cho'lpon hikoyalari taxlili

DOCX 11 pages 25.5 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.5 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

mavzu: cho'lpon hikoyalari taxlili reja: 1. cho'lpon hayoti va ijodi. 2. cho‘lpon — jasorat timsoli. 3. cho'lpon asarlari.. 4. cho'lpon hikoyalari taxlili. oʻzbek adabiyotining yorqin namoyandalaridan biri abdulhamid sulaymon oʻgʻli choʻlpon 1898- yilda andijonning qatorterak mahallasida savdogar oilasida dunyoga kelgan. taniqli jurnalist va yozuvchi moʻminjon muhammadjonov “turmush urinishlari” kitobida qayd etishicha, choʻlponning otasi sulaymonqul mulla muhammad yunus oʻgʻli (1874–1929) oʻz davrining yetuk ziyolisi, maʼrifatparvar kishisi boʻlgan. u “rasvo” taxallusi bilan sheʼrlar ham yozgan, devon yaratgan. choʻlpon avval eski maktabda, soʻngra madrasalar va rus-tuzem maktabida tahsil olib, arab, fors va rus tillarini mukammal oʻzlashtiradi. mutolaa yoʻli bilan turk, nemis va ingliz tillarini oʻrganadi. sharq va gʻarb ijtimoiy-siyosiy qarashlaridan oziqlanadi. firdavsiy, saʼdiy, hofiz, umar xayyom, alisher navoiy kabi buyuk soʻz sanʼatkorlari ijodini mehr bilan oʻrganadi. choʻlpon dunyoqarashi va ijodining shakllanishiga xx asr boshlaridagi jadidchilik harakati katta taʼsir koʻrsatgan. choʻlponning ijodi 1913–1914 yillardan boshlangan, u avval “qalandar”, “mirzaqalandar”, “andijonlik” va, nihoyat, “choʻlpon” taxallusi …

2 / 11

oʻynadi. u 1914–1917 yillarda yaratgan “qurboni jaholat”, “doʻxtir mahammadiyor” singari hikoyalari, “vatanimiz turkistonda temir yoʻllar” singari maqolalarida madaniyat va maʼrifat targʻibotchisi sifatida maydonga chiqdi. u oktabr toʻntarishidan keyingi yillarda hayotda sodir boʻlayotgan xush va noxush oʻzgarishlarni qalamga oldi. “yoʻlda bir kecha”, “sharq poyezdi keldi”, “sharq uygʻongan”, “quturgan mustamlakachilar”, “yoʻl esdaligi” singari oʻnlab ocherk va publitsistik maqolalarida chor mustamlakachilari va mahalliy hokim sinf vakillari yetkazgan jabru jafolarni, fuqarolar urushi davrida roʻy bergan fojialarni tasvirladi. choʻlpon 1922–1935 yillarda oʻzining “uygʻonish” (1922), “buloqlar” (1923), “tong sirlari” (1926), “soz” (1935) kabi toʻrtta sheʼriy toʻplamini nashr ettirdi. 30-yillarga kelib “joʻr” kabi sheʼriy toʻplamini tayyorladi. ammo “soz”i chop etiladi-yu, “joʻr” toʻplami qatagʻonlik tuzogʻiga ilinib, qolib ketadi. shoirning toʻplamlari orasida “buloqlar” (1923) alohida ajralib turadi. toʻplam besh boʻlimdan iborat boʻlib, ular “sharq uchun”, “sezgilar”, “sevgi”, “qora yoʻllar” va “qor qoʻynida” deb nomlanadi. shoirning oʻzi qayd etishicha, mazkur sheʼriy guldasta “jahon fotihlari changalida ezilib yotqon sharq oʻlkalariga” bagʻishlangan. …

3 / 11

ketamen, qanday toʻsiq mone boʻlsa, oʻtamen, men ketamen, tilak, deya ketamen, hech tilaksiz quruq jonni netamen? bir jon ekan, mayli qurbon etamen!.. – deya el-yurt, ona vatan yoʻlida qurbon boʻlishdan ham qaytmadi. choʻlpon yetuk lirik shoirgina emas, balki “novvoy qiz”, “oydin kechalarda”, “qor qoʻynida lola” kabi oʻnlab hikoyalar, “kecha va kunduz” (1936) kabi ajoyib roman ham yaratgan isteʼdodli adibdir. u dramaturg sifatida ham salmoqli ijod qilgan. uning “xalil farang”, “choʻrining isyoni” kabi kichik pyesalari, “oʻrtoq qarshiboyev”, “mushtumzoʻr” kabi dramalari hamda koʻp vaqt sahnadan tushmagan “yorqinoy” pyesalari mashhur boʻlgan. shuningdek, rus yozuvchisi v. yan bilan hamkorlikda “hujum” dramasini yaratgan. choʻlpon mohir tarjimon sifatida v. shekspirning “hamlet” fojiasini, a. s. pushkinning “dubrovskiy” qissasi va “boris godunov” pyesasini, m. gorkiyning “ona” romanini va boshqa koʻplab asarlarini oʻzbek tiliga oʻgiradi. choʻlpon ham fitrat va abdulla qodiriy kabi qatagʻon davrining qurboni boʻlgan. u 1937-yilning 14-iyulida qamoqqa olinib, 1938-yilning 4-oktabrida otib tashlangan. choʻlponning asarlari uzoq vaqt …

4 / 11

‘qishga erishgan. ularda hatto o‘zining ijtimoiy-siyosiy xabarlari, maqolalari bilan qatnashib turgan. turkiy dunyoning ulug‘ ma’rifatparvarlari ismoil g‘aspirali, zaki validiy to‘g‘on, munavvar qori abdurashidxonov, ubaydulla asadullaxo‘jayev va boshqalarning nazariga tushgan, ba’zilari bilan o‘zaro yozishmalar qilgan. bu o‘ta murakkab, turkistonning ko‘p millatli xalqi qashshoqlik, chorasizlik, ma’rifatsizlikka mahkum bo‘lgan, aytish mumkinki, jaholatga botgan yillar edi. o‘sha yillari, ya’ni 1917 yili rusiyada inqilob ro‘y berib, podshoh taxtdan ag‘darildi. hokimiyat tepasiga lenin boshliq bolsheviklar keldi. turgan gapki, bunday evrilish turkistonda ham ro‘y berdi. mahalliy boshqaruv idoralari xodimlari orasida musulmonlar qariyb yo‘q edi. ayniqsa, viloyatlar, qishloq va shaharlarda hokimiyatni savodsiz matrosu askarlar, uzoq muddat surgunda hamda qamoqlarda o‘tirgan alamzada kishilar, dashnoqlar ustiga-ustak, ichkilikka berilgan qalang‘i-qasang‘ilar boshqara boshladilar. cho‘lpon istiqlol orzusida isyonga yo‘g‘rilgan ilk she’rlarini o‘sha yillarda yozgan. mamlakatdagi xo‘jasizlik, boshboshdoqlikdan foydalanishni ko‘zlagan ma’rifatparvar jasur bobolarimiz toshkentda turkiston muxtoriyatini e’lon qilmoqchi bo‘ladilar. lekin bu ezgu niyatga bolsheviklar izn berishmaydi, ularni shahardan siqib chiqarishadi. natijada vatan fidoyilari ezgu …

5 / 11

a tushgan edi, ya’ni taqib ostiga olingandi. 20-yillarda bir muddat qamalgan ham. u 30-yillargacha yashirin faoliyat olib borgan, ozodlik uchun kurashgan “milliy ittihod”, “sho‘roi islomiya” tashkilotlarining a’zosi bo‘lgan. cho‘lponning hatto ishq-muhabbat mavzusidagi she’rlarida ham isyon, vatan ozodligini sog‘inuvchi dard bor. yaqqol fosh etuvchi realizmga ega. ilk hikoyalaridayoq jaxolat, qashshoqlik, savodsizlik girdobiga tushgan turkiston voqeligini mohirona chizib beradi. “do‘xtir muhammadyor”, “novvoy qiz”, “jaholat qurboni” “oydin kechalarda”, “qor qo‘ynida lola” kabi hikoyalar shular jumlasidandir. “kecha va kunduz” romani esa milliy nasrimizning har tomonlama eng yuqori cho‘qqisida turadi. undagi til go‘zalligidan, millatning asl qiyofasini, fojiasini, uning sabablarini, xalqning dardu iztiroblarini tiniq tasvirlaganligidan hayratga tushmay iloj yo‘q. o‘tgan asrning 30-yillarida qatag‘on qilingan shoiru yozuvchilar va davlat arboblarining taqdirlari cho‘lponnikidan keskin farq qiladi. ularning ko‘pchiligi qurbon bo‘lgan esa-da, oradan ma’lum muddat o‘tib oqlanishgan. sho‘ro davlatining “siylovlariga” musharraf bo‘lishgan. ba’zilarining hayoti va ijodlarini maktab hamda oliy o‘quv yurtlarida o‘qib-o‘rganganmiz. qariyb barchalarining asarlari bosilib chiqqan ko‘pchiliklari haqida …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "cho'lpon hikoyalari taxlili"

mavzu: cho'lpon hikoyalari taxlili reja: 1. cho'lpon hayoti va ijodi. 2. cho‘lpon — jasorat timsoli. 3. cho'lpon asarlari.. 4. cho'lpon hikoyalari taxlili. oʻzbek adabiyotining yorqin namoyandalaridan biri abdulhamid sulaymon oʻgʻli choʻlpon 1898- yilda andijonning qatorterak mahallasida savdogar oilasida dunyoga kelgan. taniqli jurnalist va yozuvchi moʻminjon muhammadjonov “turmush urinishlari” kitobida qayd etishicha, choʻlponning otasi sulaymonqul mulla muhammad yunus oʻgʻli (1874–1929) oʻz davrining yetuk ziyolisi, maʼrifatparvar kishisi boʻlgan. u “rasvo” taxallusi bilan sheʼrlar ham yozgan, devon yaratgan. choʻlpon avval eski maktabda, soʻngra madrasalar va rus-tuzem maktabida tahsil olib, arab, fors va rus tillarini mukammal oʻzlashtiradi. mutolaa yoʻli bilan turk, nemis va ingliz t...

This file contains 11 pages in DOCX format (25.5 KB). To download "cho'lpon hikoyalari taxlili", click the Telegram button on the left.

Tags: cho'lpon hikoyalari taxlili DOCX 11 pages Free download Telegram