o‘zbek tilinig o‘zlashma so‘zlar

DOCX 22 pages 53.6 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 53.6 KB

File type DOCX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

mavzu: o‘zbek tilinig o‘zlashma so‘zlar reja: 1. o‘zbek tilinig o‘zlashma so‘zlar lug‘ati tuzilishi. 2. o‘zbek tilinig o‘zlashma so‘zlar lug‘atidan foydalanish. 3. o‘zlashma so‘zlarni aniqlash yo‘llari. 1. o‘zbek tilinig o‘zlashma so‘zlar lug‘ati tuzilishi. ma’lumki, tilning leksik tarkibi jamiyatning siyosiy, madaniy va ma’naviy hayoti bilan bevosita bog‘liq holda muntazam ravishda boyib boradi. tilimizning boyishi va takomillashuvida tashqi manba, ya’ni o‘zlashma so‘zlar ham muhim o‘rin tutadi. hozirgi kunda o‘zbek tili leksik tarkibining taxminan yarmini arab, fors-tojik, yunon, lotin, rus, ingliz fransuz va boshqa tillardan o‘zlashgan so‘zlar tashkil qiladi. qo‘lingizdagi ushbu lug‘atda maktab, litsey va kollejlarning darsliklarida hamda o‘rta va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi davlat ta’lim standartlari dasturiga kiritilgan adabiy, badiiy adabiyotlarda uchraydigan uch mingdan ortiq o‘zlashma so‘zning izohi berilgan bo‘lib, ulardan 34 % dan ortiqrog‘ini arabcha, 12% dan ko‘prog‘ini fors-tojikcha, qariyb 9 % ini yunoncha, 8 % ini lotincha, 5 % dan ko‘prog‘ini fransuzcha, salkam 5 % ini ruscha, 2 % dan ortiqrog‘ini …

2 / 22

tilimiz ko‘plab yangi tushunchalarni atovchi so‘zlar bilan yanada boyidi. so‘nggi yillar ichida til lug‘atimizga jadal kirib kelgan kompyuter, fayl, sayt, biznes, barter, market, marketing, monitoring kabi so‘zlar ham mazkur lug‘atda o‘z o‘rnini topdi. lug‘atni tuzishda «o‘zbek tilining izohli lug‘ati» hamda «slovarь inostrannix slov» kitoblaridan foydalanildi. oquvchilar uchun o‘zbek tilida birinchi tajriba sifatida yaratilgan «o‘zlashma so‘zlar izohli lug‘ati»da ayrim kamchilik va nuqsonlarning bo‘lishi ehtimoldan xoli emas, albatta. biroq, umid qilamizki, ushbu lug‘at ilm-u fan cho‘qqilarini zabt etishingizda, mukammal bilimga ega bo‘lishingizda sizlarga yaqindan yordam beradi va ma’lum darajada sizlarning ehtiyojlaringizni qondiradi, nutq madaniyatingizni yuksaltiradi, dunyoqarashingizni kengaytiradi hamda savodxonlik darajangizni oshiradi. lug‘at maqolalarining tuzilishi har bir maqolaning bosh so‘zlari lug‘atda alifbo tartibida joylashtirilgan. bosh so‘z va uning muayyan xususiyatiga doir barcha ma‘lumotlar va belgilar, unga berilgam izohlar lu‘at maqolasini tashkil etadi. bosh so‘z katta harflar bilan berilgan bo‘lib, undan so‘ng katta qavs ichida so‘zning etimologiyasi, ya’ni qaysi tilga mansub ekanligi haqida, keyin …

3 / 22

ii [goll] zarralari o‘zaro kuchsiz bog‘langan, shu sababli o‘zi ishg‘ol qilgan bo‘shliqni bir tekis to‘ldirib turadigan yengil modda; yonilg‘i. o‘zlashma so‘zlarning aksariyati tilimizga rus tili orqali kirib kelganligi sababli, ularning talaffuzi ham ko‘p hollarda rus tilidagi talaffuzidan farq qilmaydi va bu hozirgi o‘zbek adabiy tili uchun me’yor hisoblanadi. shuning uchun lug‘atda so‘zlarning transkripsiyasi, ya’ni talaffuziga doir maxsus ko‘rsatmalar keltirilmagan. biroq o‘zbek tilida urg‘u turg‘un bo‘lib, u asosan so‘zlarning oxirgi bo‘g‘iniga tushadi, hind-yevropa oilasiga mansub tillarning aksariyatida esa urg‘u erkin bo‘lgani uchun, so‘zning har qanday bo‘g‘iniga tusha oladi. shuningdek, hindcha, yaponcha, portugalcha va ayrim arabcha so‘zlarda ham urg‘u so‘zning birinchi yoki ikkinchi bo‘g‘iniga tushishi mumkin. shu bois so‘zlarning oxirgi bo‘g‘iniga tushmagan hollarda urg‘u yozuvda ko‘rsatildi. alohida maqolalarda bosh so‘z vazifasida kelgan, shaklan o‘xshash, talaffuzda farqlanuvchi so‘zlar (omograflar)ning esa har ikkala shaklida ham urg‘u belgisi qo‘yilgan. masalan: akadémik [r] … akademík [r akademicheskiy] … ma’nodosh (sinonim) so‘zlarning har biri mustaqil ravishda alifbo …

4 / 22

diradigan, ajablanarli, g‘alati. 2 ot. ajablanish, hayronlik. 3 kirsh.s. ajab, qiziq. o‘zbek tilida boshqa so‘z bilan turg‘un birikma shaklida qo‘llanadigan o‘zlashmalar tik to‘g‘ri chiziqdan keyin birikma shaklida qora harflar bilan berilib, izohlangan. masalan: ijroiya [a] | ijroiya qo‘mita – xalq deputatlarining hokimiyat organlari qarorlarini bajaruvchi, amalga oshiruvchi organi. lug‘at hajman kichik, ixcham va foydalanishda qulay bo‘lishi uchun, unga turli iboralar, maqol hamda matallardan misollar va sitatalar kiritilmadi. lug‘atdan foydalanishdan avval shartli qisqartmalar bilan tanishib chiqish lozim bo‘ladi. shartli qisqartmalar ro‘yxati 7 a – arabcha ad. – adabiyotga oid atama anat. – anatomiyaga oid atama astr. – astronomiyaga oid atama arxit. – arxitekturaga oid atama ayn. – aynan biol. – biologiyaga oid atama bnk. – binokorlikka oid atama bot. – botanikaga oid atama bog‘. – bog‘dorchilikka oid atama dehq. – dehqonchilikka oid atama din. – diniy so‘z esk. – eskirgan so‘z etn. – etnografiyaga oid atama fals. – falsafaga oid atama …

5 / 22

a r – ruscha rvsh – ravish salb. – salbiy munosabatni ifodalaydi sft – sifat siyos. – siyosiy atama snq son – sanoq son sport. – sportga oid atama s.t. – so‘zlashuv tilida so‘r. olmsh – so‘roq olmoshi tar. – tarixga oid atama, tarixiy so‘z tex. – texnikaga oid atama tib. – tibbiyotga oid atama tilsh. – tilshunoslikka oid atama und s.- undov so‘z va h.k. – va hokazo xit – xitoycha yun – yunoncha yur. – yuridik atama zool. – zoologiyaga oid atama shahm. – shahmatga oid so‘z shev. – shevaga xos so‘z she’r. – she’riy so‘z sh.k. – shu kabi chex – chex tilidan 2. o‘zbek tilinig o‘zlashma so‘zlar lug‘atidan foydalanish. --------------------- a ------------------------ abad [a] 1 ot mangulik, poyonsiz kelajak. | to abad – umrbod, hamisha, doimo. 2 rvsh mangu, abadiy. abadiy [a] vaqt bilan chegaralanmagan, doimiy; mangu. abajur [fr] lampa qalpog‘i. abas [a] esk. kt. foydasiz, …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek tilinig o‘zlashma so‘zlar"

mavzu: o‘zbek tilinig o‘zlashma so‘zlar reja: 1. o‘zbek tilinig o‘zlashma so‘zlar lug‘ati tuzilishi. 2. o‘zbek tilinig o‘zlashma so‘zlar lug‘atidan foydalanish. 3. o‘zlashma so‘zlarni aniqlash yo‘llari. 1. o‘zbek tilinig o‘zlashma so‘zlar lug‘ati tuzilishi. ma’lumki, tilning leksik tarkibi jamiyatning siyosiy, madaniy va ma’naviy hayoti bilan bevosita bog‘liq holda muntazam ravishda boyib boradi. tilimizning boyishi va takomillashuvida tashqi manba, ya’ni o‘zlashma so‘zlar ham muhim o‘rin tutadi. hozirgi kunda o‘zbek tili leksik tarkibining taxminan yarmini arab, fors-tojik, yunon, lotin, rus, ingliz fransuz va boshqa tillardan o‘zlashgan so‘zlar tashkil qiladi. qo‘lingizdagi ushbu lug‘atda maktab, litsey va kollejlarning darsliklarida hamda o‘rta va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi davlat...

This file contains 22 pages in DOCX format (53.6 KB). To download "o‘zbek tilinig o‘zlashma so‘zlar", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek tilinig o‘zlashma so‘zlar DOCX 22 pages Free download Telegram