so`ng b voqea yuz berdi) yetakchilik qilsa, konsentrik syujet voqealari orasida sabab-natija munosabati(a voqea yuz bergani uchun b voqea yuz berdi) yetakchilik qiladi. kelib chiqishiga ko`ra xronikali syujetlar qadimiyroq sanaladi. xronikali syujet qahramon taqdirini davriy izchillikda, uning xarakterini rivojlanishda ko`rsata olishi jihatidan ustunlik qiladi. shu bois ham katta epik asarlarda ko`proq xronikali syujet qo`llaniladi. syujetning mazkur turi epik ko`lamdorlikni ta`minlashga ham katta imkon yaratadi. zero, bunda asosiy syujet bilan yondosh holda yordamchi syujet chiziqlarini ham yurgizish, juda katta hayot materialini qamrab olish imkoniyatlari mavjud. xronikali syujetda asarning "badiiy vaqt"i istalgancha kengaytirilishi mumkin: unda "parallel vaqt"da kechayotgan voqealarni tasvirlash, retrospeksiya usulidan — zamonda ortga qaytish usulidan foydalanish imkoniyatlari …

2 / 9

`quvchi diqqatini bitta nuqtada tutib turadi, o`qish jarayonidagi faolligini oshiradi. buning yorqin misoli sifatida detektiv asarlarni ko`rsatish mumkin. detektiv asarlarning aksariyatida syujet voqealari konkret hodisa atrofida aylanadi, o`quvchi xayolini shu hodisaning sabablarini, qay tarzda yuz bergani bilish istagi egallaydi, bu savollarga o`zicha javob izlaydi, o`zi topgan javobning qay darajada to`g`riligini bilmoqchi bo`ladi — bularning bari o`quvchini asarga bog`laydi qo`yadi. konsentrik syujet nisbatan qisqa vaqt ichida kechgan voqealarni qamrashi, yondosh syujet chiziqlarini kiritish imkoniyatlarining kamligi bilan ham harakterlanadi. sanalgan xususiyatlarni o.yoqubovning "muqaddas", "billur qandillar", "ulug`bek hazinasi" kabi asarlari misolida kuzatish mumkin. aytish kerakki, syujetlarni yuqoridagicha ikki turga ajratilsa-da, bu ikki turga xos xususiyatlar ko`proq aralash holda zuhur qiladi. zero, xronikali syujet voqealari orasida sabab-natija (oldin yuz bergan voqea keyin yuz bergan voqeaga qisman sabab bo`lib keladi) munosabati, konsentrik syujet voqealari orasida vaqt munosabati(natija sababdan keyin keladi) kuzatilishi tabiiy. demak, konkret asardagi syujet tipini belgilashda mazkur munosabatlarning qaysi biri yetakchi mavqega egaligi …

3 / 9

ar voqealari kechadigan joy, qahramonlar, asar konflikti yetilgan shart-sharoitlar bilan tanishtiradi. aytish kerakki, ekspozitsiya hajm e`tibori bilan turlicha bo`lishi va asarning turli o`rinlarida kelishi, ba`zan umuman tushirib qoldirilishi mumkin. masalan, "mehrobdan chayon"da ekspozitsiya juda katta o`rinni — xondan sovchilar kelgunga qadar bo`lgan epizodlarni o`z ichiga olsa, "qutlug` qon"da u juda qisqa va tugundan keyin beriladi, "qo`shchinor chiroqlari"da esa ekspozitsiya umuman tushirib qoldiriladi. tugun asar voqealarining boshlanishiga turtki bo`lgan voqea, asar konflikti qo`yilgan joydir. ekspozitsiyadan farqli o`laroq, tugun syujetning zaruriy elementi sanaladi, ya`ni, u syujetda har vaqt hozirdir. faqat ayrim hollarda, xususan, ba`zi xronikali syujetlarda, shuningdek, "ichki harakat" dinamikasi asosidagi syujetlarda u yetarlicha bo`rtib ko`rinmasligi mumkin. tugun, odatda, asarning boshlanishida, ekspozitsiyadan keyinoq beriladi. ba`zan, muayyan badiiy-estetik maqsadni ko`zda tutgan holda, uning o`rni o`zgartirilishi ham (masalan, "o`tgan kunlar" romanida otabek bilan kumushning daf`atan uchrashib qolishi — asarning tuguni, biroq bu voqea birinchi bo`lim nihoyasida bayon qilinadi) mumkin. shunisi ham borki, ba`zi katta …

4 / 9

ori darajasiga ko`tariladi va o`z ifodasini topadi. kulminatsiya endi asar voqealarining yechimga tomon intilishini, bir tomonga hal bo`lishini taqozo qiladi. yechim syujet voqealari rivojining yakuni, ularning nihoyasida qahramonlar ruhiyatida, taqdirida yuzaga kelgan holatdir. yechimda konfliktli holat, qahramonlar orasidagi ziddiyatlar o`zining badiiy yechimini topadi. biroq buni qoida maqomida tushunmaslik lozim. sababi, bu xil yechim ko`proq makon va zamonda cheklangan syujetlarga(dramatik asarlar, shuningdek, konsentriklik darajasi yuqori bo`lgan epik asarlar) xosdir. ko`plab asarlarda esa yechimdan so`ng ham ziddiyatlar, qahramonlar taqdiridagi chigalliklar hal qilinmaganicha qolaveradiki, bu o`quvchini o`ylashga, mushohada qilishga undaydi. ya`ni, tom ma`nodagi yechimning mavjud emasligi asarning ta`sir kuchini, o`quvchining ijodiy faolligini oshirishga xizmat qiluvchi usulga aylanadi. masalan, p.qodirovning "erk", o.yoqubovning "matluba", "qanot juft bo`ladi", x.sultonovning "saodat sohili" kabi qissalarida xuddi shunday holga duch kelinadi. demak, yechimni asarda qo`yilgan konfliktning yechimi sifatida emas, balki undagi voqealar rivojining yakuni, natijasi sifatida tushunilgani to`g`riroq bo`ladi. yuqoridagilardan ma`lum bo`ldiki, tugun, voqea rivoji va kulminatsiya syujetni tutib …

5 / 9

sita bog`liq emas, ular ko`proq kompozitsiyaga aloqador elementlardir. masalan, "o`tgan kunlar"dagi muqaddima, "kecha va kunduz"dagi bahor lavhasi - prolog, "o`tgan kunlar" romanidagi otabekning qabristonda zaynab bilan to`qnash kelishi — epilog, uning keyingi hayoti haqidagi ma`lumotlar "keyingi tarix" sifatida olinishi mumkin. adabiyotshunoslikda "syujet" va "fabula" istilohlarini ishlatishda turlichalik bor: ayrim adabiyotshunoslar bu ikki istilohni sinonim sifatida ishlatsalar, boshqalari farqlaydi. xususan, rus formal maktabi vakillari "fabula" deganda asarda tasvirlangan voqealarning hayotda yuz berish tartibini, "syujet" deganda esa ularning asarda joylashtirilish tartibini tushunadilar. voqealarning hayotda yuz berish tartibi bilan ularning asarda joylashtirilish tartibini farqlash badiiy asar qurilishini o`rganishda konflikt haqida tushunchalar konflikt (lot. contlictue — ixtilof, toʻqnashish) — 1) qarshi tomonlar, fikrlar, kuchlar toʻqnashuvi; 2) adabiyot va sanʼatda — badiiy asar mohiyatida yotgan ziddiyat, personajlarning oʻzaro toʻqnashishi, ixtilofi. konflikt epik asarlarga nisbatan qoʻllanadi, lirik asarlarda esa u kolliziya, kechinma, fikr oqimi tarzida namoyon boʻladi. konfliktning 3 xil koʻrinishi mavjud: asar qahramonlarining birbirlari bilan …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "konflikt"

презентация powerpoint mavzu: konflikt syujet turlari haqida tushuncha badiiy asarda tasvirlangan voqealar bir tizimga bog`lanar ekan, ular orasida asosan ikki turli munosabat kuzatiladi. syujetdagi voqealarning o`zaro munosabatiga ko`ra xronikali va konsentrik syujet turlari ajratiladi. xronikali syujetda voqealar orasida vaqt munosabati(a voqea yuz berganidan so`ng b voqea yuz berdi) yetakchilik qilsa, konsentrik syujet voqealari orasida sabab-natija munosabati(a voqea yuz bergani uchun b voqea yuz berdi) yetakchilik qiladi. kelib chiqishiga ko`ra xronikali syujetlar qadimiyroq sanaladi. xronikali syujet qahramon taqdirini davriy izchillikda, uning xarakterini rivojlanishda ko`rsata olishi jihatidan ustunlik qiladi. shu bois ham katta epik asarlarda ko`proq xronikali syujet qo`llaniladi....

This file contains 9 pages in PPTX format (1.4 MB). To download "konflikt", click the Telegram button on the left.

Tags: konflikt PPTX 9 pages Free download Telegram