cho'lponning sharq mavzusidagi she'rlar

DOCX 19 pages 48.6 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 48.6 KB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

mavzu: cho’lpon she’riyatida sharq mavzusi. reja: 1. cho’lpon hayoti va ijodiga bir nazar. 2. cho’lpon she’rlarining mavzu doirasi. 3. cho’lpon she’riyatida sharq mavzusi. oʻzbek adabiyotining yorqin namoyandalaridan biri abdulhamid sulaymon oʻgʻli choʻlpon 1898- yilda andijonning qatorterak mahallasida savdogar oilasida dunyoga kelgan. taniqli jurnalist va yozuvchi moʻminjon muhammadjonov “turmush urinishlari” kitobida qayd etishicha, choʻlponning otasi sulaymonqul mulla muhammad yunus oʻgʻli (1874–1929) oʻz davrining yetuk ziyolisi, maʼrifatparvar kishisi boʻlgan. u “rasvo” taxallusi bilan sheʼrlar ham yozgan, devon yaratgan. otasi sulaymonqul mulla muhammad yunus o’g’li andijonning obro’li kishilaridan bo’lib, savdogarchilik bilan shug’ullanar edi. u o’z zamonasining o’qimishli kishilaridan hisoblanar, o’zi ham she’rlar yozib turardi. o’sha davrda bo’lajak shoirning otasi o’zi yozgan hajviy she’rlaridan devon tuzganligi haqida ma’lumot bor. cho’lponning onasi oysha aya garchi savodli bo’lmasa-da, o’g’lining ijodiga katta ta’sir ko’rsatgan. chunki u xalq qo’shiqlari va ertaklarining bitmas xazinasidan yaxshigina bahramand bo’lgan. ota o’g’lini rus-tuzem maktabida ham o’qitdi. bo’lajak shoir o’zbek, turk, fors, arab, …

2 / 19

andar”, “andijonlik” va, nihoyat, “choʻlpon” taxallusi bilan ijod qildi. shoirga “choʻlpon” taxallusini buyuk maʼrifatparvar istiqlolchi munavvar qori abdurashidxonov bergan. choʻlpon ham shoir, ham nosir, ham dramaturg sifatida oʻz xalqi adabiyoti ravnaqiga salmoqli hissa qoʻshdi. uning dastlabki asarlari “sadoi turkiston”, “sadoi fargʻona” kabi mahalliy gazetalarda, shuningdek, orenburgda chiqadigan “shoʻro” jurnalida nashr etiladi. choʻlponning “ishtirokiyun”, “turkiston”, “buxoro axbori” kabi gazetalardagi faoliyati ham uning ijodiy shakllanishida mahorat maktabi boʻlib xizmat qiladi. choʻlpon ocherknavis va publitsist sifatida ham barakali ijod qildi. bu borada uning, ayniqsa, “adabiyot nadir?”, “muhtaram yozuvchilarimizgʻa” kabi maqolalari adabiyotning maqsad va vazifalarini anglashda muhim rol oʻynadi. u 1914–1917 yillarda yaratgan “qurboni jaholat”, “doʻxtir mahammadiyor” singari hikoyalari, “vatanimiz turkistonda temir yoʻllar” singari maqolalarida madaniyat va maʼrifat targʻibotchisi sifatida maydonga chiqdi. u oktabr toʻntarishidan keyingi yillarda hayotda sodir boʻlayotgan xush va noxush oʻzgarishlarni qalamga oldi. “yoʻlda bir kecha”, “sharq poyezdi keldi”, “sharq uygʻongan”, “quturgan mustamlakachilar”, “yoʻl esdaligi” singari oʻnlab ocherk va publitsistik maqolalarida …

3 / 19

guldasta “jahon fotihlari changalida ezilib yotqon sharq oʻlkalariga” bagʻishlangan. jumladan, “amalning oʻlimi” sheʼrida shunday misralarni oʻqiymiz: koʻnglimda yigʻlagan malaklar kimlar, sharqning onalari, juvonlarimi? qarshimda ingragan bu jonlar kimlar, qullar oʻlkasining insonlarimi? choʻlpon 1925- yilga kelib, “muhit kuchli ekan, egdim boʻynimni” deya ijtimoiy qarashlarini oʻzgartirishga majbur boʻlganligini eʼtirof etadi. ammo shunga qaramay, shoir yaratgan ikki yuzdan ortiq sheʼriy asarlar el-yurt baxti, kelajagi, mustaqilligi, ozodligi uchun kurashning yorqin solnomasi desa boʻladi. garchi vaqti-vaqti bilan uning tuygʻu va tafakkurida tebranishlar kechgan boʻlsa-da, aslida, milliy istiqlol uchun kurashdan zarracha qaytmaydi. jumladan, “tilak yoʻlida” sheʼrida: ketgan yoʻlim toʻgʻri yoʻldir, ketamen, qanday toʻsiq mone boʻlsa, oʻtamen, men ketamen, tilak, deya ketamen, hech tilaksiz quruq jonni netamen? bir jon ekan, mayli qurbon etamen!.. – deya el-yurt, ona vatan yoʻlida qurbon boʻlishdan ham qaytmadi. choʻlpon yetuk lirik shoirgina emas, balki “novvoy qiz”, “oydin kechalarda”, “qor qoʻynida lola” kabi oʻnlab hikoyalar, “kecha va kunduz” (1936) kabi ajoyib roman ham …

4 / 19

bunday holatdan qutqarish istagi cho’lpon ijodining yo’nalishi bo’lib qoldi. cho’lpon she’riyati hech kimga o’xshamagan samimiylik, jozibador, ta’sirchanligi, tuyg’ularini ranginligi bilan o’zgalarnikidan ajralib turadigan she’riy olam yarata bildi. cho’lpon mislsiz she’riy kashfiyotlardan tashqari 1935 – 37 – yillarda yaratilgan “kecha va kunduz” nomli birinchi o’zbek roman – diologiya (ikki kitob) ining muallifidir. romanning 2-kitobi cho’lpon qamalgandan so’ng yo’q qilingan. shoirni “millatchi” sifatida 1937- yilning 13-iyulida sevimli shogirdi usmon nosirdan 1 kun avval qamoqqa olishdi. qiynoq, tahqirlardan so’ng 1938-yilning 4-oktabrida toshkent yaqinidagi xilvat joylarning birida o’zbekning daho shoiri otib tashlandi. o’limga hukm qilgan sud qarori 1938-yilning 5-oktabrida chiqarilgan edi. choʻlponning asarlari uzoq vaqt davom etgan tanaffusdan keyin 1991-yili “yana oldim sozimni” nomi bilan nashr etildi. 1991- yil 25- sentabrda choʻlponga alisher navoiy nomidagi oʻzbekiston respublikasi davlat mukofoti berildi. 1997- yili adib tavalludining 100 yilligi munosabati bilan uning koʻplab asarlari yangidan nashr etildi va u haqda ilmiy tadqiqotlar yaratildi. abdulhamid sulaymon oʻgʻli choʻlpon …

5 / 19

’stlashding? na faryoding, na doding bor nechun sen buncha sustlashding? harorat dilni og’ritmas, tubanlik mangu ketmasmi? kishanlar parchalanmasmi? qilichlar endi sinmasmi? tiriksan, o’lmagansan senda odam, senda insonsen. kishan kiyma, bo’yin egma, ki sen ham hur tug’ilg’onsen! 1921-yilda “xalq” she’rini yozadi. she’rda xalqning o’z haq – huquqini tiklashga qurbi yetishi, har qanday qarshiliklarni yengishi mumkinligini kuyunib aytadi. tili boshqa-yu, dili boshqa siyosatdonlarni ogohlantiradi. xalq istagi, ozod bo’lsin bu o’lka, ketsin uning boshidagi ko’lanka. bir qo’zg’alur, bir ko’pirar, bir qaynar, bir intilur, bir hovliqar, bir o’ynar. yo’qlikni-da, ochlikni-da yo’q etar, o’z yurtini har narsaga to’q etar ... “kuz” , “men va boshqalar”, “go’zal” kabi she’rlari barchaning diqqatini o’ziga tortadi. cho’lpon o’z she’rlarida ko’chimdan unumli foydalanadi. “buzilgan o’lkaga”, “binafsha” … binafsha – shoirning ichki kechinmalari bahoriy ko’katga, yoki nimagadir qaratilgan ko’chim. eng ko’p ishlatiladigan badiiy vositalar jami bo’lib, adabiyotshunoslik fanida metafora atamasi bilan ham yuritiladi. grek tilidan olingan metafora so’zi ko’chim, ko’chirilish ma’nolarini …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "cho'lponning sharq mavzusidagi she'rlar"

mavzu: cho’lpon she’riyatida sharq mavzusi. reja: 1. cho’lpon hayoti va ijodiga bir nazar. 2. cho’lpon she’rlarining mavzu doirasi. 3. cho’lpon she’riyatida sharq mavzusi. oʻzbek adabiyotining yorqin namoyandalaridan biri abdulhamid sulaymon oʻgʻli choʻlpon 1898- yilda andijonning qatorterak mahallasida savdogar oilasida dunyoga kelgan. taniqli jurnalist va yozuvchi moʻminjon muhammadjonov “turmush urinishlari” kitobida qayd etishicha, choʻlponning otasi sulaymonqul mulla muhammad yunus oʻgʻli (1874–1929) oʻz davrining yetuk ziyolisi, maʼrifatparvar kishisi boʻlgan. u “rasvo” taxallusi bilan sheʼrlar ham yozgan, devon yaratgan. otasi sulaymonqul mulla muhammad yunus o’g’li andijonning obro’li kishilaridan bo’lib, savdogarchilik bilan shug’ullanar edi. u o’z zamonasining o’qimishli kishilar...

This file contains 19 pages in DOCX format (48.6 KB). To download "cho'lponning sharq mavzusidagi she'rlar", click the Telegram button on the left.

Tags: cho'lponning sharq mavzusidagi … DOCX 19 pages Free download Telegram