tarixiy xaritografiya va uning asosiy yo’nalishlari

DOC 50,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1546669349_73485.doc tarixiy xaritografiya va uning asosiy yo’nalishlari reja: 1. xaritografiya haqida ma`lumot 2. tarixiy xaritografiya ilmiy fan sifatida 3. tarixiy xaritografiyaning turlari va vazifalari 4. tarixiy xaritografiyaning sakllanishi va taraqqiyot bosqichlari. xaritografiya - tabiat va jamiyatdagi voqea-xodisalarning tarqalishini ularning birgalikda o’zaro boglikligini (ularni vaqt utishi bilan o’zgarishini) kartografik tasvir-obrazli belgi modellar vositasi bilan tasvirlashni va tadqiqot qilishni o’rgatuvchi fandir. kartografiya qadimgi fanlardan biri bulib dast-labki bu fan tugrisidagi ta``rifni (kartografiya terminisiz) eramizdan avvalgi 11asrda yashagan olim klavdiy ptolomey bergan kartalar mazmuniga kura ikkiga bo’linadi 1. umumgeografik kartalar(gidrogeografiya rel`ef sanoat siesiy-ma``muriy bulinishlarni uz ichiga oladi) 2. maxsus kartalar-maxsus ma`lumotlar keltirilgan (masalan iktisodiy) kartalar masshtabiga ko`ra kartalar uch guruxga: 1. yirik masshtabdagi kartalar 1 200000 va undan yi-rik. 2.o’rta masshtabdagi kartalar 1 300000dan 1 1000000gacha 3.kichik masshtabdagi kartalar 1 1000000dan kichik xozirgi zamon kartalaridagi elementlarga kuyidagilar kiradi: 1. gidrografiya suv inshootlarini dengiz dare kul kanal sun`iy suv omborlar buloklar kuduklarni uz ichiga …

lar makolalar darsliklar kullanmalar yaratilishiga olib keldi. ta-rixiy xaritalarda tarixiy jaraenlar vokea-xodisalar tarixiy davrlarni xarakterlovchi jaraenlar shuningdek geografik okibatlar kursatib utiladi. umumiy tarixiy xaritalar bu jaraenlarni yanada tulikrok kursatishga ochib berishga xarakat kiladi. tarixiy xaritalarning turli xillari buladi tari-xiy-iktisodiy tarixiy-siesiy tarixiy-etnografik arxeologik milliy ozodlik xarakati buyicha xaritalar dexkonlar kuzgoloni inkilobiy xarakatlar xarbiy-tarixiy madaniyat tarixi buyicha va boshka xaritalar kiradi. ukuv-tarixiy xaritalar urta va oliy mak-tablarda ukitilaetgan tarixiy davrlarga mos buladi. tarixiy kartografiyaning rivojlanishi xar doim ta-rixiy geografiyaga boglik bulib kelgan 1579 yili a orteliy geografik atlasga uchta tarixiy xaritadan iborat kushimcha tuzdi. a orteliyning bu kushimchasi keyinchalik 1603 yili 38 ta xaritadan iborat bulgan antik davrning geografik atlasining tuzilishiga olib keldi. xvii asrning ikkinchi yarmida frantsuz geograflari sanson va dyuval` atlaslarida xam tarixga oid xa-ritalar bulimi bor edi. xiii asr oxirida frantsuz kartografi j b anvil` tomonidan tayerlangan tari-xiy xaritalar bosilib chikdi. a orteliydan tortib to xix asr oxiriga kadar …

chikarilgan putsger atlaslarida germaniyada avvalo buyuk davlatchiligi shovinizmi va keyinrok fashistcha goyalar rivojlanishi bilan xari-talarda germaniya chegarasi sun`iy ravishda sharkka surilib boradi xx asrning ilmiy tarixiy kartografiyasiga ikkita muxim yunalish xosdir. birinchi yunalishga yuksak darajada detallashti-rilgan xaritalarni kiritish mumkin. bularda axoli-ning ma``muriy ba``zi xolda cherkov tomonidan buli-nishigacha bulgan anik dalillar aks ettiriladi. bunday xaritalar turiga 1895 yilda chop etilgan avst-riyalik rixterning atlasi golland a a bekmanning 1913-1938 yillarda chop etilgan atlasi kiradi. ikkinchi tur xaritalariga detallashtirilishi unchalik yukori bulmagan ammo fakatgina tarixiy-siesiy emas balki tarixiy-iktisodiy madaniyat tarixi kursatgichlari xam aks ettirilgan xaritalar kiradi. bunday xaritalar sirasiga 1926 yil chop etilgan ne-mis aubinning atlasi pollin raxbarligidagi 1932 yilda chop etilgan aksh ukuv xarakteridagi atlasi (akshning tarixiy geografik atlasi) 1958-1962 yil-lari myunxenda chop etilgan ukuv xarakteridagi "katta tarix atlasi" chop etildi. tarixiy kartografiyaning rivojlanishining birin-chi boskichi rossiya imperiyasida xiii asrning birinchi yarmiga tugri keladi. birinchi "rossiya imperiyasining tarixiy xaritasi" 1793 yil chop …

k yatsunskiy tomonidan tarixiy-iktisodiy mazmundagi 1918-19 yillarga bagishlangan "rus tarix atlasi" bosilib chikdi 1928 yilda k v kudrashovning ijtimoiy yuna-lishdagi atlasi chikdi bu atlasning xaritalari bu-limlarga bulingan feodalizmgacha bulgan. rus feodalizmi davri savdo kapitalizmi davri ishlab chikarish kapitalizmi davri kabi pokrovskiyning nazariyasiga asoslanadi. tarixiy xaritalar 1937 yilda tashkil etilgan jaxonning "katta sovet atlasi"ga kiritildi. urushdan keyingi davrda geodeziya va kartografiya bosh boshkarmasi tomonidan sistemali tarzda urta va oliy maktablar uchun kadimgi dune urta asrlar va yangi tarix buyicha tarixiy xaritalar chikarib turildi. shu bilan birga yangi tarixiy iktisodiy xaritalar tuzildi. masalan rossiyaning x-ii asr oxiridagi iktisodiy xaritasi "1861-1900 chi yillarda rossiya imperiyasida kapitalizmning rivojlanishi" "xx asr boshida yevropa rossiyasining ishlab chikarish munosabatlari va er egaligi" yirik tarixiy-kartografik nashrlar ora-sida 1946 yilda chop etilgan. l g beskrovnyiyning "prus xarbiy tarixi sxemasi xaritalari atlasi" aloxida ajralib turadi. urushlarning borish usulla-rini tasvirlab beruvchi xarbiy-iktisodiy xaritalar 1958 yilda tuzilgan dengiz atlasiga kiritilgan. bun-dan tashkari …

odiy tomonini ochib berishdir. shuni ta``kidlab utish joizki sobik sovet davrida markaziy osiyo tarixiga doir bir kator tarixiy xarita-lar tuzilgan bulsa xam ammo ularning ichida markaziy osiyoning chor rossiyasi tomonidan bosib olinishiga doir xaritalar yuk edi. xuddi shuningdek xaritalar nashr kilinishida evropatsentrik nuktai-nazaridan karalgandi osie afrika va amerika xalklari tari-xiga oid xaritalar yuk edi. bu davrda asosan ka-dimgi va urta asrlardagi rus` xakidagi tarixiy xa-ritalar kup sonni tashkil kilsa markaziy osiyo xalklari tarixiga oid xaritalar juda oz edi. umuman olganda o’rta osiyo xududlari buyicha tari-xiy xaritalar fakat katta tarixiy vokealar bilan boglik bulgandagina tasvirlangan. masalan: mugul-larning o’rta osiyoni bosib olishi kabi tarixiy xo-disalar yaratilganligi bilan ammo amir temur dav-lati xakida umuman tarixiy xaritalar yaratilmagan x-xiii asrlardagi markaziy osiyoda bulib utgan tarixiy jaraenlarning fakat rossiya tarixiga alokador bulgan kismlarigina aks ettirilgan. lekin bu xaritalar xam anik detallashtirilmagan ba``zi xaritalarda shayboniylar va xiva xonligi chegaralari chalkashti-rilib yuborilgan. markaziy osiyo xalklari tarixiga doir …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tarixiy xaritografiya va uning asosiy yo’nalishlari"

1546669349_73485.doc tarixiy xaritografiya va uning asosiy yo’nalishlari reja: 1. xaritografiya haqida ma`lumot 2. tarixiy xaritografiya ilmiy fan sifatida 3. tarixiy xaritografiyaning turlari va vazifalari 4. tarixiy xaritografiyaning sakllanishi va taraqqiyot bosqichlari. xaritografiya - tabiat va jamiyatdagi voqea-xodisalarning tarqalishini ularning birgalikda o’zaro boglikligini (ularni vaqt utishi bilan o’zgarishini) kartografik tasvir-obrazli belgi modellar vositasi bilan tasvirlashni va tadqiqot qilishni o’rgatuvchi fandir. kartografiya qadimgi fanlardan biri bulib dast-labki bu fan tugrisidagi ta``rifni (kartografiya terminisiz) eramizdan avvalgi 11asrda yashagan olim klavdiy ptolomey bergan kartalar mazmuniga kura ikkiga bo’linadi 1. umumgeografik kartalar(gidrogeografiya rel`ef s...

Формат DOC, 50,0 КБ. Чтобы скачать "tarixiy xaritografiya va uning asosiy yo’nalishlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tarixiy xaritografiya va uning … DOC Бесплатная загрузка Telegram