falsafiy bilimlar tizimi,uning asosiy yo’nalishlari va vazifalari

DOC 68.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403325602_44451.doc falsafiy bilimlar tizimi,uning asosiy yo’nalishlari va vazifalari reja: 1. fanlar tizimi, unda falsafaning o’rni va ahamiyati. 2. falsafiy bilimlar tizimi va uning xususiyatlari. 3. falsafiy g’oyalar, nazariyalarning asosiy yo’nalishlari va vazifalari. 4. o’zbekistonda falsafiy fanlarni rivojlantirish muammolari. falsafiy bilimlar tizimi. dunyoda xilma-xil fanlar bor. muayyan sohaga oid ilmiy bilimlar tizimi fan deb ataladi. ular «tabiiy fanlar», «ijtimoiy fanlar», «aniq fanlar», «texnika fanlari» kabi sohalarga bo’linadi. jamiyat va insonni o’rganuvchi, ular to’g’risidagi turli bilim sohalarini qamrab oladigan tarix, falsafa, adabiyotshunoslik, tilshunoslik kabi ijtimoiy fanlar yagona fan sohasi — ijtimoiy fanlar sohasiga kiradi. fizika, ximiya, biologiya, matematika kabi fanlar esa tabiiy fanlar sohasiga mansub. («fan falsafasi» bo’limida bu masalalarga atroflicha to’xtalamiz). ushbu mavzuda esa, falsafiy fanlar tizimi nima, bu tizim qanday shakllangan degan masalalar xususida fikr yuritamiz. ma’lumki, inson o’z qiziqishi va ehtiyojlarini qondirish maqsadida qadim zamonlardan boshlab dunyoni bilishga harakat qilgan. jamiyat taraqqiyoti yuksalib borishi bilan kishilarning bilim doirasi engayib, …

i ham (matematika, fizika kabi) muayyan sohalarga (arifmetika, algebra va boshqalar) bo’linib ketdi. insonning tashqi olamni bilishga bo’lgan intilishi muayyan davrga kelib, falsafiy-nazariy bilimni tarixiy zaruratga aylantirdi. buning natijasida aqliy va jismoniy mehnat taqsimotining dastlabki shakli vujudga keldi va fanning nazariy jihatlarini o’rganuvchi kishilar toifasi paydo bo’ldi. avvalgi mavzuda ta’kidlab o’tganimizdek, olam va odamning yaralishi, mavjudlik va rivojlanish qonuniyatlarini afsona va rivoyatlar asosida tushuntirishni maqsad qilib olgan dunyoqarash sohasi «mifologiya» (mif — afsona, logos- ta’limotdegani) deb ataladigan bo’ladi. ilohiy va ruhiy qarashlarning o’rni va ahamiyatini mutlaqlashtiradigan tafakkurning bir yo’nalishi «teologiya» (teo — xudo, logos — ta’limot degani) degan nom oldi. shunday qilib, insonning bilish jarayoni takomillashib borgani sari mustaqil fanlar izimi ham shakllanaverdi. jamiyat rivojining muayyan bosqichlariga kelib, mifologik, diniy qarashlar olamni bilish talablariga javob bermay qoldi. falsafadan fanlarning ajralib chiqishi, uning qashshoqlanishini emas, balki rivojlanish xususiyatini ko’rsatuvchi alomatga aylandi. taraqqiyot jarayonida falsafadan tabiatshunoslik fanlari bilan birga psixologiya, etika, estetika …

dagi ta’limotdir. aksiologiya — qadriyatshunoslik yoki qadriyatlar to’g’risidagi falsafiy ta’limot. praksiologiya — insonning predmetli-o’zgartiruvchan, amaliy faoliyati to’g’risidagi falsafiy ta’limot metodologiya — bilish va o’zgaruvchan faoliyat usullari to’g’risidagi ta’limot. logika — tafakkur shakllari (tushuncha, hukm, xulosa) va tafakkur vositalarini (ta’rif, qoida, muhokama, tafakkur qonuniyatlari), ularning mazmunidan qat’i nazar, xolis o’rganuvchi ta’limot. etika — axloq falsafasi, insoniyatning axloqiy tamoyillari, talab va tartib-qoidalari to’g’risidagi fan. estetika — nafosat falsafasi, jamiyat va inson hayotida go’zallikning o’rni, qonun-qoidalari to’g’risidagi qarashlar majmui. bundan tashqari, inson falsafasi (antropologiya), ijtimoiy falsafa, tabiat falsafasi, madaniyat falsafasi (kulturologiya), san’at falsafasi, mafkura falsafasi (ideologiya), din falsafasi (teologiya), siyosat falsafasi (politologiya), huquq falsafasi, texnika falsafasi kabi sohalar ham mavjudki, ular bir so’z bilan ijtimoiy-falsafiy fanlar tizimi deyiladi. ikkinchi xil klassifikatsiya falsafiy fanlar tasnifida olam va odam, borliqning asosi bilan bog’liq masalalar qanday usulda hal qilinishiga qarab belgilanadi. bunday tasniflash natijasida monizm, dualizm, plyuralizm, materializm, idealizi, teizm, ateizm kabi ko’plab yo’nalishlar ko’zga tashlanadi. …

y davrda o’ziga xos qonuniyatlar asosida rivojlansa ham, ularning umumiy tamoyillari mavjud. ya’ni, birinchidan, har bir falsafiy bilim yo’nalishi jamiyat rivojlanishida o’ziga xos determinant (sabab) vazifasini bajaradi. ikkinchidan, falsafiy bilimlar jamiyat taraqqiyotiga ta’sir qiluvchi sub’ektiv omil bo’lsa ham, vujudga kelish asosi - genezisi nuqtai nazaridan ob’ektiv hodisadir. uchinchidan, falsafiy bilim yo’nalishlarining o’zaro bog’liqlik, aloqadorlik munosabati, ularning dunyoni bilishdagi yaxlitligini ta’minlaydi. falsafiy g’oyalar va ularning amaliyoti. insoniyatning yashashi, rivojlanish istiqbollari, orzu-havaslari, intilishlari, umidlari, turmush tarzi g’oyaviy qarashlarda ham o’z ifodasini topadi. falsafiy g’oyalar, obrazli qilib aytganda, inson hayot tarzining ko’zgusidir. har qanday falsafiy bilim dastlab g’oya tarzida shakllanadi. falsafiy g’oya insoniyat oldida turgan muayyan muammoni anglash va uni hal qilish maqsadi, uslub va vositalarining ifodasidir. kishilarning narsa va hodisalarga o’z ehtiyoj va manfaatlari nuqtai nazaridan yondashishi natijasida muammoga munosabat va uni hal qilishga qaratilgan amaliy, nazariy harakat paydo bo’ladi. masalan, inson ongli mavjudot ekani bois o’zini muqarrar halokatga olib borishi mumkin …

i, ya’ni xatti-harakatlarini qo’zg’atish osonroq»6. bunda ikki xil jihatga e’tibor berish lozim. birinchisi - tor doiradagi mutaassib kuchlarning g’ayriinsoniy g’oyalarni yoshlar ongiga, turmush tarziga singdirish yo’li bilan o’zlarining muayyan maqsadlariga erishish uchun harakatiga ehtiyot va hushyor bo’lmoq kerak. ikkinchisi esa, sog’lom kuchlarning ularga qarshi insonni inson degan nomga munosib qilib tarbiyalash va tsivilizatsiyani saqlab qolish hamda rivojlantirish manfaatlari uchun kurashidir. falsafiy nazariyalarning «yaxshi» yoki «yomon», «foydali» yoki «zararli» ekanini tarixiy tajriba asosida faqat bitta mezon — umuminsoniy manfaatlarga mos keladimi yoki yo’qmi, degan xulosa asosida baholash mumkin. shuning uchun biz falsafiy g’oya va nazariyalarni baholashda o’z sub’ektiv fikrlarimizni mutlaqlashtirishdan yiroq bo’lishimiz lozim. falsafiy nazariyalar tizimida «faqat men haqman, boshqalar nohaq» degan tarzda mutlaq haqiqatga da’vogarlik qiladigan g’oya va nazariyalar o’rtasidagi kurash og’ir oqibatlarga olib kelishini tarixiy tajriba qayta-qayta isbotlab bergan. har qanday manfaat shakllari va darajalari muayyan falsafiy g’oya va nazariyalarda o’z ifodasini topadi. shu nuqtai nazardan qaraganda, g’oya va …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "falsafiy bilimlar tizimi,uning asosiy yo’nalishlari va vazifalari"

1403325602_44451.doc falsafiy bilimlar tizimi,uning asosiy yo’nalishlari va vazifalari reja: 1. fanlar tizimi, unda falsafaning o’rni va ahamiyati. 2. falsafiy bilimlar tizimi va uning xususiyatlari. 3. falsafiy g’oyalar, nazariyalarning asosiy yo’nalishlari va vazifalari. 4. o’zbekistonda falsafiy fanlarni rivojlantirish muammolari. falsafiy bilimlar tizimi. dunyoda xilma-xil fanlar bor. muayyan sohaga oid ilmiy bilimlar tizimi fan deb ataladi. ular «tabiiy fanlar», «ijtimoiy fanlar», «aniq fanlar», «texnika fanlari» kabi sohalarga bo’linadi. jamiyat va insonni o’rganuvchi, ular to’g’risidagi turli bilim sohalarini qamrab oladigan tarix, falsafa, adabiyotshunoslik, tilshunoslik kabi ijtimoiy fanlar yagona fan sohasi — ijtimoiy fanlar sohasiga kiradi. fizika, ximiya, biologiya, matematika ...

DOC format, 68.5 KB. To download "falsafiy bilimlar tizimi,uning asosiy yo’nalishlari va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafiy bilimlar tizimi,uning … DOC Free download Telegram